Hoofdstuk 8: kosten en break-evenanalyse
8.1 Indeling van kosten
Kosten kan je indelen naar type op 2 verschillende manieren:
1. Variabele kosten enerzijds en constante kosten anderzijds
(paragraaf 8.1.1);
2. Directe kosten enerzijds en indirecte kosten anderzijds
(paragraaf 8.1.2).
8.1.1 Variabele en constante kosten
Variabele kosten = Als de kosten samenhangen met de omvang
van de productie en/of afzet.
Bijvoorbeeld: inkoopkosten van de hoeveelheid grondstoffen
waarvan een fabriek gebruik maakt.
Constante kosten = Als de kosten – binnen bepaalde grenzen- onafhankelijk zijn van de productie
en/of afzet.
Bijvoorbeeld: Afschrijvingskosten van een bedrijfspand of de salarissen van vast administratief
personeel.
8.1.1.1 Verloop van de variabele kosten
Variabele kosten:
- Stijgen als de afzet en productie stijgen;
- Dalen als de afzet en productie dalen.
Er zijn 3 verschillende varianten hoe de stijging verloopt/ variabele kosten.
1. Proportioneel variabele kosten;
Proportioneel variabele kosten = De variabele kosten per eenheid product blijven gelijk,
ondanks dat de afzet stijgt.
2. Degressief variabele kosten;
Degressief variabele kosten = De variabele kosten per eenheid product dalen bij ene
hogere productie en afzet (en stijgen bij een lagere productie en afzet).
Treedt op als er sprake is van schaalvoordelen.
3. Progressief variabele kosten.
Progressief variabele kosten = De variabele kosten per eenheid product stijgen bij een
hogere productie en afzet (en dalen bij een lagere productie en afzet).
Treedt op als er sprake is van schaalnadelen.
8.1.2 Directe en indirecte kosten
Het verschil tussen de directe en indirecte kosten maak je als een onderneming meerdere producten
of producttypen produceert of verhandelt.
Directe kosten = Er is sprake van kosten die uitsluitend worden gemaakt voor 1 soort product.
Voorbeelden directe kosten:
- Verpakking van een product (variabel).
- Vaste salaris van een medewerker die zich alleen bezighoudt met de productie van 1 soort
product (constant).
Indirecte kosten = De kosten worden gemaakt voor meerdere producten tegelijk. Je moet dan goed
na gaan welk wordt toegekend aan welk product.
1
8.1 Indeling van kosten
Kosten kan je indelen naar type op 2 verschillende manieren:
1. Variabele kosten enerzijds en constante kosten anderzijds
(paragraaf 8.1.1);
2. Directe kosten enerzijds en indirecte kosten anderzijds
(paragraaf 8.1.2).
8.1.1 Variabele en constante kosten
Variabele kosten = Als de kosten samenhangen met de omvang
van de productie en/of afzet.
Bijvoorbeeld: inkoopkosten van de hoeveelheid grondstoffen
waarvan een fabriek gebruik maakt.
Constante kosten = Als de kosten – binnen bepaalde grenzen- onafhankelijk zijn van de productie
en/of afzet.
Bijvoorbeeld: Afschrijvingskosten van een bedrijfspand of de salarissen van vast administratief
personeel.
8.1.1.1 Verloop van de variabele kosten
Variabele kosten:
- Stijgen als de afzet en productie stijgen;
- Dalen als de afzet en productie dalen.
Er zijn 3 verschillende varianten hoe de stijging verloopt/ variabele kosten.
1. Proportioneel variabele kosten;
Proportioneel variabele kosten = De variabele kosten per eenheid product blijven gelijk,
ondanks dat de afzet stijgt.
2. Degressief variabele kosten;
Degressief variabele kosten = De variabele kosten per eenheid product dalen bij ene
hogere productie en afzet (en stijgen bij een lagere productie en afzet).
Treedt op als er sprake is van schaalvoordelen.
3. Progressief variabele kosten.
Progressief variabele kosten = De variabele kosten per eenheid product stijgen bij een
hogere productie en afzet (en dalen bij een lagere productie en afzet).
Treedt op als er sprake is van schaalnadelen.
8.1.2 Directe en indirecte kosten
Het verschil tussen de directe en indirecte kosten maak je als een onderneming meerdere producten
of producttypen produceert of verhandelt.
Directe kosten = Er is sprake van kosten die uitsluitend worden gemaakt voor 1 soort product.
Voorbeelden directe kosten:
- Verpakking van een product (variabel).
- Vaste salaris van een medewerker die zich alleen bezighoudt met de productie van 1 soort
product (constant).
Indirecte kosten = De kosten worden gemaakt voor meerdere producten tegelijk. Je moet dan goed
na gaan welk wordt toegekend aan welk product.
1
