Sociale wetenschappen
Inhoudsopgave
Zelfmanagement en therapietrouw bij Diabetes Type 1..................................................................................2
Ethiek en ondervoeding............................................................................................................................... 10
Coping en rouw............................................................................................................................................ 14
Dementie en afasie...................................................................................................................................... 21
,Zelfmanagement en therapietrouw bij Diabetes Type 1
Therapietrouw wordt omschreven als de mate waarin het gedrag van de patiënt
overeenkomt met het medische of gezondheidsadvies dat is gegeven.
Therapietrouw wordt nu in toenemende mate gezien als onderdeel van ‘zelfmanagement’.
De DIO heeft kennis van zelfmanagement.
De essentie van zelfmanagement is dat de patiënt zelf bepaalt welk behandeldoel te willen
bereiken en op welke manier. De patiënt staat aan het roer, de arts is daarin ondersteunend.
Voorwaarden voor zelfmanagement zijn dat de patiënt inzicht heeft in de besluitvorming en
daar ook een stem in heeft, inzicht heeft in het karakteristieke verloop van de ziekte, in staat
is zelf oplossingen te zoeken en vertrouwen heeft in eigen kunnen.
Zelfmanagement verwijst naar de taken die een individu moet ondernemen om zijn leven
met een of meer chronische aandoeningen te leiden.
Zelfmanagement heeft een positief effect op het zelfvertrouwen en een gunstig effect op de
gezondheidstoestand en kwaliteit van leven.
De arts dient een zodanige relatie met de patiënt op te bouwen, dat zij in gezamenlijk
overleg overeenstemming kunnen bereiken over de aard en de behandeling van de ziekte.
Ook dient de arts de patiënt van goede informatie te voorzien.
Wat ook van invloed is op de therapietrouw is de aard en de behandeling van de ziekte, hoe
complexer de behandeling of hoe langer het duurt, is deze moeilijker vol te houden.
Daarnaast zijn de motivatie, de opvattingen en de sociale invloeden van de patiënt van
belang bij het volhouden van de behandeling.
Zelfmanagementstappen
Openstaan Probleem herkennen en verhelderen
Begrijpen Bedenken van oplossingen
Willen Beslissen: een oplossing kiezen
Kunnen / doen Een korte- en langetermijndoel vaststellen (wat wil ik bereiken?) en een
concreet actieplan maken (wat ga ik precies doen?).
Daar kan bij horen:
Beloningen vaststellen (hoe ga ik mijzelf belonen?)
Steun vragen (bij wie ga ik hulp vragen?)
Uitvoeren
Blijven doen Kijken of het werkt (monitoren en evalueren)
Daar kan bij horen: het vaststellen van belemmerende gedachten
Stappencyclus Als het niet werkt:
Bedenk of het kan helpen om hulp in te schakelen
Probeer een andere oplossing (cyclus herhalen)
Als niets lijkt te werken: accepteer dat het probleem op dit moment
misschien niet is op te lossen.
, De DIO heeft kennis van het begrip empowerment.
Empowerment gaat over het stimuleren van het zelfstandig beslissingen nemen en het voor
jezelf op kunnen komen. Denk aan het ruimte geven aan cliënten om ook te zeggen dat ze
het ergens niet mee eens zijn.
De DIO heeft kennis van het begrip wilskracht.
Wilskracht is het vermogen om je aandacht, emoties en verlangens te beheersen. Veel
mensen associëren het met weerstand bieden aan verleidingen als koekjes of sigaretten,
maar wilskracht is ook het vermogen om te doen wat je moet doen, ook als je daar geen zin
in hebt.
De DIO heeft kennis van de relatie diabetes type 1 en depressie.
Bij chronisch zieken komen vaker psychische problemen voor. Een depressie kan een reactie
zijn op de ervaren problemen, een fase in de verwerking van de ziekte.
Mensen met diabetes hebben 2x zo veel kans op het krijgen van depressieve klachten. Dit
hangt waarschijnlijk samen met een verhoogde kwetsbaarheid (door psychologische en
biologische factoren).
Kenmerkend voor diabetes is de noodzaak tot dagelijkse en levenslange intensieve zelfzorg,
daarnaast zijn er nog wat complicaties die zorgen voor een grotere zorglast, wat mensen nog
vatbaarder maakt voor het ontwikkelen van depressieve klachten.
Ook individuele eigenschappen en omgevingsinvloeden spelen een rol. Vaak is er bij het
ontstaan sprake van meerdere factoren.
Psychologische en sociale factoren spelen een belangrijke rol in het proces van
zelfmanagement. Hierbij gaat het om meer dan alleen kennis van de patiënt, namelijk ook en
vooral om percepties, attitudes, emoties en sociale steun.
De DIO is in staat voor- en nadelen te benoemen van zelfmanagement.
Voordelen van zelfmanagement:
Het heeft een positief effect op het zelfvertrouwen en een gunstig effect op de
gezondheidstoestand en kwaliteit van leven.
Nadelen van zelfmanagement:
Als zelfmanagement lukt, ziet het er simpel uit. Als het niet lukt, dan blijkt pas hoe
ingewikkeld het kan zijn.
Belemmeringen die te onderscheiden zijn:
- Lichamelijke conditie: dit kan het oefenen moeilijk maken, de chronische ziekte of
comorbiditeit vormt concrete belemmeringen.
- Wat de patiënt denkt: de ideeën en opvattingen van de patiënt over de aandoening
en het oefenen.
- Motiverende en belemmerende factoren: hieronder vallen gebrek aan feedback en
gevoelens van hulpeloosheid.
Inhoudsopgave
Zelfmanagement en therapietrouw bij Diabetes Type 1..................................................................................2
Ethiek en ondervoeding............................................................................................................................... 10
Coping en rouw............................................................................................................................................ 14
Dementie en afasie...................................................................................................................................... 21
,Zelfmanagement en therapietrouw bij Diabetes Type 1
Therapietrouw wordt omschreven als de mate waarin het gedrag van de patiënt
overeenkomt met het medische of gezondheidsadvies dat is gegeven.
Therapietrouw wordt nu in toenemende mate gezien als onderdeel van ‘zelfmanagement’.
De DIO heeft kennis van zelfmanagement.
De essentie van zelfmanagement is dat de patiënt zelf bepaalt welk behandeldoel te willen
bereiken en op welke manier. De patiënt staat aan het roer, de arts is daarin ondersteunend.
Voorwaarden voor zelfmanagement zijn dat de patiënt inzicht heeft in de besluitvorming en
daar ook een stem in heeft, inzicht heeft in het karakteristieke verloop van de ziekte, in staat
is zelf oplossingen te zoeken en vertrouwen heeft in eigen kunnen.
Zelfmanagement verwijst naar de taken die een individu moet ondernemen om zijn leven
met een of meer chronische aandoeningen te leiden.
Zelfmanagement heeft een positief effect op het zelfvertrouwen en een gunstig effect op de
gezondheidstoestand en kwaliteit van leven.
De arts dient een zodanige relatie met de patiënt op te bouwen, dat zij in gezamenlijk
overleg overeenstemming kunnen bereiken over de aard en de behandeling van de ziekte.
Ook dient de arts de patiënt van goede informatie te voorzien.
Wat ook van invloed is op de therapietrouw is de aard en de behandeling van de ziekte, hoe
complexer de behandeling of hoe langer het duurt, is deze moeilijker vol te houden.
Daarnaast zijn de motivatie, de opvattingen en de sociale invloeden van de patiënt van
belang bij het volhouden van de behandeling.
Zelfmanagementstappen
Openstaan Probleem herkennen en verhelderen
Begrijpen Bedenken van oplossingen
Willen Beslissen: een oplossing kiezen
Kunnen / doen Een korte- en langetermijndoel vaststellen (wat wil ik bereiken?) en een
concreet actieplan maken (wat ga ik precies doen?).
Daar kan bij horen:
Beloningen vaststellen (hoe ga ik mijzelf belonen?)
Steun vragen (bij wie ga ik hulp vragen?)
Uitvoeren
Blijven doen Kijken of het werkt (monitoren en evalueren)
Daar kan bij horen: het vaststellen van belemmerende gedachten
Stappencyclus Als het niet werkt:
Bedenk of het kan helpen om hulp in te schakelen
Probeer een andere oplossing (cyclus herhalen)
Als niets lijkt te werken: accepteer dat het probleem op dit moment
misschien niet is op te lossen.
, De DIO heeft kennis van het begrip empowerment.
Empowerment gaat over het stimuleren van het zelfstandig beslissingen nemen en het voor
jezelf op kunnen komen. Denk aan het ruimte geven aan cliënten om ook te zeggen dat ze
het ergens niet mee eens zijn.
De DIO heeft kennis van het begrip wilskracht.
Wilskracht is het vermogen om je aandacht, emoties en verlangens te beheersen. Veel
mensen associëren het met weerstand bieden aan verleidingen als koekjes of sigaretten,
maar wilskracht is ook het vermogen om te doen wat je moet doen, ook als je daar geen zin
in hebt.
De DIO heeft kennis van de relatie diabetes type 1 en depressie.
Bij chronisch zieken komen vaker psychische problemen voor. Een depressie kan een reactie
zijn op de ervaren problemen, een fase in de verwerking van de ziekte.
Mensen met diabetes hebben 2x zo veel kans op het krijgen van depressieve klachten. Dit
hangt waarschijnlijk samen met een verhoogde kwetsbaarheid (door psychologische en
biologische factoren).
Kenmerkend voor diabetes is de noodzaak tot dagelijkse en levenslange intensieve zelfzorg,
daarnaast zijn er nog wat complicaties die zorgen voor een grotere zorglast, wat mensen nog
vatbaarder maakt voor het ontwikkelen van depressieve klachten.
Ook individuele eigenschappen en omgevingsinvloeden spelen een rol. Vaak is er bij het
ontstaan sprake van meerdere factoren.
Psychologische en sociale factoren spelen een belangrijke rol in het proces van
zelfmanagement. Hierbij gaat het om meer dan alleen kennis van de patiënt, namelijk ook en
vooral om percepties, attitudes, emoties en sociale steun.
De DIO is in staat voor- en nadelen te benoemen van zelfmanagement.
Voordelen van zelfmanagement:
Het heeft een positief effect op het zelfvertrouwen en een gunstig effect op de
gezondheidstoestand en kwaliteit van leven.
Nadelen van zelfmanagement:
Als zelfmanagement lukt, ziet het er simpel uit. Als het niet lukt, dan blijkt pas hoe
ingewikkeld het kan zijn.
Belemmeringen die te onderscheiden zijn:
- Lichamelijke conditie: dit kan het oefenen moeilijk maken, de chronische ziekte of
comorbiditeit vormt concrete belemmeringen.
- Wat de patiënt denkt: de ideeën en opvattingen van de patiënt over de aandoening
en het oefenen.
- Motiverende en belemmerende factoren: hieronder vallen gebrek aan feedback en
gevoelens van hulpeloosheid.
