Inleiding Criminologie
2021-2022
Hoorcolleges
Semester 1a
Inhoudsopgave
Hoorcollege 1 (Collegeweek 1 hoorcollege a) Wat is criminologie?.................................................................2
,Hoorcollege 2 (Collegeweek 1 hoorcollege b).................................................................................................7
Hoorcollege 3 (Collegeweek 2 hoorcollege a) Wat is criminaliteit...................................................................8
Hoorcollege 4 (Collegeweek 2 hoorcollege b) Witteboorden- en organisatiecriminaliteit..............................14
Hoorcollege 5 (Collegeweek 3 hoorcollege a) Hoe wordt criminaliteit gemeten?...........................................17
Hoorcollege 6 (Collegeweek 3 hoorcollege b) Extremisme en Terrorisme: Radicalisering van jongeren..........25
Hoorcollege 7 (Collegeweek 4 hoorcollege a) Media-aandacht en hypes over criminaliteit............................31
Hoorcollege 8 (Collegeweek 4 hoorcollege b) Cybercrime: daderschap en interventies.................................37
Hoorcollege 9 (Collegeweek 5 hoorcollege a) Jeugdcriminaliteit en de age-crime curve................................48
Hoorcollege 10 (Collegeweek 5 hoorcollege b) Jeugdgeweld en jeugdbendes: De Haagse Crisps....................58
Hoorcollege 11 (Collegeweek 6 hoorcollege a) Atrocity crimes......................................................................64
Hoorcollege 12 (Collegeweek 6 hoorcollege b) Victimologie en seksueel geweld...........................................74
Hoorcollege 13 (Collegeweek 7 hoorcollege a) Reactie op criminaliteit: gevangenis als totale institutie........79
Hoorcollege 1 (Collegeweek 1 hoorcollege a) Wat is
criminologie?
Wat is criminologie?
Fascinatie?
2
, Moraal
o Goed & kwaad
o Boete & straf
Emoties
o Angst & boosheid
o Mededogen & bewondering
Waar gaat criminologie over?
Criminaliteit = alle strafbare gedragingen
Criminologische onderwerpen
Voetbalgeweld, jeugdbendes, maffia, genocide, hacking, internetfraude, stalking,
pesten, drugscriminaliteit, eigenrichting, straatroof, winkeldiefstal, verkeersdelicten,
seksueel misbruik
“Criminologen is ook niet geholpen door te veel mantra’s van feitjes, rijtjes en theorieën”
(Sibo van Ruller)
Waarom? “Dan gebeurt er weer wat ergs op straat. Of ze lezen in de krant over verse
massagraven… Geen rijtje in de wereld helpt om zoiets te begrijpen.”
(1) Wat is criminologie?
Strafrecht = hoe het hoort
Criminologie= hoe het daadwerkelijk is
Criminologie wil betrouwbare en precieze kennis leveren over criminaliteit, over mensen die
misdaden plegen en over hoe daarop gereageerd kan worden:
• Haalt kennis uit de waarneembare werkelijkheid
• Is op (wetenschappelijk) ervaring, bevinding en observatie gegrond en daaruit
voortvloeiend weten = een empirische wetenschap
Het gaat over het “SEIN” (hoe het is) en niet zo zeer over het “SOLLEN” (hoe het hoort) en
normatieve kwesties.
(2) Wat is criminologie?
• Een multidisciplinaire wetenschap;
• Ontleent haar begrippen, theorieën en onderzoeksmethoden aan verschillende andere
sociale wetenschappen
• Haar onderzoeksobject is de criminaliteit en de beheersing daarvan
http://www.youtube.com/watch?v=mJnx4bQJiwM
Een criminoloog aan het woord dr. Jan Nijboer
Criminologie onderzoekt (definitie Sutherland)
• Hoe en waarom strafwetten worden gemaakt,
• Hoe en waarom strafwetten worden overtreden en
• Hoe en waarom door de samenleving op misdrijven wordt gereageerd
o Door de wetgever, door politie en justitie door de media en door de burger
• Beperking?
3
, Samenvatting: opdracht criminologie
• Realistische beeldvorming
• Zinvolle discussie over politieke en morele vraagstukken i.v.m. problemen rondom
misdaad en straf
• Een objectieve, neutrale houding innemen, moraal en emoties buiten laten
Founding fathers criminologie
• Cesare Beccaria (rechtsfilosoof) pleidooi tegen de willekeur in de strafoplegging en de
wreedheid van de straffen (1766)
o Tijd van lijfstraffen en was veel willekeurige strafoplegging. Hij was hier tegen.
• Adolphe Quetelet (cartograaf) maatschappelijke wetmatigheden bepalen de
ontwikkeling van de criminaliteit meer dan individuele wilsbesluiten (1835)
o Deed als een van de eerste empirisch onderzoek. Cartografie heeft te maken
met de geboorte van statistiek. Met modellen de werkelijkheid beschrijven. Hij
legde verbanden tussen, naast sekse en leeftijd, armoede, opleiding,
sociaaleconomische status, seizoenwisseling (had invloed op eten en dus
armoede). Hij zag sociaaleconomische omstandigheden als belangrijke factor in
relatie met het ontstaan van criminaliteit. Strafrecht vooral gericht op individu
terwijl criminologie ook gericht kan zijn op maatschappelijke omstandigheden.
• Cesare Lombroso (gevangenisarts) (1872) criminele antropologie
o Deed echt als eerst empirisch onderzoek (bij gevangenen). Zie uiterlijke
kenmerken. Maar wel omstreden want zijn biologische verklaringen van
criminaliteit racistisch. Holocaust ook gebaseerd op dit soort ideeën.
Cesare Lombroso
Uiterlijke kenmerken:
• Laag voorhoofd
• Uitstekende kaken
• Borstelige doorlopende wenkbrauwen
Historische inzichten
• Alexandre Lacassagne (forensische geneeskunde 1880/90): “iedere maatschappij
krijgt de criminaliteit die zij verdient”
o Geen biologisch determinisme zoals Lombroso veronderstelt maar sociaal
determinisme. Gedrag door sociale omstandigheden.
• Willem Bonger (jurist en socioloog 1920) over de relatie tussen de ontwikkeling van
criminaliteit en economische condities
o Eerste hoogleraar criminologie en hij was maxist. Relatie tussen economische
omstandigheden en criminaliteit. Betere sociaaleconomische omstandigheden
is minder criminaliteit zei hij. Hij was antikapitalist. Bij toenemende welvaart
zou criminaliteit volgens hem toenemen (criminaliteit uit begeerte)
Chicago 1920 immigranten beweging
In Amerika. De sociologische school in de criminologie die tot vandaag de dag veel erkenning
heeft en de theorieën die zij heeft ontwikkeld worden nog steeds gebruikt in onderzoeken. In
die tijd extreme industrialisatie en veel immigratie. Chicago groeide enorm snel in aantal
4
2021-2022
Hoorcolleges
Semester 1a
Inhoudsopgave
Hoorcollege 1 (Collegeweek 1 hoorcollege a) Wat is criminologie?.................................................................2
,Hoorcollege 2 (Collegeweek 1 hoorcollege b).................................................................................................7
Hoorcollege 3 (Collegeweek 2 hoorcollege a) Wat is criminaliteit...................................................................8
Hoorcollege 4 (Collegeweek 2 hoorcollege b) Witteboorden- en organisatiecriminaliteit..............................14
Hoorcollege 5 (Collegeweek 3 hoorcollege a) Hoe wordt criminaliteit gemeten?...........................................17
Hoorcollege 6 (Collegeweek 3 hoorcollege b) Extremisme en Terrorisme: Radicalisering van jongeren..........25
Hoorcollege 7 (Collegeweek 4 hoorcollege a) Media-aandacht en hypes over criminaliteit............................31
Hoorcollege 8 (Collegeweek 4 hoorcollege b) Cybercrime: daderschap en interventies.................................37
Hoorcollege 9 (Collegeweek 5 hoorcollege a) Jeugdcriminaliteit en de age-crime curve................................48
Hoorcollege 10 (Collegeweek 5 hoorcollege b) Jeugdgeweld en jeugdbendes: De Haagse Crisps....................58
Hoorcollege 11 (Collegeweek 6 hoorcollege a) Atrocity crimes......................................................................64
Hoorcollege 12 (Collegeweek 6 hoorcollege b) Victimologie en seksueel geweld...........................................74
Hoorcollege 13 (Collegeweek 7 hoorcollege a) Reactie op criminaliteit: gevangenis als totale institutie........79
Hoorcollege 1 (Collegeweek 1 hoorcollege a) Wat is
criminologie?
Wat is criminologie?
Fascinatie?
2
, Moraal
o Goed & kwaad
o Boete & straf
Emoties
o Angst & boosheid
o Mededogen & bewondering
Waar gaat criminologie over?
Criminaliteit = alle strafbare gedragingen
Criminologische onderwerpen
Voetbalgeweld, jeugdbendes, maffia, genocide, hacking, internetfraude, stalking,
pesten, drugscriminaliteit, eigenrichting, straatroof, winkeldiefstal, verkeersdelicten,
seksueel misbruik
“Criminologen is ook niet geholpen door te veel mantra’s van feitjes, rijtjes en theorieën”
(Sibo van Ruller)
Waarom? “Dan gebeurt er weer wat ergs op straat. Of ze lezen in de krant over verse
massagraven… Geen rijtje in de wereld helpt om zoiets te begrijpen.”
(1) Wat is criminologie?
Strafrecht = hoe het hoort
Criminologie= hoe het daadwerkelijk is
Criminologie wil betrouwbare en precieze kennis leveren over criminaliteit, over mensen die
misdaden plegen en over hoe daarop gereageerd kan worden:
• Haalt kennis uit de waarneembare werkelijkheid
• Is op (wetenschappelijk) ervaring, bevinding en observatie gegrond en daaruit
voortvloeiend weten = een empirische wetenschap
Het gaat over het “SEIN” (hoe het is) en niet zo zeer over het “SOLLEN” (hoe het hoort) en
normatieve kwesties.
(2) Wat is criminologie?
• Een multidisciplinaire wetenschap;
• Ontleent haar begrippen, theorieën en onderzoeksmethoden aan verschillende andere
sociale wetenschappen
• Haar onderzoeksobject is de criminaliteit en de beheersing daarvan
http://www.youtube.com/watch?v=mJnx4bQJiwM
Een criminoloog aan het woord dr. Jan Nijboer
Criminologie onderzoekt (definitie Sutherland)
• Hoe en waarom strafwetten worden gemaakt,
• Hoe en waarom strafwetten worden overtreden en
• Hoe en waarom door de samenleving op misdrijven wordt gereageerd
o Door de wetgever, door politie en justitie door de media en door de burger
• Beperking?
3
, Samenvatting: opdracht criminologie
• Realistische beeldvorming
• Zinvolle discussie over politieke en morele vraagstukken i.v.m. problemen rondom
misdaad en straf
• Een objectieve, neutrale houding innemen, moraal en emoties buiten laten
Founding fathers criminologie
• Cesare Beccaria (rechtsfilosoof) pleidooi tegen de willekeur in de strafoplegging en de
wreedheid van de straffen (1766)
o Tijd van lijfstraffen en was veel willekeurige strafoplegging. Hij was hier tegen.
• Adolphe Quetelet (cartograaf) maatschappelijke wetmatigheden bepalen de
ontwikkeling van de criminaliteit meer dan individuele wilsbesluiten (1835)
o Deed als een van de eerste empirisch onderzoek. Cartografie heeft te maken
met de geboorte van statistiek. Met modellen de werkelijkheid beschrijven. Hij
legde verbanden tussen, naast sekse en leeftijd, armoede, opleiding,
sociaaleconomische status, seizoenwisseling (had invloed op eten en dus
armoede). Hij zag sociaaleconomische omstandigheden als belangrijke factor in
relatie met het ontstaan van criminaliteit. Strafrecht vooral gericht op individu
terwijl criminologie ook gericht kan zijn op maatschappelijke omstandigheden.
• Cesare Lombroso (gevangenisarts) (1872) criminele antropologie
o Deed echt als eerst empirisch onderzoek (bij gevangenen). Zie uiterlijke
kenmerken. Maar wel omstreden want zijn biologische verklaringen van
criminaliteit racistisch. Holocaust ook gebaseerd op dit soort ideeën.
Cesare Lombroso
Uiterlijke kenmerken:
• Laag voorhoofd
• Uitstekende kaken
• Borstelige doorlopende wenkbrauwen
Historische inzichten
• Alexandre Lacassagne (forensische geneeskunde 1880/90): “iedere maatschappij
krijgt de criminaliteit die zij verdient”
o Geen biologisch determinisme zoals Lombroso veronderstelt maar sociaal
determinisme. Gedrag door sociale omstandigheden.
• Willem Bonger (jurist en socioloog 1920) over de relatie tussen de ontwikkeling van
criminaliteit en economische condities
o Eerste hoogleraar criminologie en hij was maxist. Relatie tussen economische
omstandigheden en criminaliteit. Betere sociaaleconomische omstandigheden
is minder criminaliteit zei hij. Hij was antikapitalist. Bij toenemende welvaart
zou criminaliteit volgens hem toenemen (criminaliteit uit begeerte)
Chicago 1920 immigranten beweging
In Amerika. De sociologische school in de criminologie die tot vandaag de dag veel erkenning
heeft en de theorieën die zij heeft ontwikkeld worden nog steeds gebruikt in onderzoeken. In
die tijd extreme industrialisatie en veel immigratie. Chicago groeide enorm snel in aantal
4
