Psychosociale achtergronden van
het gedrag
Psychosociale factoren zijn factoren die gedrag beïnvloeden. Het is een
veelomvattend aspect van de wijze waarop je het leven leeft en hoe je het
beleeft. Psychosociaal is een term die verwijst naar situaties en relaties waarin
psychische en maatschappelijke aspecten een belangrijke rol.
Wetenschap van het gedrag en geestelijke interne processen van een individu
- Gedachten
- Gedrag
- Gevoel
Wat bepaald gedrag? Verschillende perspectieven:
1. Biologisch perspectief (genen, zenuwstelsel) Lichaam
2. Cognitief perspectief (mentale processen) Ervaringen
3. Behavioristisch perspectief (omgeving) Reactie op de omgeving
4. Psychodynamisch perspectief (onbewuste)
5. Humanistisch perspectief (zelfbeeld en persoonlijke groei)
6. Sociocultureel perspectief (situaties) culturele
invloeden/normen/waarden/geloofsovertuiging
Deze theorieën stellen dat gedrag bepaald wordt door een specifiek aspect.
Conformisme: neiging om gedrag en meningen van andere groepsleden over te nemen.
Asch- effect: invloed van de meerderheid van een groep op een individu (groepsdruk).
Welke omstandigheden bevorderen conformisme?
- Unanimiteit van de meerderheid
- Omvang van de groep
- Openbaarheid (kunnen anderen het horen?)
- Ambiguïteit (minder duidelijk: meer twijfels)
- Samenstelling van de meerderheid (status)
- Gevoel van eigenwaarde (zelfbeeld)
- Macht van een bondgenoot (sta je helemaal alleen in een groep, dan niet afwijken)
- Maar: onafhankelijken (sommige mensen kunnen hun onafhankelijkheid bewaren,
mensen gaan opzettelijk fouten maken, om de onafhankelijkheid te bewaren)
Gehoorzaamheid
- Een groep kan een individu beïnvloeden
- Individuen (leiders en autoriteiten) kunnen groepen ook tot gehoorzaamheid
dwingen!
o Bv. Hitler: aanzetten tot fascisme/ sektes: massazelfmoord
Hoe werkt leren en het veranderen van gedrag?
, 3 belangrijke inzichten in leren:
Klassieke conditionering – stimulus- respons
o Klassieke conditionering is een elementaire vorm van leren waarbij…
o Er wordt niet bij over nagedacht.
o Aangeboren reflexen
Operante conditionering – stimulus- respons
o De consequentie van gedrag (straf of beloning) beïnvloedt de kans op
herhaling van het gedrag
o Actief & vrijwillig. Dit is bewust. Dit is in tegenstelling tot het passieve
klassieke conditioneren.
o Aangeleerde reflexen
4 soorten consequenties
Stimulus geven (positief)
- Positieve bekrachtiging: beloning wordt toegediend (bv. Diploma, hoog cijfer, geld)
- Positieve straf: staf wordt toegediend (bv. Kritiek, onvoldoende, schok)
Stimulus wegnemen (negatief)
- Negatieve bekrachtiging: straf wordt weggenomen/gestopt (bv. Autogordel(piepje))
- Negatieve straf: positieve stimulus wordt verwijderd. (Bv. Inhouden salaris d.m.v.
boete)
Sociaal observerend leren – cognitieve psychologie?
- Leren door observatie en imitatie
Wat is het geheugen?
Het geheugen van de mens is een informatieverwerkingssysteem dat constructief werkt om
informatie te coderen, op te slaan en weer terug te halen.
Het geheugen werkt het nauwkeurigst wanneer we:
- Informatie waaraan we aandacht hebben besteed (gesprek in een rumoerige kroeg)
- Informatie die ons interesseert (colleges)
- Informatie die ons emotioneel raakt (prettige of nare gebeurtenissen)
- Informatie die bij eerdere ervaringen aansluit (voorkennis)
- Informatie die we repeteren (gedicht, tekst bij een toneelstuk)
Het geheugen: een model 3- stadiamodel
1. Sensorisch geheugen
- Beelden, geluiden, geuren, texturen, samen en andere sensorische indrukken blijven
er slechts kort hangen.
2. Werkgeheugen (korte- termijn geheugen)
- Werkgeheugen haalt relevantie info uit het sensorisch geheugen en verbindt die met
items uit het langetermijngeheugen. Info wordt slechts tijdelijk vastgehouden.
- Capaciteit is zeer gering (minst van alle drie geheugensystemen)
- Beperkingen zijn te omzeilen d.m.v.
het gedrag
Psychosociale factoren zijn factoren die gedrag beïnvloeden. Het is een
veelomvattend aspect van de wijze waarop je het leven leeft en hoe je het
beleeft. Psychosociaal is een term die verwijst naar situaties en relaties waarin
psychische en maatschappelijke aspecten een belangrijke rol.
Wetenschap van het gedrag en geestelijke interne processen van een individu
- Gedachten
- Gedrag
- Gevoel
Wat bepaald gedrag? Verschillende perspectieven:
1. Biologisch perspectief (genen, zenuwstelsel) Lichaam
2. Cognitief perspectief (mentale processen) Ervaringen
3. Behavioristisch perspectief (omgeving) Reactie op de omgeving
4. Psychodynamisch perspectief (onbewuste)
5. Humanistisch perspectief (zelfbeeld en persoonlijke groei)
6. Sociocultureel perspectief (situaties) culturele
invloeden/normen/waarden/geloofsovertuiging
Deze theorieën stellen dat gedrag bepaald wordt door een specifiek aspect.
Conformisme: neiging om gedrag en meningen van andere groepsleden over te nemen.
Asch- effect: invloed van de meerderheid van een groep op een individu (groepsdruk).
Welke omstandigheden bevorderen conformisme?
- Unanimiteit van de meerderheid
- Omvang van de groep
- Openbaarheid (kunnen anderen het horen?)
- Ambiguïteit (minder duidelijk: meer twijfels)
- Samenstelling van de meerderheid (status)
- Gevoel van eigenwaarde (zelfbeeld)
- Macht van een bondgenoot (sta je helemaal alleen in een groep, dan niet afwijken)
- Maar: onafhankelijken (sommige mensen kunnen hun onafhankelijkheid bewaren,
mensen gaan opzettelijk fouten maken, om de onafhankelijkheid te bewaren)
Gehoorzaamheid
- Een groep kan een individu beïnvloeden
- Individuen (leiders en autoriteiten) kunnen groepen ook tot gehoorzaamheid
dwingen!
o Bv. Hitler: aanzetten tot fascisme/ sektes: massazelfmoord
Hoe werkt leren en het veranderen van gedrag?
, 3 belangrijke inzichten in leren:
Klassieke conditionering – stimulus- respons
o Klassieke conditionering is een elementaire vorm van leren waarbij…
o Er wordt niet bij over nagedacht.
o Aangeboren reflexen
Operante conditionering – stimulus- respons
o De consequentie van gedrag (straf of beloning) beïnvloedt de kans op
herhaling van het gedrag
o Actief & vrijwillig. Dit is bewust. Dit is in tegenstelling tot het passieve
klassieke conditioneren.
o Aangeleerde reflexen
4 soorten consequenties
Stimulus geven (positief)
- Positieve bekrachtiging: beloning wordt toegediend (bv. Diploma, hoog cijfer, geld)
- Positieve straf: staf wordt toegediend (bv. Kritiek, onvoldoende, schok)
Stimulus wegnemen (negatief)
- Negatieve bekrachtiging: straf wordt weggenomen/gestopt (bv. Autogordel(piepje))
- Negatieve straf: positieve stimulus wordt verwijderd. (Bv. Inhouden salaris d.m.v.
boete)
Sociaal observerend leren – cognitieve psychologie?
- Leren door observatie en imitatie
Wat is het geheugen?
Het geheugen van de mens is een informatieverwerkingssysteem dat constructief werkt om
informatie te coderen, op te slaan en weer terug te halen.
Het geheugen werkt het nauwkeurigst wanneer we:
- Informatie waaraan we aandacht hebben besteed (gesprek in een rumoerige kroeg)
- Informatie die ons interesseert (colleges)
- Informatie die ons emotioneel raakt (prettige of nare gebeurtenissen)
- Informatie die bij eerdere ervaringen aansluit (voorkennis)
- Informatie die we repeteren (gedicht, tekst bij een toneelstuk)
Het geheugen: een model 3- stadiamodel
1. Sensorisch geheugen
- Beelden, geluiden, geuren, texturen, samen en andere sensorische indrukken blijven
er slechts kort hangen.
2. Werkgeheugen (korte- termijn geheugen)
- Werkgeheugen haalt relevantie info uit het sensorisch geheugen en verbindt die met
items uit het langetermijngeheugen. Info wordt slechts tijdelijk vastgehouden.
- Capaciteit is zeer gering (minst van alle drie geheugensystemen)
- Beperkingen zijn te omzeilen d.m.v.
