Methodologisch verslag Practicum 2.4 Interviewvaardigheden
Pedagogische wetenschappen, pre-master
Erasmus Universiteit Rotterdam
Tutor: Ilse Fokker
,2
Welke verschillen en overeenkomsten zijn er in kennis van seksuele diversiteit tussen
ontvangen en gegeven opvoeding van personen geboren tussen 1960-1970?
Inleiding
Seksuele diversiteit is een onderwerp wat steeds meer onder de aandacht komt in de
laatste jaren. Zowel in opvoeding, onderwijs en media komt seksuele diversiteit op steeds
meer vlakken naar voren. Onder seksuele diversiteit verstaan wij ‘de variatie in het beleven en
uiten van seksualiteit’. Ook in de opvoeding die ouders hun kinderen meegeven is seksualiteit
en kennis van seksuele diversiteit een belangrijk onderwerp. De recente populariteit omtrent
seksuele diversiteit werpt een interessant licht op de situatie van vroeger, een tijd waarin
seksuele diversiteit minder toegankelijk en tastbaar was dan nu. Specifiek de seksuele
voorlichting die ouders hun kinderen verschaffen is interessant, mede omdat voorheen media
en onderwijs een minder grote rol speelden dan dat ze nu doen in verband met seksualiteit.
Om te onderzoeken of er verschillen en overeenkomsten zijn in kennis van seksuele diversiteit
hebben wij de volgende onderzoeksvraag geformuleerd:
Welke verschillen en overeenkomsten zijn er in kennis van seksuele diversiteit tussen
ontvangen en gegeven opvoeding van personen geboren tussen 1960-1970?
Methodebeschrijving
Onderzoeksdesign
In dit onderzoek is gebruik gemaakt van een kwalitatief onderzoeksdesign. Het
kwalitatieve onderzoeksdesign legt de nadruk op betekenissen en ervaringen, om vanuit het
eerstepersoonsperspectief inzicht te krijgen in iemands beweegredenen en ervaringen. Het
kwalitatieve onderzoeksdesign ten opzichte van het kwantitatieve onderzoek probeert
volgens Boeije (2019) ervaringen, gedragingen en betekenissen te interpreteren. Door gebruik
te maken van een centrale vraag, of onderzoeksvraag, kan je middels kwalitatief onderzoek
ingaan op het verschijnsel zelf. Voor het verzamelen van gegevens voor onze
onderzoeksvraag is er gebruikt gemaakt van semigestructureerde interviews, waarin er wel
geanticipeerd wordt op bepaalde antwoorden, maar er ook ruimte is voor om ergens anders op
in te gaan als dit relevant lijkt voor de onderzoeksvraag. Aan de hand van een topiclijst is het
interview voorzien van richting, maar het semigestructureerde interview geeft de onderzoeker
wel de ruimte om verdieping uit te vragen wanneer dit relevant is voor het onderzoek.
Deelnemers
De deelnemers zijn verworven vanuit de sociale netwerker van de interviewers. De
onderzoeksgroep bestaat uit twee mannen en een vrouw, geboren tussen 1960 en 1970. Alle
participanten hadden minstens één kind. In verband met onze onderzoeksvraag was het van
belang dat de participant een kind had.
Procedure
Alle interviews zijn face to face afgenomen bij de participanten thuis. De
interviewvragen zijn afgenomen aan de hand van de vooraf gemaakte topiclijst. De duur van
de interviews duren ± 25 tot 30 minuten en bevatte vijf interviewvragen met allen twee
subvragen. Alle interviews zijn met toestemming van de participant opgenomen en
opgeslagen. De opgenomen audio is vervolgens ad verbum getranscribeerd en gecodeerd door
de interviewer van het desbetreffende interview. Door de verschillende interviews naast
elkaar te leggen en veelvoorkomende codes te vergelijken is het mogelijk om een
overzichtelijk beeld te creëren van antwoorden gegeven door de geïnterviewde. Er is zowel
open- als axiaal gecodeerd
, 3
Reflectie
Het doen van kwalitatief onderzoek was voor mij een volledig nieuwe ervaring. De
kleine hoeveelheid onderzoek die ik in het verleden heb moeten doen was kwantitatief. Ook
het afnemen van een semigestructureerd interview was voor mij nieuw. Dit practicum was
dan ook een goed moment om hiermee ervaring op te doen, en een interessant leerproces.
Empirische cyclus 1
Dit practicum vereiste dat er best veel werk verricht moest worden in voorbereiding op
de volgende bijeenkomst. Dit zorgt ervoor dat je geen eindsprint moet trekken wanneer de
deadline in zicht komt maar vereist wel goede planning. Het was tijdens dit practicum echt
van belang dat je tijdig je interview afneemt. Het zoeken van een geschikte participant was
nog niet zo makkelijk als dat het leek. De eisen waren dat het een persoon was geboren tussen
1960 en 1970 met minimaal één kind. Dat is niet een generatie waar ik veel contacten binnen
heb, naast mijn directe sociale contacten (ouders, vrienden van ouders). Ik heb dan ook tijdig
mijn sociale contacten gevraagd of zij iemand wisten die uit hun sociale kring aan mijn
criteria voldeed en gelukkig kwam daar vrij vlot een participant uit die graag mee wilde
helpen aan mijn onderzoek. Mijn sterke punt is hier dat ik tijdig begonnen ben met zoeken
naar een geschikte participant zodat ik al mijn andere deelopdrachten ook tijdig kon uitvoeren
en het voltooien van het verslag vrij vlot kan verlopen.
Ook het opstellen van de topiclijst en onderzoeksvraag verliep ditmaal best soepel. In
het verleden heb ik nog wel eens moeite gehad om een goede, alomvattende onderzoeksvraag
te bedenken die niet té breed is. Het opstellen van de topiclijst en onderzoeksvraag was een
gezamenlijke opdracht, wat maakte dat het erg fijn was om even met medestudenten te
kunnen sparren. Ook het opstellen van de topiclijst was een proces wat ons vrij soepel
verging, dit kwam mede omdat we een heldere onderzoeksvraag hadden. Dit
vergemakkelijkte het om een goede topiclijst op te stellen. Na wat feedback van de tutor op de
topiclijst hebben we enkele onderdelen nog wat verhelderd en aangepast.
Een verbeterpunt tijdens de wervingsfase van de empirische cyclus is dat, omdat ik
mijn eigen sociale kring heb ingezet om iemand te vinden voor mijn onderzoek, ik zelf geen
contact heb gelegd met de participant. Het maken van de afspraak ging via een derde persoon.
Naderhand was het beter geweest als ik zelf contact had gelegd om de afspraak te maken, om
zo het rapport tussen interviewer en geïnterviewde alvast op te bouwen in plaats van pas
tijdens de eerste ontmoeting. Ik ben van mening dat de eerste paar minuten van het interview
wat meer ontspannen hadden kunnen verlopen als er al een rapport was opgebouwd tussen de
participant en mijzelf.
Een ander verbeterpunt komt ook terug in één van mijn persoonlijke pluspunten,
namelijk het opstellen van de onderzoeksvraag. Het opstellen van de onderzoeksvraag was
ditmaal een gezamenlijke opdracht, wat het voor mij makkelijker maakte om een goede
onderzoeksvraag te maken. In de toekomst, wanneer ik dit zelf moet doen, wil ik beginnen
door eerst een vraag te formuleren die minder wetenschappelijk is ingesteld. Een simpelere
vraag die bevat wat ik écht wil weten. Als ik deze vraag eenmaal heb vastgesteld kan ik deze
dan ombouwen tot een wetenschappelijke onderzoeksvraag.
Empirische cyclus 2
Hetgeen wat mij tijdens het tweede deel van de empirische cyclus goed afging, was het
uitvoeren van het interview. Het ging me redelijk goed af om het interview goed en volledig
te starten middels het doornemen (briefing) van de introducerende tekst uit de topiclijst. De
geïnterviewde was spraakzaam en leek op haar gemak. Ook het afronden van het interview
verliep soepel. Er was ruimte voor de geïnterviewde om nog eventuele vragen te stellen over
het gebruik van de opgenomen audio en om nog even kort te bespreken hoe de geïnterviewde
het had ervaren (debriefing) (Kvale, 2008). Dit viel me mee, omdat ik verwacht had dat ik dit
toch spannender zou vinden dan dat het bleek te zijn.
Pedagogische wetenschappen, pre-master
Erasmus Universiteit Rotterdam
Tutor: Ilse Fokker
,2
Welke verschillen en overeenkomsten zijn er in kennis van seksuele diversiteit tussen
ontvangen en gegeven opvoeding van personen geboren tussen 1960-1970?
Inleiding
Seksuele diversiteit is een onderwerp wat steeds meer onder de aandacht komt in de
laatste jaren. Zowel in opvoeding, onderwijs en media komt seksuele diversiteit op steeds
meer vlakken naar voren. Onder seksuele diversiteit verstaan wij ‘de variatie in het beleven en
uiten van seksualiteit’. Ook in de opvoeding die ouders hun kinderen meegeven is seksualiteit
en kennis van seksuele diversiteit een belangrijk onderwerp. De recente populariteit omtrent
seksuele diversiteit werpt een interessant licht op de situatie van vroeger, een tijd waarin
seksuele diversiteit minder toegankelijk en tastbaar was dan nu. Specifiek de seksuele
voorlichting die ouders hun kinderen verschaffen is interessant, mede omdat voorheen media
en onderwijs een minder grote rol speelden dan dat ze nu doen in verband met seksualiteit.
Om te onderzoeken of er verschillen en overeenkomsten zijn in kennis van seksuele diversiteit
hebben wij de volgende onderzoeksvraag geformuleerd:
Welke verschillen en overeenkomsten zijn er in kennis van seksuele diversiteit tussen
ontvangen en gegeven opvoeding van personen geboren tussen 1960-1970?
Methodebeschrijving
Onderzoeksdesign
In dit onderzoek is gebruik gemaakt van een kwalitatief onderzoeksdesign. Het
kwalitatieve onderzoeksdesign legt de nadruk op betekenissen en ervaringen, om vanuit het
eerstepersoonsperspectief inzicht te krijgen in iemands beweegredenen en ervaringen. Het
kwalitatieve onderzoeksdesign ten opzichte van het kwantitatieve onderzoek probeert
volgens Boeije (2019) ervaringen, gedragingen en betekenissen te interpreteren. Door gebruik
te maken van een centrale vraag, of onderzoeksvraag, kan je middels kwalitatief onderzoek
ingaan op het verschijnsel zelf. Voor het verzamelen van gegevens voor onze
onderzoeksvraag is er gebruikt gemaakt van semigestructureerde interviews, waarin er wel
geanticipeerd wordt op bepaalde antwoorden, maar er ook ruimte is voor om ergens anders op
in te gaan als dit relevant lijkt voor de onderzoeksvraag. Aan de hand van een topiclijst is het
interview voorzien van richting, maar het semigestructureerde interview geeft de onderzoeker
wel de ruimte om verdieping uit te vragen wanneer dit relevant is voor het onderzoek.
Deelnemers
De deelnemers zijn verworven vanuit de sociale netwerker van de interviewers. De
onderzoeksgroep bestaat uit twee mannen en een vrouw, geboren tussen 1960 en 1970. Alle
participanten hadden minstens één kind. In verband met onze onderzoeksvraag was het van
belang dat de participant een kind had.
Procedure
Alle interviews zijn face to face afgenomen bij de participanten thuis. De
interviewvragen zijn afgenomen aan de hand van de vooraf gemaakte topiclijst. De duur van
de interviews duren ± 25 tot 30 minuten en bevatte vijf interviewvragen met allen twee
subvragen. Alle interviews zijn met toestemming van de participant opgenomen en
opgeslagen. De opgenomen audio is vervolgens ad verbum getranscribeerd en gecodeerd door
de interviewer van het desbetreffende interview. Door de verschillende interviews naast
elkaar te leggen en veelvoorkomende codes te vergelijken is het mogelijk om een
overzichtelijk beeld te creëren van antwoorden gegeven door de geïnterviewde. Er is zowel
open- als axiaal gecodeerd
, 3
Reflectie
Het doen van kwalitatief onderzoek was voor mij een volledig nieuwe ervaring. De
kleine hoeveelheid onderzoek die ik in het verleden heb moeten doen was kwantitatief. Ook
het afnemen van een semigestructureerd interview was voor mij nieuw. Dit practicum was
dan ook een goed moment om hiermee ervaring op te doen, en een interessant leerproces.
Empirische cyclus 1
Dit practicum vereiste dat er best veel werk verricht moest worden in voorbereiding op
de volgende bijeenkomst. Dit zorgt ervoor dat je geen eindsprint moet trekken wanneer de
deadline in zicht komt maar vereist wel goede planning. Het was tijdens dit practicum echt
van belang dat je tijdig je interview afneemt. Het zoeken van een geschikte participant was
nog niet zo makkelijk als dat het leek. De eisen waren dat het een persoon was geboren tussen
1960 en 1970 met minimaal één kind. Dat is niet een generatie waar ik veel contacten binnen
heb, naast mijn directe sociale contacten (ouders, vrienden van ouders). Ik heb dan ook tijdig
mijn sociale contacten gevraagd of zij iemand wisten die uit hun sociale kring aan mijn
criteria voldeed en gelukkig kwam daar vrij vlot een participant uit die graag mee wilde
helpen aan mijn onderzoek. Mijn sterke punt is hier dat ik tijdig begonnen ben met zoeken
naar een geschikte participant zodat ik al mijn andere deelopdrachten ook tijdig kon uitvoeren
en het voltooien van het verslag vrij vlot kan verlopen.
Ook het opstellen van de topiclijst en onderzoeksvraag verliep ditmaal best soepel. In
het verleden heb ik nog wel eens moeite gehad om een goede, alomvattende onderzoeksvraag
te bedenken die niet té breed is. Het opstellen van de topiclijst en onderzoeksvraag was een
gezamenlijke opdracht, wat maakte dat het erg fijn was om even met medestudenten te
kunnen sparren. Ook het opstellen van de topiclijst was een proces wat ons vrij soepel
verging, dit kwam mede omdat we een heldere onderzoeksvraag hadden. Dit
vergemakkelijkte het om een goede topiclijst op te stellen. Na wat feedback van de tutor op de
topiclijst hebben we enkele onderdelen nog wat verhelderd en aangepast.
Een verbeterpunt tijdens de wervingsfase van de empirische cyclus is dat, omdat ik
mijn eigen sociale kring heb ingezet om iemand te vinden voor mijn onderzoek, ik zelf geen
contact heb gelegd met de participant. Het maken van de afspraak ging via een derde persoon.
Naderhand was het beter geweest als ik zelf contact had gelegd om de afspraak te maken, om
zo het rapport tussen interviewer en geïnterviewde alvast op te bouwen in plaats van pas
tijdens de eerste ontmoeting. Ik ben van mening dat de eerste paar minuten van het interview
wat meer ontspannen hadden kunnen verlopen als er al een rapport was opgebouwd tussen de
participant en mijzelf.
Een ander verbeterpunt komt ook terug in één van mijn persoonlijke pluspunten,
namelijk het opstellen van de onderzoeksvraag. Het opstellen van de onderzoeksvraag was
ditmaal een gezamenlijke opdracht, wat het voor mij makkelijker maakte om een goede
onderzoeksvraag te maken. In de toekomst, wanneer ik dit zelf moet doen, wil ik beginnen
door eerst een vraag te formuleren die minder wetenschappelijk is ingesteld. Een simpelere
vraag die bevat wat ik écht wil weten. Als ik deze vraag eenmaal heb vastgesteld kan ik deze
dan ombouwen tot een wetenschappelijke onderzoeksvraag.
Empirische cyclus 2
Hetgeen wat mij tijdens het tweede deel van de empirische cyclus goed afging, was het
uitvoeren van het interview. Het ging me redelijk goed af om het interview goed en volledig
te starten middels het doornemen (briefing) van de introducerende tekst uit de topiclijst. De
geïnterviewde was spraakzaam en leek op haar gemak. Ook het afronden van het interview
verliep soepel. Er was ruimte voor de geïnterviewde om nog eventuele vragen te stellen over
het gebruik van de opgenomen audio en om nog even kort te bespreken hoe de geïnterviewde
het had ervaren (debriefing) (Kvale, 2008). Dit viel me mee, omdat ik verwacht had dat ik dit
toch spannender zou vinden dan dat het bleek te zijn.
