Thema's maatschappijleer
HAVO lesboek, Uitgave 2012
Hoofdstuk 2 De Rechtstaat
paragraaf 2.1 t/m 2.7 (met uitzondering van 2.5)
Samenvatting gemaakt in schoojaar 2014/2015
---------------------------------------------------------------------------------------------------
------
Paragraaf 2.1 Recht en rechtvaardigheid
Wat zijn maatschappelijke normen of gedragsregels en geef een
voorbeeld
- Normen die voortkomen uit geloof, tradities en gewoonten.
- bijvoorbeeld mensen een hand geven bij een ontmoeting.
Wat zijn rechtsnormen en geef een voorbeeld
- gedragsregels die door de overheid wettelijk zijn vastgelegd
- bv dat je rechts moet rijden, dat je niet mag mishandelen, dat je niet mag
discrimineren
Wat is rechtvaardigheid
- Gevoel dat burgers hebben over goed en kwaad
Wanneer houden mensen zich zoveel mogelijk aan rechtsnormen?
Als de rechtsnormen zoveel mogelijk overeenstemmen met de opvattingen van
burgers
Noem een voorbeeld van een rechtsnorm die indruist tegen jouw gevoel
van rechtvaardigheid
- bv dat je vaak wel muziek en films van internet mag downloaden
- maar dat op het downloaden van games en software boetes staan
Wat is een rechtstaat en waarom werd deze in veel landen ingevoerd?
- een staat waarin burgers met grondrechten worden beschermd tegen
machtsmisbruik door de overheid.
- ingevoerd om gevoelens van onrechtvaardigheid zo veel mogelijk te voorkomen
Wat is een absolute monarchie en geef voorbeeld
- de regeringsvorm waarbij een koning alle macht heeft.
- vroeger, in tijd van Franse Koning (werd afgeschaft door Franse Revolutie)
Wat is een grondwet
Daar in staat wat de grondrechten zijn en hoe het land geregeerd moet worden.
Wanneer werd de eerste grondwet in Nederland ingesteld
1
, - 1798, later aangepast door Thorbecke (koning minder macht, vrije
meningsuiting, kiesrecht)
Wat is een sociale rechtstaat
Een staat waarin sociale grondrechten van de mensen staan, zoals de plicht van
de overheid om te zorgen voor goede gezondheidszorg en een inkomen voor
iedereen.
Wat zijn Rechten en plichten in een rechtstaat
- Rechten datgene waar je recht op hebt
- Plichten: datgene wat je moet doen
Voor wie gelden rechten en plichten in een rechtsstaat
Deze gelden voor de overheid en voor burgers.
Noem vier voorbeelden van plichten
- belastingplicht voor iedereen met een inkomen
- leerplicht
- plicht om iemand te helpen die in levensgevaar is
- DNA plicht (verplicht wangslijmvlies afstaan als je verdacht bent)
Wat is HET RECHT
- alle door de overheid in wetten vastgestelde regels samen
Welke twee vormen recht zijn er en welke ondervormen?
- publiekrecht (met staatsrecht, bestuursrecht en strafrecht)
- privaatrecht (met personen- en familierecht, ondernemingsrecht,
vermogensrecht)
Wat is publiekrecht
regelt de inrichting van de staat en de relatie tussen burgers en overheid.
Wat is staatsrecht en geef voorbeeld
- alle regels voor de inrichting van de Nederlandse staat
- bijvoorbeeld bevoegdheden van ministers, rechten van een Tweede Kamerlid,
hoe je als politieke partij mee kunt doen aan de verkiezingen.
Wat is bestuursrecht en geef voorbeeld
- regels over de verhouding tussen burger en overheid
- bijvoorbeeld het aanvragen van een vergunning bij bouw van huis
Wat is strafrecht en geef voorbeeld
- alle wettelijke strafbepalingen.
- wet op alcoholverkoop
2
HAVO lesboek, Uitgave 2012
Hoofdstuk 2 De Rechtstaat
paragraaf 2.1 t/m 2.7 (met uitzondering van 2.5)
Samenvatting gemaakt in schoojaar 2014/2015
---------------------------------------------------------------------------------------------------
------
Paragraaf 2.1 Recht en rechtvaardigheid
Wat zijn maatschappelijke normen of gedragsregels en geef een
voorbeeld
- Normen die voortkomen uit geloof, tradities en gewoonten.
- bijvoorbeeld mensen een hand geven bij een ontmoeting.
Wat zijn rechtsnormen en geef een voorbeeld
- gedragsregels die door de overheid wettelijk zijn vastgelegd
- bv dat je rechts moet rijden, dat je niet mag mishandelen, dat je niet mag
discrimineren
Wat is rechtvaardigheid
- Gevoel dat burgers hebben over goed en kwaad
Wanneer houden mensen zich zoveel mogelijk aan rechtsnormen?
Als de rechtsnormen zoveel mogelijk overeenstemmen met de opvattingen van
burgers
Noem een voorbeeld van een rechtsnorm die indruist tegen jouw gevoel
van rechtvaardigheid
- bv dat je vaak wel muziek en films van internet mag downloaden
- maar dat op het downloaden van games en software boetes staan
Wat is een rechtstaat en waarom werd deze in veel landen ingevoerd?
- een staat waarin burgers met grondrechten worden beschermd tegen
machtsmisbruik door de overheid.
- ingevoerd om gevoelens van onrechtvaardigheid zo veel mogelijk te voorkomen
Wat is een absolute monarchie en geef voorbeeld
- de regeringsvorm waarbij een koning alle macht heeft.
- vroeger, in tijd van Franse Koning (werd afgeschaft door Franse Revolutie)
Wat is een grondwet
Daar in staat wat de grondrechten zijn en hoe het land geregeerd moet worden.
Wanneer werd de eerste grondwet in Nederland ingesteld
1
, - 1798, later aangepast door Thorbecke (koning minder macht, vrije
meningsuiting, kiesrecht)
Wat is een sociale rechtstaat
Een staat waarin sociale grondrechten van de mensen staan, zoals de plicht van
de overheid om te zorgen voor goede gezondheidszorg en een inkomen voor
iedereen.
Wat zijn Rechten en plichten in een rechtstaat
- Rechten datgene waar je recht op hebt
- Plichten: datgene wat je moet doen
Voor wie gelden rechten en plichten in een rechtsstaat
Deze gelden voor de overheid en voor burgers.
Noem vier voorbeelden van plichten
- belastingplicht voor iedereen met een inkomen
- leerplicht
- plicht om iemand te helpen die in levensgevaar is
- DNA plicht (verplicht wangslijmvlies afstaan als je verdacht bent)
Wat is HET RECHT
- alle door de overheid in wetten vastgestelde regels samen
Welke twee vormen recht zijn er en welke ondervormen?
- publiekrecht (met staatsrecht, bestuursrecht en strafrecht)
- privaatrecht (met personen- en familierecht, ondernemingsrecht,
vermogensrecht)
Wat is publiekrecht
regelt de inrichting van de staat en de relatie tussen burgers en overheid.
Wat is staatsrecht en geef voorbeeld
- alle regels voor de inrichting van de Nederlandse staat
- bijvoorbeeld bevoegdheden van ministers, rechten van een Tweede Kamerlid,
hoe je als politieke partij mee kunt doen aan de verkiezingen.
Wat is bestuursrecht en geef voorbeeld
- regels over de verhouding tussen burger en overheid
- bijvoorbeeld het aanvragen van een vergunning bij bouw van huis
Wat is strafrecht en geef voorbeeld
- alle wettelijke strafbepalingen.
- wet op alcoholverkoop
2
