Bijzondere aandacht moet er zijn voor het voorkomen van complicaties, psychosociale
problemen, nazorg en revalidatie.
18.8.1 – Voorkomen van complicaties
Bij fracturen kunnen zich postoperatief verschillende complicaties voordoen, zoals:
- Vetembolie
Het risico van een vetembolie is postoperatief net zo groot als preoperatief.
- Veneuze en arteriële stoornissen
Om doorbloedingsstoornissen snel te herkennen is het belangrijk om te letten op eventuele
verkleuringen van het lichaamsdeel na een fractuurbehandeling. Ook zijn regelmatige
pulsaties, controle van de lichaamstemperatuur en de bewegelijkheid belangrijk.
Voor de zorgvrager is het van belang dat hij zich meld als hij last heeft van plotselinge
tintelingen, pijn, gevoelloosheid of plotselinge afwezigheid van pijn.
- Atrofieën en contracturen
- Ontzetting of losraken van osteosynthese materiaal
- Decubitus
Voor decubitus bij fracturen gelden de algemene preventieve maatregelen.
Bijzondere aandacht moet er zijn voor het voorkomen van drukplekken door het gips- of
tractieverband. Bedreigende plaatsen bij verschillende soorten gipsverband zijn meestal alle
uitstekende plaatsen: elleboog, enkel en heup.
- Zenuwbeschadigingen
- Osteomyelitis
Geopereerde fracturen zijn erg infectiegevoelig. Bij gecompliceerde of bloedig gereponeerde
botbreuken is het gevaar op infectie nog groter. Osteomyelitis (ontsteking van het
beenmerg) kan leiden tot een maandenlange vertraging van de genezing. Het is belangrijk
om aseptisch te handelen.
- Onvoldoende afvoer van wondvocht
18.8.2 – Psychosociale problemen
Als verpleegkundige is het belangrijk dat je aandacht hebt voor afhankelijkheid,
machteloosheid, verveling, isolement en een delier.
Bij iemand met een delier kun je de volgende verschijnselen waarnemen:
- Verlaagd bewustzijn
- Onrust
- Geheugen- en oriëntatiestoornis
- Denkstoornis
- Hallucinaties
18.8.3 – Nazorg en revalidatie
Om zover te komen dat de zorgvrager met een fractuur het ziekenhuis kan verlaten, is
frequent en toegewijd oefenen noodzakelijk. Van belang is dat je de zorgvrager inlicht over:
- Wat hij wel en niet met het aangedane lichaamsdeel mag doen
- Hoe lang het revalidatieproces kan duren
19.4 – Fracturen en chirurgische behandeling van de heup
Heupfracturen zijn te verdelen in fracturen binnen en buiten het gewrichtskapsel van de
, heup. Een veelvoorkomende heupfractuur die zich binnen het kapsel bevindt, is de mediale
collumfractuur (dijbeenhalsfractuur). Bij deze fractuur komt de bloedvoorziening naar de
kop in gevaar, met als gevolg afsterving van de kop.
De meest voorkomende heupfracturen die zich buiten het kapsel bevinden, zijn:
- Laterale collumfractuur. Deze fractuur ligt buiten het gewrichtskapsel.
- Pertrochantere femurfractuur. Deze fractuur bestaat vaak uit meerdere fragmenten en
is daardoor minder stabiel en stevig, de fractuurlijn loopt door beide trochanters van het
dijbeen.
- Subtrochantere femurfractuur. Deze fractuur bevindt zich direct onder de trochanter
major en komt zelden voor.
Bij al deze fracturen wordt er een osteosynthesetechniek toegepast om een
oefenstabiele situatie te creëren. Daarnaast kan er gebruik worden gemaakt van een
kop- hals prothese. De keuze voor osteosynthese of een prothese is afhankelijk van de plaats
van de fractuur, en de conditie en leeftijd van de zorgvrager.
19.4.1 – Dynamische heupschroef (DHS)
De DHS wordt met name toegepast bij mediale collumfracturen.
De dynamische osteosynthese komt tot stand door een schroef in de heupkop te plaatsen
met daaroverheen een plaat die men bevestigd op het dijbeen.
19.4.2 – Gamma nail of proximal femoral nail (PFN-A)
Een gamma nail, of PFN-A (proximal femur nail) wordt ingebracht bij de pertrochantere
femurfracturen, de hoog-subtrochantere femurfracturen en in enkele gevallen bij de laterale
collumfractuur.
19.4.3 – Gecanuleerde AO-schroeven
Het gebruik van gecanuleerde (holle) AO-schroeven is een alternatieve
osteosynthesetechniek bij een mediale collumfractuur om de heupkop te behouden.
19.4.4 – Kop-halsprothese
Een kop-halsprothese wordt bij zorgvragers met een mediale collumfractuur die ouder zijn
dan 75 jaar ingebracht. Er wordt een incisie gemaakt over de heupkop. De heupkop wordt
verwijderd en vervangen door een prothese.
20.3 – Fracturen en chirurgische behandeling van de bovenarm
Fracturen van de bovenarm (humerus) zijn te verdelen naar de plaats van de fractuur,
namelijk de subcapitale humerusfractuur en de humerusschachtfractuur.
20.3.1 – Subcapitale humerusfractuur
De subcapitale humerusfractuur bevindt zich net onder de kop van het
opperarmbeen.
Deze fractuur komt meestal voor bij ouderen. Fracturen die niet onbloedig zijn te
reponeren komen in aanmerking voor een osteosynthesetechniek. In ernstige
gevallen is het niet mogelijk om de humeruskop te reponeren, in dit geval wordt
de humeruskop verwijderd en vervangen door een schouderprothese.
20.3-2 – Humerusschachtfractuur
De humerusschachtfractuur komt op alle leeftijden voor. Deze fractuur is meestal goed
problemen, nazorg en revalidatie.
18.8.1 – Voorkomen van complicaties
Bij fracturen kunnen zich postoperatief verschillende complicaties voordoen, zoals:
- Vetembolie
Het risico van een vetembolie is postoperatief net zo groot als preoperatief.
- Veneuze en arteriële stoornissen
Om doorbloedingsstoornissen snel te herkennen is het belangrijk om te letten op eventuele
verkleuringen van het lichaamsdeel na een fractuurbehandeling. Ook zijn regelmatige
pulsaties, controle van de lichaamstemperatuur en de bewegelijkheid belangrijk.
Voor de zorgvrager is het van belang dat hij zich meld als hij last heeft van plotselinge
tintelingen, pijn, gevoelloosheid of plotselinge afwezigheid van pijn.
- Atrofieën en contracturen
- Ontzetting of losraken van osteosynthese materiaal
- Decubitus
Voor decubitus bij fracturen gelden de algemene preventieve maatregelen.
Bijzondere aandacht moet er zijn voor het voorkomen van drukplekken door het gips- of
tractieverband. Bedreigende plaatsen bij verschillende soorten gipsverband zijn meestal alle
uitstekende plaatsen: elleboog, enkel en heup.
- Zenuwbeschadigingen
- Osteomyelitis
Geopereerde fracturen zijn erg infectiegevoelig. Bij gecompliceerde of bloedig gereponeerde
botbreuken is het gevaar op infectie nog groter. Osteomyelitis (ontsteking van het
beenmerg) kan leiden tot een maandenlange vertraging van de genezing. Het is belangrijk
om aseptisch te handelen.
- Onvoldoende afvoer van wondvocht
18.8.2 – Psychosociale problemen
Als verpleegkundige is het belangrijk dat je aandacht hebt voor afhankelijkheid,
machteloosheid, verveling, isolement en een delier.
Bij iemand met een delier kun je de volgende verschijnselen waarnemen:
- Verlaagd bewustzijn
- Onrust
- Geheugen- en oriëntatiestoornis
- Denkstoornis
- Hallucinaties
18.8.3 – Nazorg en revalidatie
Om zover te komen dat de zorgvrager met een fractuur het ziekenhuis kan verlaten, is
frequent en toegewijd oefenen noodzakelijk. Van belang is dat je de zorgvrager inlicht over:
- Wat hij wel en niet met het aangedane lichaamsdeel mag doen
- Hoe lang het revalidatieproces kan duren
19.4 – Fracturen en chirurgische behandeling van de heup
Heupfracturen zijn te verdelen in fracturen binnen en buiten het gewrichtskapsel van de
, heup. Een veelvoorkomende heupfractuur die zich binnen het kapsel bevindt, is de mediale
collumfractuur (dijbeenhalsfractuur). Bij deze fractuur komt de bloedvoorziening naar de
kop in gevaar, met als gevolg afsterving van de kop.
De meest voorkomende heupfracturen die zich buiten het kapsel bevinden, zijn:
- Laterale collumfractuur. Deze fractuur ligt buiten het gewrichtskapsel.
- Pertrochantere femurfractuur. Deze fractuur bestaat vaak uit meerdere fragmenten en
is daardoor minder stabiel en stevig, de fractuurlijn loopt door beide trochanters van het
dijbeen.
- Subtrochantere femurfractuur. Deze fractuur bevindt zich direct onder de trochanter
major en komt zelden voor.
Bij al deze fracturen wordt er een osteosynthesetechniek toegepast om een
oefenstabiele situatie te creëren. Daarnaast kan er gebruik worden gemaakt van een
kop- hals prothese. De keuze voor osteosynthese of een prothese is afhankelijk van de plaats
van de fractuur, en de conditie en leeftijd van de zorgvrager.
19.4.1 – Dynamische heupschroef (DHS)
De DHS wordt met name toegepast bij mediale collumfracturen.
De dynamische osteosynthese komt tot stand door een schroef in de heupkop te plaatsen
met daaroverheen een plaat die men bevestigd op het dijbeen.
19.4.2 – Gamma nail of proximal femoral nail (PFN-A)
Een gamma nail, of PFN-A (proximal femur nail) wordt ingebracht bij de pertrochantere
femurfracturen, de hoog-subtrochantere femurfracturen en in enkele gevallen bij de laterale
collumfractuur.
19.4.3 – Gecanuleerde AO-schroeven
Het gebruik van gecanuleerde (holle) AO-schroeven is een alternatieve
osteosynthesetechniek bij een mediale collumfractuur om de heupkop te behouden.
19.4.4 – Kop-halsprothese
Een kop-halsprothese wordt bij zorgvragers met een mediale collumfractuur die ouder zijn
dan 75 jaar ingebracht. Er wordt een incisie gemaakt over de heupkop. De heupkop wordt
verwijderd en vervangen door een prothese.
20.3 – Fracturen en chirurgische behandeling van de bovenarm
Fracturen van de bovenarm (humerus) zijn te verdelen naar de plaats van de fractuur,
namelijk de subcapitale humerusfractuur en de humerusschachtfractuur.
20.3.1 – Subcapitale humerusfractuur
De subcapitale humerusfractuur bevindt zich net onder de kop van het
opperarmbeen.
Deze fractuur komt meestal voor bij ouderen. Fracturen die niet onbloedig zijn te
reponeren komen in aanmerking voor een osteosynthesetechniek. In ernstige
gevallen is het niet mogelijk om de humeruskop te reponeren, in dit geval wordt
de humeruskop verwijderd en vervangen door een schouderprothese.
20.3-2 – Humerusschachtfractuur
De humerusschachtfractuur komt op alle leeftijden voor. Deze fractuur is meestal goed
