H1 Hoe bereid ik mij voor op statistiek met SPSS?
1.3 Hoe analyseer ik mijn data? Een gebruikswijzer!
1.3.1 Om wat voor specifieke onderzoeksvragen gaat het in mijn onderzoek?
Bij het beantwoorden van de vraag welke statistische techniek je kunt gebruiken,
vormt een onderzoeksvraag of onderzoeksvragen het uitgangspunt. Globaal zijn er
drie soorten onderzoeksvragen te onderscheiden:
1. Vragen waarbij het erom gaat hoe vaak of in welke mate (frequentie) iets
voorkomt. 2. Vragen waarbij het gaat om een verschil.
3. Vragen waarbij het gaat om een samenhang.
1.3.2 Wat is het meetniveau van mijn gegevens?
Nominaal meetniveau: er is sprake van een verschil, maar niet van meer of
minder. Voorbeelden hiervan zijn geslacht of leefsituatie. (naam)
Ordinaal meetniveau: er is wel sprake van meer of minder, maar het verschil tussen de
categorieën is niet in een getal uit te drukken. Voorbeelden hiervan zijn
opleidingsniveau of medailleverdeling. (naam)
Intervalniveau: het verschil tussen de categorieën in termen van meer of minder is in
een getal uit te drukken. Er is alleen geen sprake van een natuurlijk nulpunt.
Voorbeelden hiervan zijn temperatuur of intelligentie. (getal)
Rationiveau: het verschil tussen de categorieën in termen van meer of minder is in een
getal uit te drukken én er is sprake van een natuurlijk nulpunt. Voorbeelden hiervan
zijn gewicht, leeftijd en lengte. (getal) In SPSS vallen interval- en ratio niveau samen
onder het begrip Scale. De beide andere meetniveaus worden Nominaal en
Ordinaal genoemd.
We onderscheiden verder continue en discrete variabelen. Bij continue variabelen kun je je
een lijn voorstellen waarop waarden een aangesloten lijn punten vormen: een continuüm.
Tussen twee punten liggen altijd nog (oneindig) veel andere mogelijke waarden.
Voorbeelden van continue variabelen zijn de lengte van een persoon, leeftijd en
intelligentie. Variabelen die alleen hele waarden kunnen aannemen noemen we discrete
variabelen, zoals het aantal auto’s dat iemand bezit of het aantal kinderen in een gezin.
1.3.3 Gaat het om een populatie of om een steekproef?
Beschrijvende statistiek gebruik je wanneer je onderzoek doet bij een populatie. Er is sprake
van een populatie wanneer je alle eenheden waarover je uitspraken wilt doen in je
onderzoek betrekt. Om kosten te besparen kun je ook steekproef nemen. Bij een steekproef
is de opzet dat je uitspraken doet over de totale populatie van werknemers. In dit geval
moet je gebruik maken van inductieve of inferentiële statistiek. Je wil namelijk op grond van
een speciaal geval (een steekproef) algemene uitspraken doen (over een populatie).
, 1.4 Enkele algemene statistische begrippen
Je kunt gegevens grafisch weergeven met de zogenoemde normale verdeling. Het
karakteristieke kenmerk van de normaalverdeling is de vorm van een klok en de
symmetrie van de linker- en de rechterhelft.
De standaardfout geeft aan in hoeverre het gevonden steekproefgemiddelde een
betrouwbare schatting is van het populatiegemiddelde. De standaardfout wordt bepaald
door de steekproefgrootte en de homogeniteit van de steekproef. De standaardfout is
groter naarmate de steekproef kleiner is.
Er is sprake van significantie als de overschrijdingskans 5% is of bij grotere steekproeven
kleiner is dan 1%. Vaak staat er bij SPSS ook bij of er een- of tweezijdig getoetst is. Je
toets eenzijdig wanneer je een hypothese of een verwachting hebt. Als je geen idee hebt of
er sprake is van een verschil en zeker niet van de richting van het verschil, dan toets je
tweezijdig. Je komt ook de term vrijheidsgraden tegen. Het aantal vrijheidsgraden geeft de
mate aan waarin scores kunnen variëren.
1.3 Hoe analyseer ik mijn data? Een gebruikswijzer!
1.3.1 Om wat voor specifieke onderzoeksvragen gaat het in mijn onderzoek?
Bij het beantwoorden van de vraag welke statistische techniek je kunt gebruiken,
vormt een onderzoeksvraag of onderzoeksvragen het uitgangspunt. Globaal zijn er
drie soorten onderzoeksvragen te onderscheiden:
1. Vragen waarbij het erom gaat hoe vaak of in welke mate (frequentie) iets
voorkomt. 2. Vragen waarbij het gaat om een verschil.
3. Vragen waarbij het gaat om een samenhang.
1.3.2 Wat is het meetniveau van mijn gegevens?
Nominaal meetniveau: er is sprake van een verschil, maar niet van meer of
minder. Voorbeelden hiervan zijn geslacht of leefsituatie. (naam)
Ordinaal meetniveau: er is wel sprake van meer of minder, maar het verschil tussen de
categorieën is niet in een getal uit te drukken. Voorbeelden hiervan zijn
opleidingsniveau of medailleverdeling. (naam)
Intervalniveau: het verschil tussen de categorieën in termen van meer of minder is in
een getal uit te drukken. Er is alleen geen sprake van een natuurlijk nulpunt.
Voorbeelden hiervan zijn temperatuur of intelligentie. (getal)
Rationiveau: het verschil tussen de categorieën in termen van meer of minder is in een
getal uit te drukken én er is sprake van een natuurlijk nulpunt. Voorbeelden hiervan
zijn gewicht, leeftijd en lengte. (getal) In SPSS vallen interval- en ratio niveau samen
onder het begrip Scale. De beide andere meetniveaus worden Nominaal en
Ordinaal genoemd.
We onderscheiden verder continue en discrete variabelen. Bij continue variabelen kun je je
een lijn voorstellen waarop waarden een aangesloten lijn punten vormen: een continuüm.
Tussen twee punten liggen altijd nog (oneindig) veel andere mogelijke waarden.
Voorbeelden van continue variabelen zijn de lengte van een persoon, leeftijd en
intelligentie. Variabelen die alleen hele waarden kunnen aannemen noemen we discrete
variabelen, zoals het aantal auto’s dat iemand bezit of het aantal kinderen in een gezin.
1.3.3 Gaat het om een populatie of om een steekproef?
Beschrijvende statistiek gebruik je wanneer je onderzoek doet bij een populatie. Er is sprake
van een populatie wanneer je alle eenheden waarover je uitspraken wilt doen in je
onderzoek betrekt. Om kosten te besparen kun je ook steekproef nemen. Bij een steekproef
is de opzet dat je uitspraken doet over de totale populatie van werknemers. In dit geval
moet je gebruik maken van inductieve of inferentiële statistiek. Je wil namelijk op grond van
een speciaal geval (een steekproef) algemene uitspraken doen (over een populatie).
, 1.4 Enkele algemene statistische begrippen
Je kunt gegevens grafisch weergeven met de zogenoemde normale verdeling. Het
karakteristieke kenmerk van de normaalverdeling is de vorm van een klok en de
symmetrie van de linker- en de rechterhelft.
De standaardfout geeft aan in hoeverre het gevonden steekproefgemiddelde een
betrouwbare schatting is van het populatiegemiddelde. De standaardfout wordt bepaald
door de steekproefgrootte en de homogeniteit van de steekproef. De standaardfout is
groter naarmate de steekproef kleiner is.
Er is sprake van significantie als de overschrijdingskans 5% is of bij grotere steekproeven
kleiner is dan 1%. Vaak staat er bij SPSS ook bij of er een- of tweezijdig getoetst is. Je
toets eenzijdig wanneer je een hypothese of een verwachting hebt. Als je geen idee hebt of
er sprake is van een verschil en zeker niet van de richting van het verschil, dan toets je
tweezijdig. Je komt ook de term vrijheidsgraden tegen. Het aantal vrijheidsgraden geeft de
mate aan waarin scores kunnen variëren.
