Geschiedenis Samenvatting Tijdvak 1-10

Tijdvak 1: Jagers en Boeren
Prehistorie
x-3000 vC
Jagers-verzamelaars en later agrarisch

Kenmerkende aspecten:
 De levenswijze van jagers-verzamelaars
 De landbouwrevolutie
 De eerste steden

1.1 De agrarische revolutie
Van prehistorie naar historie
 Archeologie houdt zich bezig met prehistorie en maakt gebruik van ongeschreven bronnen
 Historie is een beschrijving vanaf ontstaan van het schrift en maakt gebruik van geschreven
en ongeschreven bronnen → prehistorie
 Methale = Hermeneutiek: de context is nodig om iets te begrijpen

Landbouwrevolutie: 10.000 jaar geleden
 Neolithische revolutie / Sedentaire revolutie

Kunstmatige selectie = bepaalde eigenschappen worden bewust geselecteerd bij het fokken van
dieren of planten
Domesticatie = aanpassen van eigenschappen dieren en planten voor dienst mensen

Vrijstelling en specialisatie
Landbouwrevolutie → voedseloverschot → vrijstelling, specialisatie, handel → dorpen worden
steden met hiërarchie -> schrift, beschaving

Landbouwrevolutie in NL
 5.000 vCr
 35.00 vCr: hunebedbouwers
 50 vCr: schrift, maar wel van Romeinen



1.2 Het ontstaan van steden
Het ontstaan van het schrift → Vruchtbare Halve Maan
 5.000 vCr in Mesopotamië
 Vruchtbaar gebied, ten tijde van de Sumeriërs (5.300-2.300 vC), ontwikkeling grote steden
 Handelaren gingen voorraden bijhouden → groeit uit tot spijkerschrift

Eerste beschavingen die schrift, religie, wetgeving, bestuur en stedenbouw kennen:
Sumerië: Babylon: Egypte:
- Uitvinder wiel - vanaf 1900 vCr machtigste stad - vruchtbare Nijldal
- Wiskundigen, 60-tallen - wereldwonderen - natuurlijke bescherming
- 7 daagse week - farao’s

Middelen van bestaan: jagen en verzamelen
Samenlevingstype: jager-verzamelaars

,Economie: jagen en verzamelen
Politiek: kleine nomadische groepen, dus geen georganiseerd bestuur
Sociaal: weinig sociale verschillen. Strikte rolverdeling tussen man en vrouw
Cultuur: magische jacht- en vruchtbaarheidsrituelen en grafgiften

,Tijdvak 2: Grieken en Romeinen

Oudheid:
3000 vC-500 nC
Agrarisch-urbaan

Kenmerkende aspecten:
 Wetenschap en politiek in de Griekse stadstaat
 De Grieks-Romeinse cultuur
 De groei van het Romeinse imperium en de daarmee gepaard gaande romanisering
 Confrontaties tussen de Romeinen en Germanen
 Het ontstaan van het joden- en christendom

2.1 De Griekse democratie
Griekse Polis = stad met in het midden op de heuvel een acropolis= midden vd stad

Athene:
 Adel was de baas en leefden op platteland
 Mensen in de stad waren ontevreden
 Cleisthenes greep de macht op een onwettige manier → hij verdeelde Athene in 3 delen
 Deze 3 delen werden weer onderverdeeld in districten
 Elk gebied mocht iemand sturen naar volksvertegenwoordiging
 Boulé = Raad van 500 → dagelijks bestuur Athene, elke maand werden weer nieuwe leden
gekozen
 Atheense burgers die mogen meepraten komen samen op Agora = plein waar burgers
mening geven → later Pnyx = openluchttheater op een berg bij de stad


Atheense burger:
 je moet vrij zijn
 man
 uit Athene

Schervengericht = 1x per jaar iemand uit de Polis wegstemmen om tirannie te voorkomen

Olympische goden
 De grieken vereerden allemaal dezelfde goden.
 mythen = verhalen over de goden
 Zeus oppergod
→ broers: Poseidon: zee
Hades: onderwereld
 Goden specifieke taken
 Grieken gebruiken mythen en goden om onbegrijpelijke verschijnselen te verklaren
 Om goden iets te vragen werden offers gebracht in een tempel
 orakel = geeft boodschappen van goden door (Orakel van Delphi)
Natuurfilosofen
 verklaarden wereld om hun heen
 begin van wetenschap, ratio, natuurkunde, wiskunde, geneeskunde, politiek, ethiek
 Socrates: doorvragen, ‘het enige dat ik weet, is dat ik niks weet’

, 2.2 Hellenisme
Alexander de grote en de verspreiding van Griekse cultuur

338 vCr - Philippus wordt koning van Griekenland
Griekse stadstaten verdeeld door oorlog
334 - 323 vCr - veldtocht Alexander de Grote (groot succes)
 geniaal legeraanvoerder met modern leger
 speelde in op de lokale gebruiken en gevolgen
 liet veroverde landen haar gang gaan → geen opstanden

Hellenisme = versmelting van de Griekse cultuur met andere culturen. In het hele gebied ontstond
een hellenistische cultuur

Griekse architectuur:
 keken hun beelden af van de Egyptenaren
 beweging in beeld
 perfectie
 zuilen (dorisch, ionisch, korintisch)
 symmetrie
 theaters (tragedie / komedie)

2.3 De Romeinse Republiek
Romeinse Rijk: van republiek naar keizerrijk (509-24 vC)

Koningstijd: → Republiek → Keizertijd
- 753-509 vCr - 509-24 vCr - 24 vCr-476 nCr
- monarchie - macht verdeeld over - burgeroorlogen consuls
- geen schrift verschillende functies - keizer
- voorwerpen - bestuurder voor jaar - consuls en senaat blijven,
- consul = belangrijkste functie weinig macht
- senaat (rijke mannen) = meeste macht - monarchie
- aristocratie / oligarchie

Julius Caesar (100-44 vCr): van republiek tot keizerrijk:
 senaat kreeg nieuwe tegenstanders door moord op Caesar
 na nieuwe burgeroorlog komt zijn achterneef Octavianus als overwinnaar uit de strijd
→ Augustus = de Verhevene → 1e keizer van RR


2.4 Romeinse keizerrijk
Allemaal Romeinen
Culturele verschillen blijven bestaan:
 taal
 gebruiken
 tradities


Romeinen proberen rijk wel te verbinden:
 munt
 wegen
 theaters
 wetten