Thema's maatschappijleer
HAVO lesboek, Uitgave 2012
Hoofdstuk 3 (paragraaf 3.1 tm 3.8, met uitzondering van 3.2 en 3.7)
paragraaf 3.1. pluriforme samenleving
Wat verstaan we onder cultuur?
alle waarden, normen en andere aangeleerde kenmerken die de leden van een groep of samenleving
met elkaar gemeen hebben en dus als vanzelfsprekend beschouwen.
Wat is natuurlijk gedrag?
aangeboren eigenschappen, zoals lichaamsbouw en gevoel voor ritme.
Wat zijn de 2 meningen in het nature-nurture debat?
- nature aanhangers vinden dat ons gedrag het meest wordt bepaald door aangeboren eigenschappen
- nurture aanhangers vinden dat ons gedrag vooral aangeleerd is (onder invloed van bv cultuur en
omgeving)
(waarschijnlijk hebben ze allebei beetje gelijk)
Noem enkele voorbeelden van cultuurkenmerken
- waarden (zoals vrijheid van meningsuiting)
- normen (zoals gelijk behandelen van mensen)
- kennis, gewoonten (bv eten van beschuit met muisjes bij geboorte), kunst, sport (bv
schaatsen in NL), symbolen (bv oranje voor NL) en feestdagen (bv koningsdag)
Wat is een cultuurgroep en geef een paar voorbeelden?
- mensen met een gemeenschappelijke cultuur (overeenkomstige cultuurkenmerken)
- bv Ajaxsupporters, Jehova's getuigen, boeddhisten, skaters, miljonairs, getrouwde mensen,
milieuactivisten
Wat is multicultureel
Dat er veel verschillende culturen samen wonen (bv Marokkanen, Amerikanen, Limburgers,
Friezen etc.)
Wat is een allochtoon
Iemand die zelf of van wie tenminste een van de ouders in het buitenland is geboren
Wat is een autochtoon
Mensen die wonen in een land waar ze net als hun ouders zijn geboren en opgegroeid
Waarom is Nederland een pluriforme samenleving (of veelvormige samenleving)
- er is culturele diversiteit (er zijn veel cultuurgroepen)
- de cultuurgroepen leven deels naast én deels met elkaar
- de gemeenschappelijke cultuurelementen vormen de Nederlandse cultuur
Dus: wat is culturele diversiteit?
Dat er veel cultuurgroepen zijn (grote culturele verschillen tussen groepen mensen in NL)
Leg uit hoe pluriformiteit is verankerd in de grondwet?
- iedereen heeft recht om een godsdienst uit te oefenen
- iedereen mag gedachten of gevoelens openbaar maken
- je mag eigen scholen oprichten
- grondwet verbiedt discriminatie (wegens godsdienst, levensovertuiging, ras, geslacht, etc)
1
, Wat is de dominante cultuur van een land en geeft twee voorbeelden van NL
- De belangrijkste cultuur van een land (ofwel: alle kenmerken die worden geaccepteerd door
de meeste mensen)
- Voorbeelden: spreken van Nederlands, het vieren van koninginnedag
Waarom staan Nederlanders bekend vanwege hun tolerantie
- Ze accepteren gemakkelijk andersdenkenden (bv homoseksualiteit, gebruikers softdrugs)
- komt voort uit handelsmentaliteit in 17e eeuw
Wanneer wordt er gesproken over subculturen
Wanneer bepaalde waarden, normen en andere cultuurkenmerken binnen een groep afwijken
van de dominante cultuur (zoals de bovengenoemde cultuurgroepen)
Wat is een tegencultuur en noem twee voorbeelden
- Groepen die zich duidelijk verzetten tegen de dominante cultuur of daar zelfs een bedreiging
voor vormen
- voorbeelden: feminisme (rond 1970) en antiglobalisten (nu)
Waarom is feminisme nu niet meer echt een tegencultuur?
- Veel eisen van de vrouwen toen zijn ingewilligd en maken nu deel uit van de dominante
cultuur
- bv scholing van meisjes (economische onafhankelijkheid), mannen gingen helpen in huis,
soepele abortuswetgeving etc.
Waarom vormen antiglobalisten nu wel een tegencultuur?
- ze verzetten zich tegen overheersing westerse kapitalisme in de wereld
- ze willen dat welvaart eerlijker wordt verdeeld over wereldbevolking (daarom noemen ze
zichzelf ook wel ''anders'' globalisten
Waarom is de dominante cultuur 'dynamisch'?
- verandert voordurend
- bv doordat er mensen met andere culturele achtergrond in een land komen wonen
- of door tegenculturen zoals feminisme
Paragraaf 3.3
Noem twee verschillen in culturen tussen stad en platteland
- In stad is grotere individuele vrijheid dan in een dorp. In een dorp is er soms bemoeizucht
(bv een homo kan soms prima in een stad wonen terwijl hij in zijn dorp niet wordt
geaccepteerd).
- In stad is kans groter op vereenzaming en onverschilligheid. In een dorp zijn mensen meer
bij elkaar betrokken (bv winkeliers kennen mensen)
Noem twee verschillen in culturen tussen Zuid en Noord NL
-In het noorden is men vaak nuchter, in Brabant houdt men van het 'goede leven' (bv lekker
eten en drinken)
- Ander dialect
Noem drie verschillen tussen de cultuur van generaties
- muziek
- kleding
- vrijetijdsbesteding
Wat is een generatieconflict en hoe komt dat
2
HAVO lesboek, Uitgave 2012
Hoofdstuk 3 (paragraaf 3.1 tm 3.8, met uitzondering van 3.2 en 3.7)
paragraaf 3.1. pluriforme samenleving
Wat verstaan we onder cultuur?
alle waarden, normen en andere aangeleerde kenmerken die de leden van een groep of samenleving
met elkaar gemeen hebben en dus als vanzelfsprekend beschouwen.
Wat is natuurlijk gedrag?
aangeboren eigenschappen, zoals lichaamsbouw en gevoel voor ritme.
Wat zijn de 2 meningen in het nature-nurture debat?
- nature aanhangers vinden dat ons gedrag het meest wordt bepaald door aangeboren eigenschappen
- nurture aanhangers vinden dat ons gedrag vooral aangeleerd is (onder invloed van bv cultuur en
omgeving)
(waarschijnlijk hebben ze allebei beetje gelijk)
Noem enkele voorbeelden van cultuurkenmerken
- waarden (zoals vrijheid van meningsuiting)
- normen (zoals gelijk behandelen van mensen)
- kennis, gewoonten (bv eten van beschuit met muisjes bij geboorte), kunst, sport (bv
schaatsen in NL), symbolen (bv oranje voor NL) en feestdagen (bv koningsdag)
Wat is een cultuurgroep en geef een paar voorbeelden?
- mensen met een gemeenschappelijke cultuur (overeenkomstige cultuurkenmerken)
- bv Ajaxsupporters, Jehova's getuigen, boeddhisten, skaters, miljonairs, getrouwde mensen,
milieuactivisten
Wat is multicultureel
Dat er veel verschillende culturen samen wonen (bv Marokkanen, Amerikanen, Limburgers,
Friezen etc.)
Wat is een allochtoon
Iemand die zelf of van wie tenminste een van de ouders in het buitenland is geboren
Wat is een autochtoon
Mensen die wonen in een land waar ze net als hun ouders zijn geboren en opgegroeid
Waarom is Nederland een pluriforme samenleving (of veelvormige samenleving)
- er is culturele diversiteit (er zijn veel cultuurgroepen)
- de cultuurgroepen leven deels naast én deels met elkaar
- de gemeenschappelijke cultuurelementen vormen de Nederlandse cultuur
Dus: wat is culturele diversiteit?
Dat er veel cultuurgroepen zijn (grote culturele verschillen tussen groepen mensen in NL)
Leg uit hoe pluriformiteit is verankerd in de grondwet?
- iedereen heeft recht om een godsdienst uit te oefenen
- iedereen mag gedachten of gevoelens openbaar maken
- je mag eigen scholen oprichten
- grondwet verbiedt discriminatie (wegens godsdienst, levensovertuiging, ras, geslacht, etc)
1
, Wat is de dominante cultuur van een land en geeft twee voorbeelden van NL
- De belangrijkste cultuur van een land (ofwel: alle kenmerken die worden geaccepteerd door
de meeste mensen)
- Voorbeelden: spreken van Nederlands, het vieren van koninginnedag
Waarom staan Nederlanders bekend vanwege hun tolerantie
- Ze accepteren gemakkelijk andersdenkenden (bv homoseksualiteit, gebruikers softdrugs)
- komt voort uit handelsmentaliteit in 17e eeuw
Wanneer wordt er gesproken over subculturen
Wanneer bepaalde waarden, normen en andere cultuurkenmerken binnen een groep afwijken
van de dominante cultuur (zoals de bovengenoemde cultuurgroepen)
Wat is een tegencultuur en noem twee voorbeelden
- Groepen die zich duidelijk verzetten tegen de dominante cultuur of daar zelfs een bedreiging
voor vormen
- voorbeelden: feminisme (rond 1970) en antiglobalisten (nu)
Waarom is feminisme nu niet meer echt een tegencultuur?
- Veel eisen van de vrouwen toen zijn ingewilligd en maken nu deel uit van de dominante
cultuur
- bv scholing van meisjes (economische onafhankelijkheid), mannen gingen helpen in huis,
soepele abortuswetgeving etc.
Waarom vormen antiglobalisten nu wel een tegencultuur?
- ze verzetten zich tegen overheersing westerse kapitalisme in de wereld
- ze willen dat welvaart eerlijker wordt verdeeld over wereldbevolking (daarom noemen ze
zichzelf ook wel ''anders'' globalisten
Waarom is de dominante cultuur 'dynamisch'?
- verandert voordurend
- bv doordat er mensen met andere culturele achtergrond in een land komen wonen
- of door tegenculturen zoals feminisme
Paragraaf 3.3
Noem twee verschillen in culturen tussen stad en platteland
- In stad is grotere individuele vrijheid dan in een dorp. In een dorp is er soms bemoeizucht
(bv een homo kan soms prima in een stad wonen terwijl hij in zijn dorp niet wordt
geaccepteerd).
- In stad is kans groter op vereenzaming en onverschilligheid. In een dorp zijn mensen meer
bij elkaar betrokken (bv winkeliers kennen mensen)
Noem twee verschillen in culturen tussen Zuid en Noord NL
-In het noorden is men vaak nuchter, in Brabant houdt men van het 'goede leven' (bv lekker
eten en drinken)
- Ander dialect
Noem drie verschillen tussen de cultuur van generaties
- muziek
- kleding
- vrijetijdsbesteding
Wat is een generatieconflict en hoe komt dat
2
