Samenvatting strafprocesrecht
Universiteit Leiden 2021-2022
Week 1: het strafproces------------------------------------------------------------------------------- 2
Week 2: het opsporingsonderzoek (1)------------------------------------------------------------- 3
Week 3: het opsporingsonderzoek (2)------------------------------------------------------------- 7
Week 4: dwangmiddelen------------------------------------------------------------------------------ 13
Week 5: voorarrest en onderzoek door RC------------------------------------------------------- 19
Week 6: de vervolgingsbeslissing------------------------------------------------------------------- 25
Week 7: het onderzoek ter terechtzitting-------------------------------------------------------- 30
week 8: strafrechtelijk bewijsrecht----------------------------------------------------------------- 37
Week 9: beslissen en motiveren-------------------------------------------------------------------- 44
Week 10: sanctionering en vormverzuim--------------------------------------------------------- 50
Week 11: rechtsmiddelen---------------------------------------------------------------------------- 57
,Samenvatting strafprocesrecht:
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Week 1 Het strafproces
Het strafprocesrecht bestaat uit het geheel aan regels die betrekking hebben op de
toepassing van het strafrecht in een concreet geval.
Bepaalt op welke manier en door wie wordt onderzocht of een strafbaar feit is begaan en
door wie en naar welke maatstaven daarover een over de daaraan te verbinden
strafrechtelijke sancties wordt beslist.
Doel strafprocesrecht = rechtsbescherming. Twee kanten medaille:
- Bevoegheidstoedeling. Instrumentalisme
- Begrenzing. Bescherming burgers
→ Intrinsieke spanning: evenwicht tussen enerzijds criminaliteitsbestrijding, toepassing
bevoegdheden, waarheidsvinding etc. en anderzijds de bescherming van de burger
daartegen.
Accusatoir Inquisitoir
Partijen leidend Gedomineerd door rechter
Op zoek naar waarheid tussen de partijen. Op zoek naar de materiële waarheid, wat is
Formele waarheid echt gebeurd
Lijdelijke rechter Actieve rechter
Gelijkwaardige procespartijen Verdachte als onderwerp van onderzoek
Mondelinge procedure Dominante schriftelijke stukken
Admissibility rules: welk bewijs mag wel en Beslis- en motiveringsregels. Achteraf
wat niet beslissen wat hij mocht gebruiken (zit wel
een gevaar in)
→ NL wortels in inquisitoire procestraditie met contradictoire elementen
(Beroepsrechter, geen lekeninbreng. Zwaar accent op het vooronderzoek. Het dossier
ruggengraat strafrechtspleging. Gevaar: onderzoek ter terechtzitting (ott) vooral gericht op
verificatie van strafdossier, rechter dan nog wel open minded? Confirmation bias).
Beginselen van goede procesorde: ongeschreven rechtsbeginselen. Geen probleem: functie
legaliteitsbeginsel = rechtszekerheid. Dus rechtsbescherming voor burgers. Ze kunnen goed
samengaan omdat ze in elkaars verlengde liggen. Ze bieden extra rechtsbescherming
bovenop wat de wettelijke basis al doet. Daarom geen probleem dat ze ongeschreven zijn.
Extra bescherming.
Fasen van het strafproces:
- Voorbereidend onderzoek (art. 132 Sv) = alles voorafgaande de strafzaak
o Verkennend onderzoek (art. 126gg Sv)
o Opsporingsonderzoek (art. 132a Sv)
o Onderzoek RC (art. 181 Sv)
- Hoofdonderzoek/behandeling strafzaak (art. 268 ev. Sv)
Opsporingsonderzoek =
Onder opsporing wordt verstaan het onderzoek in verband met strafbare feiten onder gezag
van de OvJ met als doel het nemen van strafvorderlijke beslissingen
2
,Vervolging =
Niet duidelijk omlijnd. De teloorgang van het gerechtelijk vooronderzoek en invoering van
strafbeschikking hebben geleid tot verwatering van het klassieke vervolgingsbegrip. EVRM
kent autonoom vervolgingsbegrip (criminal charge). Voorleggen van de zaak bij de rechter.
Berechting =
Onder berechting in strikte zin wordt verstaan het op basis van het onderzoek ter
terechtzitting op de grondslag van de tenlastelegging beraadslagen en beslissingen over de
vragen 348 en 350 SV. Hoofdonderzoek
Tenuitvoerlegging =
Startpunt boek 6 Sv. (Art. 6:1:1 Sv): door de minister van Justitie en Veiligheid. Vroeger was
OvJ verantwoordelijk.
Week 1 Werkgroep
Geen
Week 1 Arresten
Geen
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Week 2 Het opsporingsonderzoek
Opsporingsambtenaren (art. 141 Sv) waaronder bijzondere opsporingsambtenaren. Hebben
weliswaar een specifieke focus op bepaalde beleidsterreinen, maar hebben wel algemene
opsporingsbevoegdheid. Buitengewone opsporingsambtenaren (art. 142 Sv). Boa’s beperkte
opsporingsbevoegdheid.
Verdenking =
Startpunt van het opsporingsproces. Drempel, zorgt ervoor dat we niet onderwerp kunnen
worden van opsporing, tenzij daar aanleiding aan wordt gegeven (verdachte). 3 aspecten
van verdenking, afgeleid uit (art. 27 lid 1 Sv).
1. Uit feiten en omstandigheden (objectief)
2. Redelijk vermoeden van schuld (reden)
3. Aan enig strafbaar feit
→ Moet dus:
- Objectiveerbaar= het moet op basis van die feiten en omstandigheden. Komt het
vermoeden voort uit feitelijke omstandigheden en niet uit gevoel of mening?
- Individualiseerbaar=moet zich richten op een of meer bepaalde personen. Genoeg
afgebakend naar persoon/auto?
- Concretiseerbaar= van welk strafbaar feit wordt degene verdacht? Zag het in
voldoende mate op een strafbaar feit?
Zeer afhankelijk van de omstandigheden van het geval. Soms ook op basis van anonieme
bronnen, mits voldoende concreet. Soms eist een wet dat het gaat om ‘ernstige bezwaren’.
Dit slaat op de mate van verdenking. Moet een krachtige en stevige verdenking zijn.
3
, Verdachte (art. 27 lid 1 Sv): materieel in lid 1, formeel in lid 2
1. Uit feiten en omstandigheden
2. Redelijk vermoeden van schuld
3. Aan enig strafbaar feit
Verschil tussen verdachte en verdenking: er kan een verdenking zijn zonder dat er al een
verdachte is. Voor veel bevoegdheden van belang dat er een verdachte is.
Functie van verdachtebegrip:
- Opening naar (maar ook begrenzing) de mogelijkheid tot het uitoefenen van
bevoegdheid. Zonder, blijft de rest van wetboek dicht. Keerzijde, krijgt rechten.
- Toekenning van rechten
De IRT-affaire en de wet BOB (georganiseerde misdaad tot top komen, door te zien waar
drugs naartoe ging. Dingen dus toegelaten)
- In de jaren 90, leidend tot de parlementaire enquêtecommissie Van Traa→
drievoudige crisis in de opsporing: gebrek aan normering, gebrekkige organisatie,
gebrek aan gezag
- Gevolg: nadere normering van de opsporing en de invoering van de Wet bijzondere
opsporingsbevoegdheden (BOB) in 2000. (Bijzondere bevoegdheden: heimelijkheid)
Verdenkingscriteria
3 verdenkingscriteria. 1e is het klassieke in (art. 27 Sv), 2e hoort bij de wet BOB uit 2000, en
de 3e uit 2007.
1. Naar aanleiding van een redelijk vermoeden dat een strafbaar feit is begaan
(klassieke verdenking, (art. 27 Sv)
2. Naar aanleiding van een redelijk vermoeden dat in georganiseerd verband bepaalde
strafbare feiten worden beraamd of gepleegd (proactieve opsporing, (art. 126o Sv)
3. Naar aanleiding van aanwijzingen van een terroristisch misdrijf (art. 126zd Sv).
Opsporen op basis van aanwijzingen. Lagere graad dan redelijk vermoeden.
Opsporing (art. 132a Sv) =
- Onder opsporing wordt verstaan het onderzoek in verband met strafbare feiten
onder gezag van de officier van justitie met als doel het nemen van strafvorderlijke
beslissingen.
- Stelt dat de OvJ belast is met de opsporing (art. 148 lid 1 Sv) laat zien dat het afhangt
van het feit. Bij simpel feit is hij meer de eindverantwoordelijke. Heeft gezag maar
feitelijk is het de politie die het doet.
→ Staan niet de drie verdenkingscriteria in, de wetgever heeft hiermee bedoeld die
verdenkingscriteria niet meer bepalend te laten zijn voor de vraag of iets opsporing is. De
vraag of er sprake is van opsporing wordt veel meer bepaald door het doel van het
onderzoek (doelgerichtheid op het nemen van strafvorderlijke beslissingen).
Het doel is voortaan bepalend, niet langer de aanwezigheid van enigerlei vorm van
verdenking. Keulen en Knigge
- Repressieve controle dus ook opsporing
- Verkennend onderzoek opsporing? Onderzoek ter voorbereiding van de opsporing,
doel is wel mogelijk maken van strafvorderlijke beslissingen dus wel opsporing.
4
Universiteit Leiden 2021-2022
Week 1: het strafproces------------------------------------------------------------------------------- 2
Week 2: het opsporingsonderzoek (1)------------------------------------------------------------- 3
Week 3: het opsporingsonderzoek (2)------------------------------------------------------------- 7
Week 4: dwangmiddelen------------------------------------------------------------------------------ 13
Week 5: voorarrest en onderzoek door RC------------------------------------------------------- 19
Week 6: de vervolgingsbeslissing------------------------------------------------------------------- 25
Week 7: het onderzoek ter terechtzitting-------------------------------------------------------- 30
week 8: strafrechtelijk bewijsrecht----------------------------------------------------------------- 37
Week 9: beslissen en motiveren-------------------------------------------------------------------- 44
Week 10: sanctionering en vormverzuim--------------------------------------------------------- 50
Week 11: rechtsmiddelen---------------------------------------------------------------------------- 57
,Samenvatting strafprocesrecht:
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Week 1 Het strafproces
Het strafprocesrecht bestaat uit het geheel aan regels die betrekking hebben op de
toepassing van het strafrecht in een concreet geval.
Bepaalt op welke manier en door wie wordt onderzocht of een strafbaar feit is begaan en
door wie en naar welke maatstaven daarover een over de daaraan te verbinden
strafrechtelijke sancties wordt beslist.
Doel strafprocesrecht = rechtsbescherming. Twee kanten medaille:
- Bevoegheidstoedeling. Instrumentalisme
- Begrenzing. Bescherming burgers
→ Intrinsieke spanning: evenwicht tussen enerzijds criminaliteitsbestrijding, toepassing
bevoegdheden, waarheidsvinding etc. en anderzijds de bescherming van de burger
daartegen.
Accusatoir Inquisitoir
Partijen leidend Gedomineerd door rechter
Op zoek naar waarheid tussen de partijen. Op zoek naar de materiële waarheid, wat is
Formele waarheid echt gebeurd
Lijdelijke rechter Actieve rechter
Gelijkwaardige procespartijen Verdachte als onderwerp van onderzoek
Mondelinge procedure Dominante schriftelijke stukken
Admissibility rules: welk bewijs mag wel en Beslis- en motiveringsregels. Achteraf
wat niet beslissen wat hij mocht gebruiken (zit wel
een gevaar in)
→ NL wortels in inquisitoire procestraditie met contradictoire elementen
(Beroepsrechter, geen lekeninbreng. Zwaar accent op het vooronderzoek. Het dossier
ruggengraat strafrechtspleging. Gevaar: onderzoek ter terechtzitting (ott) vooral gericht op
verificatie van strafdossier, rechter dan nog wel open minded? Confirmation bias).
Beginselen van goede procesorde: ongeschreven rechtsbeginselen. Geen probleem: functie
legaliteitsbeginsel = rechtszekerheid. Dus rechtsbescherming voor burgers. Ze kunnen goed
samengaan omdat ze in elkaars verlengde liggen. Ze bieden extra rechtsbescherming
bovenop wat de wettelijke basis al doet. Daarom geen probleem dat ze ongeschreven zijn.
Extra bescherming.
Fasen van het strafproces:
- Voorbereidend onderzoek (art. 132 Sv) = alles voorafgaande de strafzaak
o Verkennend onderzoek (art. 126gg Sv)
o Opsporingsonderzoek (art. 132a Sv)
o Onderzoek RC (art. 181 Sv)
- Hoofdonderzoek/behandeling strafzaak (art. 268 ev. Sv)
Opsporingsonderzoek =
Onder opsporing wordt verstaan het onderzoek in verband met strafbare feiten onder gezag
van de OvJ met als doel het nemen van strafvorderlijke beslissingen
2
,Vervolging =
Niet duidelijk omlijnd. De teloorgang van het gerechtelijk vooronderzoek en invoering van
strafbeschikking hebben geleid tot verwatering van het klassieke vervolgingsbegrip. EVRM
kent autonoom vervolgingsbegrip (criminal charge). Voorleggen van de zaak bij de rechter.
Berechting =
Onder berechting in strikte zin wordt verstaan het op basis van het onderzoek ter
terechtzitting op de grondslag van de tenlastelegging beraadslagen en beslissingen over de
vragen 348 en 350 SV. Hoofdonderzoek
Tenuitvoerlegging =
Startpunt boek 6 Sv. (Art. 6:1:1 Sv): door de minister van Justitie en Veiligheid. Vroeger was
OvJ verantwoordelijk.
Week 1 Werkgroep
Geen
Week 1 Arresten
Geen
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Week 2 Het opsporingsonderzoek
Opsporingsambtenaren (art. 141 Sv) waaronder bijzondere opsporingsambtenaren. Hebben
weliswaar een specifieke focus op bepaalde beleidsterreinen, maar hebben wel algemene
opsporingsbevoegdheid. Buitengewone opsporingsambtenaren (art. 142 Sv). Boa’s beperkte
opsporingsbevoegdheid.
Verdenking =
Startpunt van het opsporingsproces. Drempel, zorgt ervoor dat we niet onderwerp kunnen
worden van opsporing, tenzij daar aanleiding aan wordt gegeven (verdachte). 3 aspecten
van verdenking, afgeleid uit (art. 27 lid 1 Sv).
1. Uit feiten en omstandigheden (objectief)
2. Redelijk vermoeden van schuld (reden)
3. Aan enig strafbaar feit
→ Moet dus:
- Objectiveerbaar= het moet op basis van die feiten en omstandigheden. Komt het
vermoeden voort uit feitelijke omstandigheden en niet uit gevoel of mening?
- Individualiseerbaar=moet zich richten op een of meer bepaalde personen. Genoeg
afgebakend naar persoon/auto?
- Concretiseerbaar= van welk strafbaar feit wordt degene verdacht? Zag het in
voldoende mate op een strafbaar feit?
Zeer afhankelijk van de omstandigheden van het geval. Soms ook op basis van anonieme
bronnen, mits voldoende concreet. Soms eist een wet dat het gaat om ‘ernstige bezwaren’.
Dit slaat op de mate van verdenking. Moet een krachtige en stevige verdenking zijn.
3
, Verdachte (art. 27 lid 1 Sv): materieel in lid 1, formeel in lid 2
1. Uit feiten en omstandigheden
2. Redelijk vermoeden van schuld
3. Aan enig strafbaar feit
Verschil tussen verdachte en verdenking: er kan een verdenking zijn zonder dat er al een
verdachte is. Voor veel bevoegdheden van belang dat er een verdachte is.
Functie van verdachtebegrip:
- Opening naar (maar ook begrenzing) de mogelijkheid tot het uitoefenen van
bevoegdheid. Zonder, blijft de rest van wetboek dicht. Keerzijde, krijgt rechten.
- Toekenning van rechten
De IRT-affaire en de wet BOB (georganiseerde misdaad tot top komen, door te zien waar
drugs naartoe ging. Dingen dus toegelaten)
- In de jaren 90, leidend tot de parlementaire enquêtecommissie Van Traa→
drievoudige crisis in de opsporing: gebrek aan normering, gebrekkige organisatie,
gebrek aan gezag
- Gevolg: nadere normering van de opsporing en de invoering van de Wet bijzondere
opsporingsbevoegdheden (BOB) in 2000. (Bijzondere bevoegdheden: heimelijkheid)
Verdenkingscriteria
3 verdenkingscriteria. 1e is het klassieke in (art. 27 Sv), 2e hoort bij de wet BOB uit 2000, en
de 3e uit 2007.
1. Naar aanleiding van een redelijk vermoeden dat een strafbaar feit is begaan
(klassieke verdenking, (art. 27 Sv)
2. Naar aanleiding van een redelijk vermoeden dat in georganiseerd verband bepaalde
strafbare feiten worden beraamd of gepleegd (proactieve opsporing, (art. 126o Sv)
3. Naar aanleiding van aanwijzingen van een terroristisch misdrijf (art. 126zd Sv).
Opsporen op basis van aanwijzingen. Lagere graad dan redelijk vermoeden.
Opsporing (art. 132a Sv) =
- Onder opsporing wordt verstaan het onderzoek in verband met strafbare feiten
onder gezag van de officier van justitie met als doel het nemen van strafvorderlijke
beslissingen.
- Stelt dat de OvJ belast is met de opsporing (art. 148 lid 1 Sv) laat zien dat het afhangt
van het feit. Bij simpel feit is hij meer de eindverantwoordelijke. Heeft gezag maar
feitelijk is het de politie die het doet.
→ Staan niet de drie verdenkingscriteria in, de wetgever heeft hiermee bedoeld die
verdenkingscriteria niet meer bepalend te laten zijn voor de vraag of iets opsporing is. De
vraag of er sprake is van opsporing wordt veel meer bepaald door het doel van het
onderzoek (doelgerichtheid op het nemen van strafvorderlijke beslissingen).
Het doel is voortaan bepalend, niet langer de aanwezigheid van enigerlei vorm van
verdenking. Keulen en Knigge
- Repressieve controle dus ook opsporing
- Verkennend onderzoek opsporing? Onderzoek ter voorbereiding van de opsporing,
doel is wel mogelijk maken van strafvorderlijke beslissingen dus wel opsporing.
4
