,Inhoudsopgave
NIET-KLEINCELLIG LONGCARCINOOM........................................................................................................... 3
Epidemiologie........................................................................................................................................... 3
Symptomen............................................................................................................................................... 3
Diagnostiek............................................................................................................................................... 4
Pathologie................................................................................................................................................. 4
Stadiëring en metastasering..................................................................................................................... 5
Behandelmogelijkheden........................................................................................................................... 5
Primaire, secundaire en tertiaire preventieve mogelijkheden...................................................................5
Rol van de verpleegkundige bij niet-kleincellig longcarcinoom.................................................................6
BAARMOEDERHALSKANKER.......................................................................................................................... 8
Epidemiologie........................................................................................................................................... 8
Symptomen............................................................................................................................................... 8
Diagnostiek............................................................................................................................................... 8
Pathologie................................................................................................................................................. 9
Stadiëring en metastasering..................................................................................................................... 9
Primaire, secundaire en tertiaire preventieve mogelijkheden.................................................................10
Rol van de verpleegkundige bij baarmoederhalskanker..........................................................................11
Mijn rol als oncologieverpleegkundige in de praktijk volgens de CANMEDS rollen.................................12
Literatuurlijst.............................................................................................................................................. 13
Bijlage 1. TNM-classificatie niet-kleincellig longcarcinoom....................................................................15
Bijlage 2. De pap-classificatie.................................................................................................................. 16
Bijlage 3. FIGO-stadiëring........................................................................................................................ 17
, NIET-KLEINCELLIG LONGCARCINOOM
Longcarcinomen zijn kwaadaardige tumoren die kunnen ontstaan uit verschillende celtypen van
longparenchym en bronchi (Linden, 2010). Evenals andere kwaadaardige tumoren groeien ze door
weefsels heen zonder zich te houden aan anatomische grenzen.
Epidemiologie
Longkanker wordt in Nederland gemiddeld bij 14.000 mensen per jaar gediagnosticeerd. Het is een
veelvoorkomende vorm van kanker en staat momenteel bij zowel mannen als vrouwen op plek
nummer drie van de meest voorkomende vorm van kanker in Nederland (Integraal kankercentrum
Nederland, z.d.).
De belangrijkste oorzaak voor het ontstaan van een longcarcinoom is het roken van
tabaksproducten, onderzoek wijst uit dat er een duidelijke relatie te zien is tussen de hoeveelheid en
de duur van het roken en de kans op het ontstaan van longkanker. Het roken van tabaksproducten
leidt tot veranderingen in het longepitheel, die voorstadia zijn van een longcarcinoom, dit wordt
metaplasie genoemd. Tevens zijn er (geringe) aanwijzingen dat er een erfelijk component meespeelt
bij het ontstaan van een longcarcinoom. Ook meeroken, luchtvervuiling, ioniserende straling,
schadelijke stoffen als asbest en andere longziekten zijn een risicofactor voor het ontstaan van
longkanker (Longkanker Nederland, z.d.-a).
Symptomen
De plaats in de long waar het carcinoom ontstaat is medebepalend voor de symptomen die hierbij
ontstaan. Als de tumor ver van de hoofdbronchus ligt, ontstaan klachten soms pas als de tumor naar
de borstholte of in de borstwand is doorgegroeid, met als gevolg pijn en/of pleuravocht. In sommige
gevallen worden de klachten niet door het carcinoom veroorzaakt maar door zijn uitzaaiingen, zoals
een gedragsstoornis bij metastasen in de hersenen of pijn bij uitzaaiingen in de botten (Jngen &
Jüngen, 2012).
Typerende klachten volgens Linden, 2010 p. 98 zijn:
- Verandering van het hoestpatroon
- (broncho) pneumonie die niet op antibiotica reageert
- Toegenomen sputumproductie
- Vermagering
- Hemoptoë
- Slikklachten
- Kortademigheid
- Piepende ademhaling
- Klierzwelling in de hals
- Heesheid door ingroei in de nervus recurrens
- Hoogstand van het diafragma door ingroei in de nervus phrenicus
Daarnaast worden soms specifieke syndromen gezien:
Vena cava superior-syndroom, door belemmering van de veneuze afvloed in de vena
cava superior is er een uitzetting van aderen in het bovenste deel van lichaam en hals. Dit
leidt tot oedeemvorming van het gelaat, de hals en het bovenste deel van de borst.
Klachten hierbij zijn kortademigheid, hoofdpijn en wazig zien.
NIET-KLEINCELLIG LONGCARCINOOM........................................................................................................... 3
Epidemiologie........................................................................................................................................... 3
Symptomen............................................................................................................................................... 3
Diagnostiek............................................................................................................................................... 4
Pathologie................................................................................................................................................. 4
Stadiëring en metastasering..................................................................................................................... 5
Behandelmogelijkheden........................................................................................................................... 5
Primaire, secundaire en tertiaire preventieve mogelijkheden...................................................................5
Rol van de verpleegkundige bij niet-kleincellig longcarcinoom.................................................................6
BAARMOEDERHALSKANKER.......................................................................................................................... 8
Epidemiologie........................................................................................................................................... 8
Symptomen............................................................................................................................................... 8
Diagnostiek............................................................................................................................................... 8
Pathologie................................................................................................................................................. 9
Stadiëring en metastasering..................................................................................................................... 9
Primaire, secundaire en tertiaire preventieve mogelijkheden.................................................................10
Rol van de verpleegkundige bij baarmoederhalskanker..........................................................................11
Mijn rol als oncologieverpleegkundige in de praktijk volgens de CANMEDS rollen.................................12
Literatuurlijst.............................................................................................................................................. 13
Bijlage 1. TNM-classificatie niet-kleincellig longcarcinoom....................................................................15
Bijlage 2. De pap-classificatie.................................................................................................................. 16
Bijlage 3. FIGO-stadiëring........................................................................................................................ 17
, NIET-KLEINCELLIG LONGCARCINOOM
Longcarcinomen zijn kwaadaardige tumoren die kunnen ontstaan uit verschillende celtypen van
longparenchym en bronchi (Linden, 2010). Evenals andere kwaadaardige tumoren groeien ze door
weefsels heen zonder zich te houden aan anatomische grenzen.
Epidemiologie
Longkanker wordt in Nederland gemiddeld bij 14.000 mensen per jaar gediagnosticeerd. Het is een
veelvoorkomende vorm van kanker en staat momenteel bij zowel mannen als vrouwen op plek
nummer drie van de meest voorkomende vorm van kanker in Nederland (Integraal kankercentrum
Nederland, z.d.).
De belangrijkste oorzaak voor het ontstaan van een longcarcinoom is het roken van
tabaksproducten, onderzoek wijst uit dat er een duidelijke relatie te zien is tussen de hoeveelheid en
de duur van het roken en de kans op het ontstaan van longkanker. Het roken van tabaksproducten
leidt tot veranderingen in het longepitheel, die voorstadia zijn van een longcarcinoom, dit wordt
metaplasie genoemd. Tevens zijn er (geringe) aanwijzingen dat er een erfelijk component meespeelt
bij het ontstaan van een longcarcinoom. Ook meeroken, luchtvervuiling, ioniserende straling,
schadelijke stoffen als asbest en andere longziekten zijn een risicofactor voor het ontstaan van
longkanker (Longkanker Nederland, z.d.-a).
Symptomen
De plaats in de long waar het carcinoom ontstaat is medebepalend voor de symptomen die hierbij
ontstaan. Als de tumor ver van de hoofdbronchus ligt, ontstaan klachten soms pas als de tumor naar
de borstholte of in de borstwand is doorgegroeid, met als gevolg pijn en/of pleuravocht. In sommige
gevallen worden de klachten niet door het carcinoom veroorzaakt maar door zijn uitzaaiingen, zoals
een gedragsstoornis bij metastasen in de hersenen of pijn bij uitzaaiingen in de botten (Jngen &
Jüngen, 2012).
Typerende klachten volgens Linden, 2010 p. 98 zijn:
- Verandering van het hoestpatroon
- (broncho) pneumonie die niet op antibiotica reageert
- Toegenomen sputumproductie
- Vermagering
- Hemoptoë
- Slikklachten
- Kortademigheid
- Piepende ademhaling
- Klierzwelling in de hals
- Heesheid door ingroei in de nervus recurrens
- Hoogstand van het diafragma door ingroei in de nervus phrenicus
Daarnaast worden soms specifieke syndromen gezien:
Vena cava superior-syndroom, door belemmering van de veneuze afvloed in de vena
cava superior is er een uitzetting van aderen in het bovenste deel van lichaam en hals. Dit
leidt tot oedeemvorming van het gelaat, de hals en het bovenste deel van de borst.
Klachten hierbij zijn kortademigheid, hoofdpijn en wazig zien.
