Samenvatting SD – Periode 7
Week 1
Internationaal heb je twee instanties, de ICRP en de IAEA
- Beide zijn adviseurs in stralingsonderwerpen
- De ICRP schrijven dingen voor en geven adviezen, maar zijn geen wet. Je hoeft het
al lidstaat niet verplicht over te nemen. Dit wordt vaak wel gedaan
- De IAEA is wel een wet voor landen die zich daarbij aansluiten
Europa heeft de Europese Unie
- Deze neemt aanbevelingen over in de EU-BSS
o Deze moet je binnen vier jaar binnen je land doorvoeren
Nederland heeft de KEW en de Bbs (Besluit Basisveiligheidsnormen Stralingsbescherming)
- De KEW is een integrale wet
o Alle handelingen zijn er in meegenomen. Dus ook werknemers-, milieu- en
patiënten bescherming en transportveiligheid.
- De KEW is wel heel globaal
o Het is een raam- of kaderwet
- De KEW is een lex specialis
o De KEW gaat boven alle andere wetten
De Kernenergiewet is het
belangrijkst. Hoe lager je gaat in de
piramide, hoe meer het in details is
uitgewerkt.
szw
De ANVS = Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming
- Deze zijn betrokken bij de wetgeving
- Deze vallen onder het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, maar zijn volledig
onafhankelijk
De hele basis van de wetgeving is op het volgende gebaseerd:
- Blootstellingsituatie
o Gepland, nood of bestaand
▪ Gepland is wat jij al van plan was op te gaan doen.
▪ Nood is het wanneer er grote impact is op het milieu of een grote
groep mensen.
▪ Bestaand is na de noodsituatie, als alles is schoongemaakt, maar er
blijft nog wat activiteit achter. Restniveau van straling wordt
geaccepteerd.
- Blootstellingscategorie
o Lid van de bevolking, beroepsmatig, patiënt
▪ Lid van de bevolking zijn bijvoorbeeld bezoekers van het ziekenhuis
▪ Beroepsmatig zijn werknemers
, ▪ Patiënt zijn patiënten in het ziekenhuis die een behandeling met
straling ondergaan
- Stralingsbeschermingsprincipes
o Rechtvaardiging, optimalisatie, dosislimieten
▪ Rechtvaardiging is in hoeverre is datgene dat je doet ook
gerechtvaardigd
▪ Optimalisatie is ALARA werken, maar wel met realiteitsfactor
▪ Dosislimieten komt als laatste. Je kijkt hiermee voor de specifieke
doelgroepen of je onder de dosislimieten blijft.
Generieke rechtvaardiging is wat door de autoriteiten is opgesteld.
Specifieke rechtvaardiging is bijvoorbeeld het aanvragen van een vergunning of het
verantwoorden van iedere handeling
Optimalisatie is er op gericht om de dosis zo laag mogelijk te houden, maar ook de kans op
het optreden van die blootstelling te beperken en dat zo min mogelijk mensen worden
blootgesteld.
- Geplande blootstellingsituatie : Dosisbeperkingen
o Iemand mag bijvoorbeeld 3 mSv als dosislimiet ontvangen, maar gezien de
werkomstandigheden kun je hier 2 mSv van maken. Je mag dan wel over de
dosisbeperking heen. Op het moment dat dat gebeurt, ga je wel kijken
waarom dat gebeurt.
- Bestaande of noodsituatie : Referentieniveaus
o Als er nood aan de man is, kun je amper dosisbeperkingen opleggen. Daarom
zijn er referentieniveaus. Hiermee wordt er geschat wat er gebeurt in een
noodsituatie en wat zou dat de dosis ongeveer zijn. Je mag hier wel overheen.
Dosislimieten
Controle stelsel algemeen
- Je mag niks doen zonder
toestemming van de autoriteit!
o De autoriteit bepaalt de regels.
Niet alles valt binnen het controlesysteem
- Er is overal straling, vanuit het heelal,
vanuit te grond, vanuit ons lichaam,
etc. Dit wil je niet allemaal controleren
en vallen dus niet onder het controle
systeem. Dit geldt alleen als er niet
met deze natuurlijke bronnen wordt gewerkt. Anders valt het wel binnen het stelsel.
- Als je gaat vliegen wordt je meer blootgesteld aan kosmische straling.
o Je kunt er niks aan doen en de blootstelling is relatief laag. Dus wil je dit
helemaal niet gaan beheersen
, ▪ In tegenstelling tot het personeel dat vliegt. Dit valt wel onder het
controlesysteem
- Het vervoeren van een toestel of versneller valt ook niet onder het controle stelsel,
zolang het apparaat uit is en geen straling kan afgeven tijdens het vervoer
Vergunning voor bijvoorbeeld meerdere apparaten en vele handelingen ermee
Registratie voor bijvoorbeeld één röntgenapparaat bij de tandarts
Kennisgeving voor bijvoorbeeld gebruik van grondstoffen met straling
Vrijstelling is als het risico voor de personen
dusdanig laag is dat het zonde is om daar
een heel controle systeem voor op te
bouwen
- Als je voldoet aan de waardes van
óf activiteitsconcentratie óf activiteit dan is het voldoende voor een vrijstelling
o Het verdunnen of mengen van de radioactiviteit is verboden!
Als je voldoet aan de waardes voor de vrijstelling, maar je wilt het toedienen aan personen,
dan moet je alsnog naar de registratie of vergunning gaan.
Vrijstelling is niet hetzelfde als vrijgave
- Bij vrijstelling komt het nooit het controlestelsel in. De risico’s zijn zo laag dat je het
buiten het controle stelstel houd
o Vrijstelling is gebaseerd op activiteitsconcentratie of activiteit
- Vrijgave is met name voor radioactieve stoffen
o Radioactiviteit vervalt
▪ Dus je begint met radioactiviteit waar bijvoorbeeld een vergunning voor
nodig is, maar op een gegeven moment vervalt die radioactiviteit en
kom je op een dusdanige lage activiteitsconcentratie dat je het vrij mag
geven en je het weer uit het controle stelsel haalt.
• Vrijgave is alleen gebaseerd op activiteitsconcentratie en niet
op activiteit
o Bij vrijgave mag het als gewoon afval wordt afgevoerd
Binnen het vergunningstelsel heb je twee soorten vergunningen
- Verzamel vergunning
o Je hebt meerdere toepassingen, soms vergelijkbaar, maar de omvang is
redelijk beperkt
▪ Als je kijkt naar Inholland: Je hebt meerdere röntgentoestellen en een
aantal ingekapselde bronnen, maar het is beperkt tot één skillslab en
een beperkt aantal toestellen en bronnen
- Complex vergunning
o Als je meerdere handelingen doet, omvangrijk, dus meer dan 100 bronnen of
dat het aangewezen wordt door de ANVS, dan moet je een complexe
vergunning hebben
Bij een verzamelvergunning heb je een rechtspersoon, dus een raad van bestuur van het
ziekenhuis. Die is eigenaar officieel van de vergunning.
- Daaronder heb je een coördinerend deskundige die eigenlijk inhoudelijk die
vergunning beheerd en alles uitrolt binnen je instituut.
, - Dan heb je specifiek op de afdeling nog toezichthouders. Die houden toezicht op het
werk. Dit doen ze niet op elke handeling, maar zij zijn wel bewuster van wat er op de
afdeling gebeurt en welke handelingen er gebeuren.
Bij de complexe vergunning heb je hetzelfde als bij een verzamelvergunning, maar tussen
het rechtspersoon en de coördinerende deskundige heb je dan nog een algemeen
coördinerende deskundige.
- Die is hoofd van de stralingsdeskundige eenheid.
o Als je een complexe vergunning hebt, mag je behoorlijk veel. Daarom vinden
ze dat je nog een aparte afdeling moet hebben die zich bezig houdt met alle
vergunningen intern en dat de wetgeving goed door vertaald wordt. Ook
controleren ze of iedereen voldoende is opgeleid. Dat ligt dan bij die
stralingsbescherming eenheid.
▪ De stralingsbeschermingseenheid moet onafhankelijk zijn om zo
belangenverstrengeling te voorkomen
Alles wat je vergunt krijgt, moet je intern ook weer regelen met interne toestemmingen
- Je complex vergunning kan zeggen dat je zoveel radioactiviteit mag gebruiken, maar
per afdeling zeg je dan nog dat je ‘alleen deze handelingen mag doen met die
hoeveelheid radioactiviteit’.
Registratie heeft alleen een rechtspersoon en een toezichthouder.
- Bij kleine praktijken is soms de rechtspersoon ook de toezichthouder.
Extra: Voor transport buiten het bedrijf is een aparte vervoersvergunning nodig. Transport
binnen het bedrijf valt wel onder de stralingsvergunning.
Week 2
Er zijn controles die je bij een toestel moet doen als je deze in huis krijgt.
- Je doet de acceptatietest
o Daarmee controleer je het toestel en vergelijk je het met wat de fabrikant heeft
opgegeven
- Verder controleer je het toestel jaarlijks op de werking en doe je de lekstralingstest
o Met de lekstralingstest controleer je of er niet teveel straling weglekt bij door
de afscherming van de röntgenbuis
- Als het toestel stuk gaat en je moet hem repareren, dan zul je het toestel eerst weer
moeten controleren voordat je het weer in gebruik mag nemen
Er zijn eisen voor de afscherming van toestellen, zowel voor de buis als voor de ruimte
- De röntgenbuis
o Moet voorzien zijn van afscherming om de lekstraling zo min mogelijk te
maken.
o Heeft een filter op het diafragma waar de primaire bundel naar buiten komt.
o Organisatorisch zul je iets moeten doen aan de blootstelling van
medewerkers, want een medewerker mag nooit blootgesteld worden aan een
primaire bundel.
- De ruimte
o Maakt gebruikt van loodflappen bij interventie om de dosis voor medewerkers
zo laag mogelijk te houden.
o Maakt gebruikt van een loodscherm bij bediening om de dosis voor
medewerkers zo laag mogelijk te houden.
o Wordt afgeschermd door afscherming in muren, deuren en ramen
Week 1
Internationaal heb je twee instanties, de ICRP en de IAEA
- Beide zijn adviseurs in stralingsonderwerpen
- De ICRP schrijven dingen voor en geven adviezen, maar zijn geen wet. Je hoeft het
al lidstaat niet verplicht over te nemen. Dit wordt vaak wel gedaan
- De IAEA is wel een wet voor landen die zich daarbij aansluiten
Europa heeft de Europese Unie
- Deze neemt aanbevelingen over in de EU-BSS
o Deze moet je binnen vier jaar binnen je land doorvoeren
Nederland heeft de KEW en de Bbs (Besluit Basisveiligheidsnormen Stralingsbescherming)
- De KEW is een integrale wet
o Alle handelingen zijn er in meegenomen. Dus ook werknemers-, milieu- en
patiënten bescherming en transportveiligheid.
- De KEW is wel heel globaal
o Het is een raam- of kaderwet
- De KEW is een lex specialis
o De KEW gaat boven alle andere wetten
De Kernenergiewet is het
belangrijkst. Hoe lager je gaat in de
piramide, hoe meer het in details is
uitgewerkt.
szw
De ANVS = Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming
- Deze zijn betrokken bij de wetgeving
- Deze vallen onder het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, maar zijn volledig
onafhankelijk
De hele basis van de wetgeving is op het volgende gebaseerd:
- Blootstellingsituatie
o Gepland, nood of bestaand
▪ Gepland is wat jij al van plan was op te gaan doen.
▪ Nood is het wanneer er grote impact is op het milieu of een grote
groep mensen.
▪ Bestaand is na de noodsituatie, als alles is schoongemaakt, maar er
blijft nog wat activiteit achter. Restniveau van straling wordt
geaccepteerd.
- Blootstellingscategorie
o Lid van de bevolking, beroepsmatig, patiënt
▪ Lid van de bevolking zijn bijvoorbeeld bezoekers van het ziekenhuis
▪ Beroepsmatig zijn werknemers
, ▪ Patiënt zijn patiënten in het ziekenhuis die een behandeling met
straling ondergaan
- Stralingsbeschermingsprincipes
o Rechtvaardiging, optimalisatie, dosislimieten
▪ Rechtvaardiging is in hoeverre is datgene dat je doet ook
gerechtvaardigd
▪ Optimalisatie is ALARA werken, maar wel met realiteitsfactor
▪ Dosislimieten komt als laatste. Je kijkt hiermee voor de specifieke
doelgroepen of je onder de dosislimieten blijft.
Generieke rechtvaardiging is wat door de autoriteiten is opgesteld.
Specifieke rechtvaardiging is bijvoorbeeld het aanvragen van een vergunning of het
verantwoorden van iedere handeling
Optimalisatie is er op gericht om de dosis zo laag mogelijk te houden, maar ook de kans op
het optreden van die blootstelling te beperken en dat zo min mogelijk mensen worden
blootgesteld.
- Geplande blootstellingsituatie : Dosisbeperkingen
o Iemand mag bijvoorbeeld 3 mSv als dosislimiet ontvangen, maar gezien de
werkomstandigheden kun je hier 2 mSv van maken. Je mag dan wel over de
dosisbeperking heen. Op het moment dat dat gebeurt, ga je wel kijken
waarom dat gebeurt.
- Bestaande of noodsituatie : Referentieniveaus
o Als er nood aan de man is, kun je amper dosisbeperkingen opleggen. Daarom
zijn er referentieniveaus. Hiermee wordt er geschat wat er gebeurt in een
noodsituatie en wat zou dat de dosis ongeveer zijn. Je mag hier wel overheen.
Dosislimieten
Controle stelsel algemeen
- Je mag niks doen zonder
toestemming van de autoriteit!
o De autoriteit bepaalt de regels.
Niet alles valt binnen het controlesysteem
- Er is overal straling, vanuit het heelal,
vanuit te grond, vanuit ons lichaam,
etc. Dit wil je niet allemaal controleren
en vallen dus niet onder het controle
systeem. Dit geldt alleen als er niet
met deze natuurlijke bronnen wordt gewerkt. Anders valt het wel binnen het stelsel.
- Als je gaat vliegen wordt je meer blootgesteld aan kosmische straling.
o Je kunt er niks aan doen en de blootstelling is relatief laag. Dus wil je dit
helemaal niet gaan beheersen
, ▪ In tegenstelling tot het personeel dat vliegt. Dit valt wel onder het
controlesysteem
- Het vervoeren van een toestel of versneller valt ook niet onder het controle stelsel,
zolang het apparaat uit is en geen straling kan afgeven tijdens het vervoer
Vergunning voor bijvoorbeeld meerdere apparaten en vele handelingen ermee
Registratie voor bijvoorbeeld één röntgenapparaat bij de tandarts
Kennisgeving voor bijvoorbeeld gebruik van grondstoffen met straling
Vrijstelling is als het risico voor de personen
dusdanig laag is dat het zonde is om daar
een heel controle systeem voor op te
bouwen
- Als je voldoet aan de waardes van
óf activiteitsconcentratie óf activiteit dan is het voldoende voor een vrijstelling
o Het verdunnen of mengen van de radioactiviteit is verboden!
Als je voldoet aan de waardes voor de vrijstelling, maar je wilt het toedienen aan personen,
dan moet je alsnog naar de registratie of vergunning gaan.
Vrijstelling is niet hetzelfde als vrijgave
- Bij vrijstelling komt het nooit het controlestelsel in. De risico’s zijn zo laag dat je het
buiten het controle stelstel houd
o Vrijstelling is gebaseerd op activiteitsconcentratie of activiteit
- Vrijgave is met name voor radioactieve stoffen
o Radioactiviteit vervalt
▪ Dus je begint met radioactiviteit waar bijvoorbeeld een vergunning voor
nodig is, maar op een gegeven moment vervalt die radioactiviteit en
kom je op een dusdanige lage activiteitsconcentratie dat je het vrij mag
geven en je het weer uit het controle stelsel haalt.
• Vrijgave is alleen gebaseerd op activiteitsconcentratie en niet
op activiteit
o Bij vrijgave mag het als gewoon afval wordt afgevoerd
Binnen het vergunningstelsel heb je twee soorten vergunningen
- Verzamel vergunning
o Je hebt meerdere toepassingen, soms vergelijkbaar, maar de omvang is
redelijk beperkt
▪ Als je kijkt naar Inholland: Je hebt meerdere röntgentoestellen en een
aantal ingekapselde bronnen, maar het is beperkt tot één skillslab en
een beperkt aantal toestellen en bronnen
- Complex vergunning
o Als je meerdere handelingen doet, omvangrijk, dus meer dan 100 bronnen of
dat het aangewezen wordt door de ANVS, dan moet je een complexe
vergunning hebben
Bij een verzamelvergunning heb je een rechtspersoon, dus een raad van bestuur van het
ziekenhuis. Die is eigenaar officieel van de vergunning.
- Daaronder heb je een coördinerend deskundige die eigenlijk inhoudelijk die
vergunning beheerd en alles uitrolt binnen je instituut.
, - Dan heb je specifiek op de afdeling nog toezichthouders. Die houden toezicht op het
werk. Dit doen ze niet op elke handeling, maar zij zijn wel bewuster van wat er op de
afdeling gebeurt en welke handelingen er gebeuren.
Bij de complexe vergunning heb je hetzelfde als bij een verzamelvergunning, maar tussen
het rechtspersoon en de coördinerende deskundige heb je dan nog een algemeen
coördinerende deskundige.
- Die is hoofd van de stralingsdeskundige eenheid.
o Als je een complexe vergunning hebt, mag je behoorlijk veel. Daarom vinden
ze dat je nog een aparte afdeling moet hebben die zich bezig houdt met alle
vergunningen intern en dat de wetgeving goed door vertaald wordt. Ook
controleren ze of iedereen voldoende is opgeleid. Dat ligt dan bij die
stralingsbescherming eenheid.
▪ De stralingsbeschermingseenheid moet onafhankelijk zijn om zo
belangenverstrengeling te voorkomen
Alles wat je vergunt krijgt, moet je intern ook weer regelen met interne toestemmingen
- Je complex vergunning kan zeggen dat je zoveel radioactiviteit mag gebruiken, maar
per afdeling zeg je dan nog dat je ‘alleen deze handelingen mag doen met die
hoeveelheid radioactiviteit’.
Registratie heeft alleen een rechtspersoon en een toezichthouder.
- Bij kleine praktijken is soms de rechtspersoon ook de toezichthouder.
Extra: Voor transport buiten het bedrijf is een aparte vervoersvergunning nodig. Transport
binnen het bedrijf valt wel onder de stralingsvergunning.
Week 2
Er zijn controles die je bij een toestel moet doen als je deze in huis krijgt.
- Je doet de acceptatietest
o Daarmee controleer je het toestel en vergelijk je het met wat de fabrikant heeft
opgegeven
- Verder controleer je het toestel jaarlijks op de werking en doe je de lekstralingstest
o Met de lekstralingstest controleer je of er niet teveel straling weglekt bij door
de afscherming van de röntgenbuis
- Als het toestel stuk gaat en je moet hem repareren, dan zul je het toestel eerst weer
moeten controleren voordat je het weer in gebruik mag nemen
Er zijn eisen voor de afscherming van toestellen, zowel voor de buis als voor de ruimte
- De röntgenbuis
o Moet voorzien zijn van afscherming om de lekstraling zo min mogelijk te
maken.
o Heeft een filter op het diafragma waar de primaire bundel naar buiten komt.
o Organisatorisch zul je iets moeten doen aan de blootstelling van
medewerkers, want een medewerker mag nooit blootgesteld worden aan een
primaire bundel.
- De ruimte
o Maakt gebruikt van loodflappen bij interventie om de dosis voor medewerkers
zo laag mogelijk te houden.
o Maakt gebruikt van een loodscherm bij bediening om de dosis voor
medewerkers zo laag mogelijk te houden.
o Wordt afgeschermd door afscherming in muren, deuren en ramen
