Lesvoorbereidingen
EUROPEES RECHT
1
,Inhoudsopgave
Week 1 ........................................................................................................................................................................... 3
Werkcollege 1 ........................................................................................................................................................... 3
Praktisch Europees recht...................................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 4 De vier vrijheden .......................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 5 Vrij verkeer van goederen.......................................................................................................... 9
Week 2 ......................................................................................................................................................................... 11
Werkcollege 2 ......................................................................................................................................................... 11
Praktisch Europees recht.................................................................................................................................... 11
Hoofdstuk 6 Vrij verkeer van personen en het EU-burgerschap ............................................................... 11
Hoofdstuk 7 Vrij verkeer van diensten .......................................................................................................... 17
Week 3 ......................................................................................................................................................................... 21
Werkcollege 3 ......................................................................................................................................................... 21
Praktisch Europees recht.................................................................................................................................... 21
Hoofdstuk 8 Staatssteun ................................................................................................................................. 21
Hoofdstuk 9 Kartelvorming ............................................................................................................................. 22
Week 5 ......................................................................................................................................................................... 27
Werkcollege 4 ......................................................................................................................................................... 27
Praktisch Europees recht.................................................................................................................................... 27
Hoofdstuk 10 Machtspositie ........................................................................................................................... 27
Week 6 ......................................................................................................................................................................... 31
Werkcollege 5 ......................................................................................................................................................... 31
IT-recht .................................................................................................................................................................. 31
Hoofdstuk 8 E-commerce: diensten van de informatiemaatschappij .................................................... 31
Week 7 ......................................................................................................................................................................... 33
Werkcollege 6 ......................................................................................................................................................... 33
IT-recht .................................................................................................................................................................. 33
Hoofdstuk 9 E-commerce: contracteren ..................................................................................................... 33
2
,Week 1
Werkcollege 1
Praktisch Europees recht
Hoofdstuk 4 De vier vrijheden
4.1 De definities van de vier vrijheden
Het algemene discriminatieverbod vloeit voort uit art, 18 VWEU:
‘Binnen de werkingssfeer van de Verdragen en onverminderd de bijzondere bepalingen, daarin gesteld,
is elke discriminatie op grond van nationaliteit verboden.’
Het gelijkheidsbeginsel hangt samen met dit discriminatieverbod. Dit gelijkheidsbeginsel staat uitgewerkt
in verschillende artikelen in het VWEU die aan de vier vrijheden gewijd zijn.
De sleutels die toegang geven tot de rechten en plichten die uit het VWEU voortvloeien, zijn verbonden
aan 4 vrijheden:
• goederen;
• personen;
• diensten; en
• kapitaal.
4.1.1 Vrij verkeer van goederen
Het vrij verkeer van goederen staat uitgewerkt in art. 28 t/m 37 VWEU. Daarnaast is art. 110 VWEU relevant.
Dit gaat over het verbod op discriminerende binnenlandse belastingen.
Het Hof heeft in de rechtspraak duidelijk gemaakt dat het vrij verkeer van goederen betrekking heeft op
alle producten en goederen die het voorwerp (kunnen) zijn van handelstransacties. Ook werd beslist dat
goederen niet per se een positieve handelswaarde moeten hebben om onder het vrij verkeer van
goederen te kunnen vallen.
Een uitzondering is gelegen in de producten waarvan verkoop per definitie illegaal is en in alle lidstaten
onder een volstrekt invoer- en verhandelingsverbod valt.
4.1.2 Vrij verkeer van personen
Het vrij verkeer van personen staat uitgewerkt in art. 45 t/m 55 VWEU. Deze artikelen kunnen alleen
worden ingeroepen door personen die in het bezit zijn van de nationaliteit van een van de lidstaten van
de EU.
Het vrij verkeer van personen is een marktvrijheid.
➢ Alleen personen die economisch actief zijn kunnen aanspraak maken op de rechten die uit
bovenstaande artikelen voortvloeien.
Dit blijkt uit het feit dat in art. 45 t/m 55 VWEU alleen melding wordt gemaakt van het vrij verkeer van
werknemers (art. 45 t/m 48 VWEU) en het recht van vestiging (art. 49 t/m 55 VWEU). Je kunt dus
gebruikmaken van de mogelijkheden die het vrij verkeer je biedt als je in een andere lidstaat gaat werken
o.b.v. een arbeidscontract of als je in een andere lidstaat een onderneming start.
Werknemer
Het vrij verkeer van werknemers staat uitgewerkt in art. 45 VWEU.
Het Hof heeft bepaald dat er sprake is van een arbeidsrelatie, en zodoende vrij verkeer van werknemers,
als aan de volgende voorwaarden is voldaan:
3
, 1. Er is sprake van een ondergeschiktheidsrelatie.
2. Er wordt daadwerkelijke en reële arbeid verricht, die niet louter bijkomstig or marginaal van aard is.
3. Er is sprake van een beloning.
Het feit dat er sprake moet zijn van daadwerkelijke en reële arbeid die niet louter marginaal of bijkomstig
van aard is, betekent overigens niet dat deeltijdwerk per definitie is uitgesloten van het Europese
werknemersbegrip. Volgens het Hof moeten hierbij de volgende elementen in overweging worden
genomen:
1. het onregelmatige karakter van de verrichte arbeid;
2. de duur van de uit hoofde van een oproepcontract daadwerkelijk verrichte werkzaamheden;
3. de vraag of de betrokkene zich beschikbaar moet houden om te werken wanneer de werkgever
hem oproept.
Ook betekent het feit dat de inkomsten die uit arbeid worden verkregen onder het wettelijk
bestaansminimum liggen, niet automatisch dat van een marginale of bijkomstige arbeid sprake is.
Vestiging
Het recht op vrij verkeer voor zelfstandige ondernemers en ondernemingen staat uitgewerkt in art. 49
VWEU.
Zelfstandig ondernemers
Hier gaat het om de toegang tot werkzaamheden anders dan in loondienst. Bij vestiging worden de
werkzaamheden op eigen gezag uitgevoerd. Verder impliceert het begrip vestiging dat het om een
duurzame activiteit gaat. De EU-burger verplaatst zijn basis naar een andere lidstaat.
Ondernemingen
Ondernemingen mogen o.b.v. dit recht vestigen in een EU-lidstaat naar keuze. Het artikel vermeld dat het
gaat om de oprichting en het beheer van ondernemingen. Hiermee valt niet alleen de toegang, maar
ook het voortbestaan van de onderneming onder het vrij verkeer van vestiging.
Voor alle zelfstandigen en ondernemingen moeten de eisen voor de toegang tot uitoefening van het
beroep dezelfde zijn. Het artikel formuleert dat als volgt: ‘overeenkomstig de bepalingen welke door de
wetgeving van het land van vestiging voor de eigen onderdanen zijn vastgelegd.’ De overheid mag dus
geen andere of aanvullende eisen stellen aan ondernemers uit andere lidstaten.
4.1.3 Vrij verkeer van diensten
Diensten zijn onstoffelijke goederen.
Het vrij verkeer van diensten vinden we terug in art. 56 t/m 62 VWEU. Met name art. 57 is van belang. In dit
artikel wordt gebruik gemaakt van een restvrijheid.
➢ Het vrij verkeer van diensten is alleen van toepassing voor zover geen van de andere vrijheden dat
is.
Uit de passage ‘welke gewoonlijk tegen een vergoeding geschieden’ blijkt dat het vrij verkeer van
diensten alleen van toepassing is op commerciële dienstverlening. Dienstverlening door de overheid valt
om deze reden niet onder het vrij verkeer van diensten.
Daarnaast volgt uit het begrip ‘tijdelijk’ een duurzaam karakter.
Kleine selectie van diensten die hier wel onder vallen:
• Activiteiten in de bouwsector;
• Dienstverlening door banken en verzekeringsmaatschappijen;
• Professionele sport;
• Medische verrichtingen;
• Prostitutie;
4
EUROPEES RECHT
1
,Inhoudsopgave
Week 1 ........................................................................................................................................................................... 3
Werkcollege 1 ........................................................................................................................................................... 3
Praktisch Europees recht...................................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 4 De vier vrijheden .......................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 5 Vrij verkeer van goederen.......................................................................................................... 9
Week 2 ......................................................................................................................................................................... 11
Werkcollege 2 ......................................................................................................................................................... 11
Praktisch Europees recht.................................................................................................................................... 11
Hoofdstuk 6 Vrij verkeer van personen en het EU-burgerschap ............................................................... 11
Hoofdstuk 7 Vrij verkeer van diensten .......................................................................................................... 17
Week 3 ......................................................................................................................................................................... 21
Werkcollege 3 ......................................................................................................................................................... 21
Praktisch Europees recht.................................................................................................................................... 21
Hoofdstuk 8 Staatssteun ................................................................................................................................. 21
Hoofdstuk 9 Kartelvorming ............................................................................................................................. 22
Week 5 ......................................................................................................................................................................... 27
Werkcollege 4 ......................................................................................................................................................... 27
Praktisch Europees recht.................................................................................................................................... 27
Hoofdstuk 10 Machtspositie ........................................................................................................................... 27
Week 6 ......................................................................................................................................................................... 31
Werkcollege 5 ......................................................................................................................................................... 31
IT-recht .................................................................................................................................................................. 31
Hoofdstuk 8 E-commerce: diensten van de informatiemaatschappij .................................................... 31
Week 7 ......................................................................................................................................................................... 33
Werkcollege 6 ......................................................................................................................................................... 33
IT-recht .................................................................................................................................................................. 33
Hoofdstuk 9 E-commerce: contracteren ..................................................................................................... 33
2
,Week 1
Werkcollege 1
Praktisch Europees recht
Hoofdstuk 4 De vier vrijheden
4.1 De definities van de vier vrijheden
Het algemene discriminatieverbod vloeit voort uit art, 18 VWEU:
‘Binnen de werkingssfeer van de Verdragen en onverminderd de bijzondere bepalingen, daarin gesteld,
is elke discriminatie op grond van nationaliteit verboden.’
Het gelijkheidsbeginsel hangt samen met dit discriminatieverbod. Dit gelijkheidsbeginsel staat uitgewerkt
in verschillende artikelen in het VWEU die aan de vier vrijheden gewijd zijn.
De sleutels die toegang geven tot de rechten en plichten die uit het VWEU voortvloeien, zijn verbonden
aan 4 vrijheden:
• goederen;
• personen;
• diensten; en
• kapitaal.
4.1.1 Vrij verkeer van goederen
Het vrij verkeer van goederen staat uitgewerkt in art. 28 t/m 37 VWEU. Daarnaast is art. 110 VWEU relevant.
Dit gaat over het verbod op discriminerende binnenlandse belastingen.
Het Hof heeft in de rechtspraak duidelijk gemaakt dat het vrij verkeer van goederen betrekking heeft op
alle producten en goederen die het voorwerp (kunnen) zijn van handelstransacties. Ook werd beslist dat
goederen niet per se een positieve handelswaarde moeten hebben om onder het vrij verkeer van
goederen te kunnen vallen.
Een uitzondering is gelegen in de producten waarvan verkoop per definitie illegaal is en in alle lidstaten
onder een volstrekt invoer- en verhandelingsverbod valt.
4.1.2 Vrij verkeer van personen
Het vrij verkeer van personen staat uitgewerkt in art. 45 t/m 55 VWEU. Deze artikelen kunnen alleen
worden ingeroepen door personen die in het bezit zijn van de nationaliteit van een van de lidstaten van
de EU.
Het vrij verkeer van personen is een marktvrijheid.
➢ Alleen personen die economisch actief zijn kunnen aanspraak maken op de rechten die uit
bovenstaande artikelen voortvloeien.
Dit blijkt uit het feit dat in art. 45 t/m 55 VWEU alleen melding wordt gemaakt van het vrij verkeer van
werknemers (art. 45 t/m 48 VWEU) en het recht van vestiging (art. 49 t/m 55 VWEU). Je kunt dus
gebruikmaken van de mogelijkheden die het vrij verkeer je biedt als je in een andere lidstaat gaat werken
o.b.v. een arbeidscontract of als je in een andere lidstaat een onderneming start.
Werknemer
Het vrij verkeer van werknemers staat uitgewerkt in art. 45 VWEU.
Het Hof heeft bepaald dat er sprake is van een arbeidsrelatie, en zodoende vrij verkeer van werknemers,
als aan de volgende voorwaarden is voldaan:
3
, 1. Er is sprake van een ondergeschiktheidsrelatie.
2. Er wordt daadwerkelijke en reële arbeid verricht, die niet louter bijkomstig or marginaal van aard is.
3. Er is sprake van een beloning.
Het feit dat er sprake moet zijn van daadwerkelijke en reële arbeid die niet louter marginaal of bijkomstig
van aard is, betekent overigens niet dat deeltijdwerk per definitie is uitgesloten van het Europese
werknemersbegrip. Volgens het Hof moeten hierbij de volgende elementen in overweging worden
genomen:
1. het onregelmatige karakter van de verrichte arbeid;
2. de duur van de uit hoofde van een oproepcontract daadwerkelijk verrichte werkzaamheden;
3. de vraag of de betrokkene zich beschikbaar moet houden om te werken wanneer de werkgever
hem oproept.
Ook betekent het feit dat de inkomsten die uit arbeid worden verkregen onder het wettelijk
bestaansminimum liggen, niet automatisch dat van een marginale of bijkomstige arbeid sprake is.
Vestiging
Het recht op vrij verkeer voor zelfstandige ondernemers en ondernemingen staat uitgewerkt in art. 49
VWEU.
Zelfstandig ondernemers
Hier gaat het om de toegang tot werkzaamheden anders dan in loondienst. Bij vestiging worden de
werkzaamheden op eigen gezag uitgevoerd. Verder impliceert het begrip vestiging dat het om een
duurzame activiteit gaat. De EU-burger verplaatst zijn basis naar een andere lidstaat.
Ondernemingen
Ondernemingen mogen o.b.v. dit recht vestigen in een EU-lidstaat naar keuze. Het artikel vermeld dat het
gaat om de oprichting en het beheer van ondernemingen. Hiermee valt niet alleen de toegang, maar
ook het voortbestaan van de onderneming onder het vrij verkeer van vestiging.
Voor alle zelfstandigen en ondernemingen moeten de eisen voor de toegang tot uitoefening van het
beroep dezelfde zijn. Het artikel formuleert dat als volgt: ‘overeenkomstig de bepalingen welke door de
wetgeving van het land van vestiging voor de eigen onderdanen zijn vastgelegd.’ De overheid mag dus
geen andere of aanvullende eisen stellen aan ondernemers uit andere lidstaten.
4.1.3 Vrij verkeer van diensten
Diensten zijn onstoffelijke goederen.
Het vrij verkeer van diensten vinden we terug in art. 56 t/m 62 VWEU. Met name art. 57 is van belang. In dit
artikel wordt gebruik gemaakt van een restvrijheid.
➢ Het vrij verkeer van diensten is alleen van toepassing voor zover geen van de andere vrijheden dat
is.
Uit de passage ‘welke gewoonlijk tegen een vergoeding geschieden’ blijkt dat het vrij verkeer van
diensten alleen van toepassing is op commerciële dienstverlening. Dienstverlening door de overheid valt
om deze reden niet onder het vrij verkeer van diensten.
Daarnaast volgt uit het begrip ‘tijdelijk’ een duurzaam karakter.
Kleine selectie van diensten die hier wel onder vallen:
• Activiteiten in de bouwsector;
• Dienstverlening door banken en verzekeringsmaatschappijen;
• Professionele sport;
• Medische verrichtingen;
• Prostitutie;
4
