Leeftijdsgroepen
- Prenatale periode: conceptie tot geboorte
- Babytijd: 0-3 jaar
- Peuter-/kleutertijd 3-6 jaar
- Schooltijd: 6-12 jaar
- Adolescentie: 12-20 jaar
Hechting
• 0-4 maanden: Nog niet aan specifiek persoon (wel heel erg gericht op contact)
• 5-7 maanden: Voorkeur voor bepaald persoon ( meestal ouders)
• 7-9 maanden: hechting bestendigt, gaat gepaard met angst voor vreemden
• 9 maanden-4 jaar: kind leert dat ouders altijd terugkomen
• Vanaf 4 jaar : karakter hechting verandert in vertrouwen
Normaal gedrag sociale ontwikkeling:
• ‘ Normale’ kinderen genieten van sociale prikkels en zoeken die actief op: naar gezichten kijken,
luisteren naar stemgeluid, terug glimlachen, laten kietelen.
• Non-verbale communicatie start al snel
• Gedeelde aandacht is bij ‘normale’ kinderen een voorloper van communicatie: dezelfde kant op
kijken als de opvoeder en zoeken waar hij naar kijkt. Iets aanwijzen.
- Emoties herkennen en gaan uiten: Vanaf 6 maanden.
- Sociale emoties: in de loop van het 2e levensjaar, zoals trots of schaamte.
- Sociale cognitie: Begrijpen van de (oorzaak van) kennis en wensen van andere mensen. Volledig
begrip noemen we een volgroeid ‘Theory of Mind’ (vanaf 4 jaar)
- Doen alsof-spel (fantasiespel): vanaf 3 jaar.
Normaal gedrag ontwikkeling
- Krijgt steeds meer controle over zijn gedrag (‘zelfbeheersing’ of ‘zelfcontrole’).
- Executieve functies ontwikkelen zich: organisatie, planning, enz.
Bij kinderen met ADHD minder ontwikkeld.
- (Werk)geheugen ontwikkelt zich bij ouder worden.
Bij kinderen met ADHD minder: negatieve gevolgen voor concentratie.
- Opgroeiende kinderen leren steeds beter om een beloning uit te stellen.
Kinderen met ADHD hebben een hekel (aversie) tegen uitstel.
Ontwikkeling executieve functies (EF)= Betreffen cognitieve regelfuncties, de controle over eigen
gedrag, emoties en gedachten.
1. Werkgeheugen: iets even onthouden.
2. Interferentiecontrole: even niet aan iets anders denken of naar iets anders luisteren of kijken.
3. Respons-inhibitie: Even wachten voordat ik iets ga doen. Eerst tot 10 tellen.
4. Taakswitching: Even stoppen waarmee ik bezig was omdat iets anders belangrijker is en voor moet
gaan.
5. Planning: In gedachten een aantal stappen ordenen in een tijdspad. Vereist een aantal van
bovenstaande vaardigheden.
Bij ADHD vooral 1, 3 en 4 verstoord.
Eerste kenmerken kinderen met gedragsproblemen
, • Dikwijls vervormingen en lacunes in gedachtegang
• Korte termijn denken
• Moeite om perspectief van een ander in te nemen
• Reageren eerder agressief en fel in onduidelijke situaties
• Tekort aan probleemoplossingsvaardig heden
Kenmerkende symptomen bij ASS (autistische spectrum stoornissen)
• Problemen met sociale interactie Egocentrisch, weinig/geen wederkerigheid, moeite met contact.
Ontbrekende/gebrekkige ‘Theory of Mind’.
• Afwijkende taalontwikkeling Niet spreken, echolalie, communicatieregels, begrip figuurlijk
taalgebruik, begrip non-verbale communicatie.
• Ontbreken van symbolisch spel/fantasiespel
• Behoefte aan structuur, herhaling, vaste ritmen
• https://www.youtube.com/watch?v=z7NeBs5wNOA videolink 10 vroege verschijnselen ASS Veel
andere symptomen: Reactie op zintuigelijke prikkels, gebrek aan inzicht in gevaar, fascinaties, angst,
goed in details.
Aandachttekortstoornis, ADD en ADHD
• Aandachttekort betreft vooral minder goed functionerende executieve functies en geringere
zelfcontrole.
• Oudere kinderen met ADHD klagen over chaos in hun hoofd.
• Lage concentratie, raakt dingen kwijt, makkelijk afleidbaar, enz.
- DSM-5: 9 symptomen voor aandachttekortstoornis
- fouten in schoolwerk -kan aandacht niet bij taak/spel houden
-raakt dingen kwijt
- afgeleid door inwendige prikkels
- vergeet dingen etc….
Vroege signalen autisme:
• Moeite met contact met anderen
• Gebrek aan spraak
• Overgevoeligheid voor geluid
• Slecht ontwikkeld spel
• Moeite met veranderingen
• Raar lachen of raar huilen
• Weinig besef van gevaar
• Hyperactief of juist passief
• Over- of ongevoelig voor tast
• Vreemde hechting aan voorwerpen
• Gebrek aan oogcontact
Kenmerken ADHD, Attention Deficit Hyperactivity Disorder Symptomen zijn te verdelen in twee
clusters:
1. Aandacht er niet bij kunnen houden
2. Hyperactief en impulsief gedrag In pers en wetenschap veel discussie over ADHD:
Diagnose ADHD volgens DSM-5
6 van de 9 symptomen (of meer) van lijst aandachtstekort en 6 van de 13 symptomen (of meer) van
- Prenatale periode: conceptie tot geboorte
- Babytijd: 0-3 jaar
- Peuter-/kleutertijd 3-6 jaar
- Schooltijd: 6-12 jaar
- Adolescentie: 12-20 jaar
Hechting
• 0-4 maanden: Nog niet aan specifiek persoon (wel heel erg gericht op contact)
• 5-7 maanden: Voorkeur voor bepaald persoon ( meestal ouders)
• 7-9 maanden: hechting bestendigt, gaat gepaard met angst voor vreemden
• 9 maanden-4 jaar: kind leert dat ouders altijd terugkomen
• Vanaf 4 jaar : karakter hechting verandert in vertrouwen
Normaal gedrag sociale ontwikkeling:
• ‘ Normale’ kinderen genieten van sociale prikkels en zoeken die actief op: naar gezichten kijken,
luisteren naar stemgeluid, terug glimlachen, laten kietelen.
• Non-verbale communicatie start al snel
• Gedeelde aandacht is bij ‘normale’ kinderen een voorloper van communicatie: dezelfde kant op
kijken als de opvoeder en zoeken waar hij naar kijkt. Iets aanwijzen.
- Emoties herkennen en gaan uiten: Vanaf 6 maanden.
- Sociale emoties: in de loop van het 2e levensjaar, zoals trots of schaamte.
- Sociale cognitie: Begrijpen van de (oorzaak van) kennis en wensen van andere mensen. Volledig
begrip noemen we een volgroeid ‘Theory of Mind’ (vanaf 4 jaar)
- Doen alsof-spel (fantasiespel): vanaf 3 jaar.
Normaal gedrag ontwikkeling
- Krijgt steeds meer controle over zijn gedrag (‘zelfbeheersing’ of ‘zelfcontrole’).
- Executieve functies ontwikkelen zich: organisatie, planning, enz.
Bij kinderen met ADHD minder ontwikkeld.
- (Werk)geheugen ontwikkelt zich bij ouder worden.
Bij kinderen met ADHD minder: negatieve gevolgen voor concentratie.
- Opgroeiende kinderen leren steeds beter om een beloning uit te stellen.
Kinderen met ADHD hebben een hekel (aversie) tegen uitstel.
Ontwikkeling executieve functies (EF)= Betreffen cognitieve regelfuncties, de controle over eigen
gedrag, emoties en gedachten.
1. Werkgeheugen: iets even onthouden.
2. Interferentiecontrole: even niet aan iets anders denken of naar iets anders luisteren of kijken.
3. Respons-inhibitie: Even wachten voordat ik iets ga doen. Eerst tot 10 tellen.
4. Taakswitching: Even stoppen waarmee ik bezig was omdat iets anders belangrijker is en voor moet
gaan.
5. Planning: In gedachten een aantal stappen ordenen in een tijdspad. Vereist een aantal van
bovenstaande vaardigheden.
Bij ADHD vooral 1, 3 en 4 verstoord.
Eerste kenmerken kinderen met gedragsproblemen
, • Dikwijls vervormingen en lacunes in gedachtegang
• Korte termijn denken
• Moeite om perspectief van een ander in te nemen
• Reageren eerder agressief en fel in onduidelijke situaties
• Tekort aan probleemoplossingsvaardig heden
Kenmerkende symptomen bij ASS (autistische spectrum stoornissen)
• Problemen met sociale interactie Egocentrisch, weinig/geen wederkerigheid, moeite met contact.
Ontbrekende/gebrekkige ‘Theory of Mind’.
• Afwijkende taalontwikkeling Niet spreken, echolalie, communicatieregels, begrip figuurlijk
taalgebruik, begrip non-verbale communicatie.
• Ontbreken van symbolisch spel/fantasiespel
• Behoefte aan structuur, herhaling, vaste ritmen
• https://www.youtube.com/watch?v=z7NeBs5wNOA videolink 10 vroege verschijnselen ASS Veel
andere symptomen: Reactie op zintuigelijke prikkels, gebrek aan inzicht in gevaar, fascinaties, angst,
goed in details.
Aandachttekortstoornis, ADD en ADHD
• Aandachttekort betreft vooral minder goed functionerende executieve functies en geringere
zelfcontrole.
• Oudere kinderen met ADHD klagen over chaos in hun hoofd.
• Lage concentratie, raakt dingen kwijt, makkelijk afleidbaar, enz.
- DSM-5: 9 symptomen voor aandachttekortstoornis
- fouten in schoolwerk -kan aandacht niet bij taak/spel houden
-raakt dingen kwijt
- afgeleid door inwendige prikkels
- vergeet dingen etc….
Vroege signalen autisme:
• Moeite met contact met anderen
• Gebrek aan spraak
• Overgevoeligheid voor geluid
• Slecht ontwikkeld spel
• Moeite met veranderingen
• Raar lachen of raar huilen
• Weinig besef van gevaar
• Hyperactief of juist passief
• Over- of ongevoelig voor tast
• Vreemde hechting aan voorwerpen
• Gebrek aan oogcontact
Kenmerken ADHD, Attention Deficit Hyperactivity Disorder Symptomen zijn te verdelen in twee
clusters:
1. Aandacht er niet bij kunnen houden
2. Hyperactief en impulsief gedrag In pers en wetenschap veel discussie over ADHD:
Diagnose ADHD volgens DSM-5
6 van de 9 symptomen (of meer) van lijst aandachtstekort en 6 van de 13 symptomen (of meer) van
