Korte Samenvatting per hoofdstuk
Hoofdstuk 26 inleiding tot virussen:
Een virus is een klein nucleïnezuurgenoom dat is ingesloten in een eiwitcapside en soms een vliezige virale
envelop. Het genoom kan enkel of dubbelstrengs DNA of RNA zijn.
Virussen gebruiken enzymen, ribosomen en kleine moleculen van gastheercellen om nageslachtvirussen te
synthetiseren tijdens replicatie.
> Elk type virus heeft een karakteristiek gastheerbereik, beïnvloed door de
aanwezigheid van celoppervlakte-eiwitten waaraan virale oppervlakte-eiwitten
kunnen binden.
> Fagen (virussen die bacteriën infecteren) kunnen zich vermenigvuldigen via twee
alternatieve mechanismen: de lytische cyclus en de lysogene cyclus.
> Bacteriën hebben verschillende manieren om zich te verdedigen tegen
faaginfecties, waaronder het CRISPR-Cas-systeem.
> Veel dierlijke virussen hebben een envelop. Retrovirussen (zoals HIV) gebruiken
het enzym reverse transcriptase om hun RNA-genoom in DNA te kopiëren, dat als een provirus in het
gastheergenoom kan worden geïntegreerd.
> Virussen kunnen zich alleen in cellen vermenigvuldigen, waardoor ze waarschijnlijk zijn geëvolueerd nadat de
eerste cellen verschenen, misschien als verpakte fragmenten van cellulair nucleïnezuur.
Symptomen van virale ziekten kunnen worden veroorzaakt door directe virale schade aan cellen of door de
immuunrespons van het lichaam. Vaccins stimuleren het immuunsysteem om de gastheer te verdedigen tegen
specifieke virussen.
Een epidemie is een wijdverbreide uitbraak van een ziekte en kan een pandemie worden. Een pandemie is een
wereldwijde epidemie.
Uitbraken van opkomende virale ziekten bij mensen is meestal niet nieuw, maar worden eerder veroorzaakt
door bestaande virussen die hun gastheergebied uitbreiden. Het H1N1 2009-griepvirus was een nieuwe
combinatie van varkens-, menselijke en aviaire virale genen die een pandemie veroorzaakte. Het H5N1-
vogelgriepvirus kan een grieppandemie met hoge mortaliteit veroorzaken.
Virussen komen plantencellen binnen via beschadigde celwanden (horizontale overdracht) of worden geërfd
van een ouder (verticale overdracht).
Prionen zijn langzaam werkende, vrijwel onverwoestbare infectieuze eiwitten die hersenziekten veroorzaken
bij zoogdieren.
H27 prokaryoten:
Veel prokaryotische soorten kunnen zich snel voortplanten door binaire splitsing, wat
leidt tot de vorming van extreem grote populaties.
Doordat ze zich zo snel vermenigvuldigen kunnen er ook snel mutaties ontstaan die de
genetische variatie in een populatie snel kunnen vergroten. Als gevolg hiervan kunnen
prokaryotische populaties vaak in korte tijd evolueren als reactie op veranderende
omstandigheden.
Genetische diversiteit in prokaryoten kan ook ontstaan door recombinatie van het DNA
van twee verschillende cellen;
> Transformatie; Hierbij wordt er vreemd DNA uit de omgeving opgenomen.
> Transductie; Hierbij dragen fagen de prokaryotische genen van de ene gastheercel naar
de andere.
> Conjugatie; hierbij wordt DNA overgedragen tussen twee prokaryotische cellen die tijdelijk met elkaar zijn
verbonden.
, Door voordelige allelen over te dragen, zoals die voor antibiotica-resistentie, kan recombinatie adaptieve
evolutie in prokaryotische populatie bevorderen.
De voedingsdiversiteit is bij prokaryoten veel groter dan bij eukaryoten en omvat alle vier de voedingswijzen:
fotoautotrofie, chemoautotrofie, fotoheterotrofie en chemoheterotrofie.
> Onder prokaryoten hebben obligate aeroben O2 nodig, obligate anaeroben worden juist vergiftigd door O2
en facultatieve anaëroben kunnen in beide situaties overleven.
Diverse voedingssoorten zijn verspreid over de belangrijkste groepen bacteriën. De twee grootste groepen zijn
proteobacteriën en grampositieve bacteriën.
Sommige archaea, zoals extreme thermofielen en extreme halofielen (zoutwaarden), leven in extreme
omgevingen. Andere archaea leven in gematigde omgevingen zoals bodems en meren.
Ontleding door heterotrofen prokaryoten en de synthetische activiteiten van autotrofe en stikstofbindende
prokaryoten dragen bij aan de recycling van elementen in ecosystemen.
Veel prokaryoten hebben een symbiotische relatie met een gastheer, dit varieert van mutualisme tot
commensalisme tot parasitisme.
Hoofdstuk 28 de oorsprong van eukaryoten
Het domein eukarya omvat vele groepen; protisten, samen met planten, dieren en schimmels. In tegenstelling
tot prokaryoten hebben protisten en andere eukaryoten een kern en andere door een membraan omsloten
organellen, evenals een cytoskelet waardoor ze asymmetrische vormen kunnen hebben en van vorm kunnen
veranderen terwijl ze zich voeden, bewegen of groeien.
Protisten zijn structureel en functioneel divers en hebben een grote verscheidenheid aan levenscycli. De
meeste zijn eencellig. Protisten omvatten foto-autotrofen, heterotrofen en mixotrofen (beide).
Huidig bewijs geeft aan dat eukaryoten zijn ontstaan door endosymbiose toen een archaeale gastheer een alfa-
proteobacterie overspoelde die zou evolueren tot een organel dat in alle eukaryoten worden aangetroffen, het
mitochondrion. Men denkt dat plastiden afstammelingen zijn van cyanobacteriën die werden opgeslokt door
vroege eukaryote cellen. De plastide-dragende lijn evolueerde uiteindelijk in rode algen en groene algen.
Andere protistsische groepen evolueerden van secundaire endosymbiotische gebeurtenissen, waarbij
bladgroenkorrels ontstonden.
In één hypothese zijn eukaryoten gegroepeerd in vier supergroepen: excavata, SAR, archaeplastida en
unikonta.
Protisten vormen mutualistische en parasitaire relaties die hun symbiotische partners en vele andere leden van
de gemeenschap beïnvloeden. Fotosynthetische protisten behoren tot de belangrijke producenten in
aquatische gemeenschappen. Ze liggen aan de basis van het voedselweb, waardoor invloeden op deze
protisten ook meteen de rest van het voedselweb beïnvloed. Voorbeelden van protisten zijn amoeben.
H29 niet-vasculaire, zaadloze planten
Morfologische en biochemische eigenschappen, evenals overeenkomsten in nucleaire en chloroplast-genen,
geven aan dat bepaalde charofyten-algen de nauwste levende verwanten zijn van planten.
Een beschermende laag, sporopollenine genoemd, en andere eigenschappen zorgen ervoor dat charofyten af
en toe droog kunnen staan langs de randen van vijvers en meren. Dergelijke eigenschappen hebben de algen-
voorouders van planten mogelijk in staat gesteld om te overleven op het land,
wat de weg vrijmaakte voor kolonisatie van droog land.
Afgeleide eigenschappen die planten onderscheiden van charofyten, omvatten
nagelriemen, huidmondjes, meercellige afhankelijke embryo’s, ommuurde sporen
geproduceerd in sporangia en de twee die hier worden getoond:
1) de levenscyclus van een plant (sporofyt en gametofyt)
2) apicale knop.
Fossielen laten zien dat planten meer dan 470 miljoen jaar geleden zijn ontstaan.
Vervolgens splitsen planten zich op in verschillende grote groepen, waaronder
niet-vasculaire planten en de twee groepen zaadplanten; gymnospermen en
angiospermen.
Hoofdstuk 26 inleiding tot virussen:
Een virus is een klein nucleïnezuurgenoom dat is ingesloten in een eiwitcapside en soms een vliezige virale
envelop. Het genoom kan enkel of dubbelstrengs DNA of RNA zijn.
Virussen gebruiken enzymen, ribosomen en kleine moleculen van gastheercellen om nageslachtvirussen te
synthetiseren tijdens replicatie.
> Elk type virus heeft een karakteristiek gastheerbereik, beïnvloed door de
aanwezigheid van celoppervlakte-eiwitten waaraan virale oppervlakte-eiwitten
kunnen binden.
> Fagen (virussen die bacteriën infecteren) kunnen zich vermenigvuldigen via twee
alternatieve mechanismen: de lytische cyclus en de lysogene cyclus.
> Bacteriën hebben verschillende manieren om zich te verdedigen tegen
faaginfecties, waaronder het CRISPR-Cas-systeem.
> Veel dierlijke virussen hebben een envelop. Retrovirussen (zoals HIV) gebruiken
het enzym reverse transcriptase om hun RNA-genoom in DNA te kopiëren, dat als een provirus in het
gastheergenoom kan worden geïntegreerd.
> Virussen kunnen zich alleen in cellen vermenigvuldigen, waardoor ze waarschijnlijk zijn geëvolueerd nadat de
eerste cellen verschenen, misschien als verpakte fragmenten van cellulair nucleïnezuur.
Symptomen van virale ziekten kunnen worden veroorzaakt door directe virale schade aan cellen of door de
immuunrespons van het lichaam. Vaccins stimuleren het immuunsysteem om de gastheer te verdedigen tegen
specifieke virussen.
Een epidemie is een wijdverbreide uitbraak van een ziekte en kan een pandemie worden. Een pandemie is een
wereldwijde epidemie.
Uitbraken van opkomende virale ziekten bij mensen is meestal niet nieuw, maar worden eerder veroorzaakt
door bestaande virussen die hun gastheergebied uitbreiden. Het H1N1 2009-griepvirus was een nieuwe
combinatie van varkens-, menselijke en aviaire virale genen die een pandemie veroorzaakte. Het H5N1-
vogelgriepvirus kan een grieppandemie met hoge mortaliteit veroorzaken.
Virussen komen plantencellen binnen via beschadigde celwanden (horizontale overdracht) of worden geërfd
van een ouder (verticale overdracht).
Prionen zijn langzaam werkende, vrijwel onverwoestbare infectieuze eiwitten die hersenziekten veroorzaken
bij zoogdieren.
H27 prokaryoten:
Veel prokaryotische soorten kunnen zich snel voortplanten door binaire splitsing, wat
leidt tot de vorming van extreem grote populaties.
Doordat ze zich zo snel vermenigvuldigen kunnen er ook snel mutaties ontstaan die de
genetische variatie in een populatie snel kunnen vergroten. Als gevolg hiervan kunnen
prokaryotische populaties vaak in korte tijd evolueren als reactie op veranderende
omstandigheden.
Genetische diversiteit in prokaryoten kan ook ontstaan door recombinatie van het DNA
van twee verschillende cellen;
> Transformatie; Hierbij wordt er vreemd DNA uit de omgeving opgenomen.
> Transductie; Hierbij dragen fagen de prokaryotische genen van de ene gastheercel naar
de andere.
> Conjugatie; hierbij wordt DNA overgedragen tussen twee prokaryotische cellen die tijdelijk met elkaar zijn
verbonden.
, Door voordelige allelen over te dragen, zoals die voor antibiotica-resistentie, kan recombinatie adaptieve
evolutie in prokaryotische populatie bevorderen.
De voedingsdiversiteit is bij prokaryoten veel groter dan bij eukaryoten en omvat alle vier de voedingswijzen:
fotoautotrofie, chemoautotrofie, fotoheterotrofie en chemoheterotrofie.
> Onder prokaryoten hebben obligate aeroben O2 nodig, obligate anaeroben worden juist vergiftigd door O2
en facultatieve anaëroben kunnen in beide situaties overleven.
Diverse voedingssoorten zijn verspreid over de belangrijkste groepen bacteriën. De twee grootste groepen zijn
proteobacteriën en grampositieve bacteriën.
Sommige archaea, zoals extreme thermofielen en extreme halofielen (zoutwaarden), leven in extreme
omgevingen. Andere archaea leven in gematigde omgevingen zoals bodems en meren.
Ontleding door heterotrofen prokaryoten en de synthetische activiteiten van autotrofe en stikstofbindende
prokaryoten dragen bij aan de recycling van elementen in ecosystemen.
Veel prokaryoten hebben een symbiotische relatie met een gastheer, dit varieert van mutualisme tot
commensalisme tot parasitisme.
Hoofdstuk 28 de oorsprong van eukaryoten
Het domein eukarya omvat vele groepen; protisten, samen met planten, dieren en schimmels. In tegenstelling
tot prokaryoten hebben protisten en andere eukaryoten een kern en andere door een membraan omsloten
organellen, evenals een cytoskelet waardoor ze asymmetrische vormen kunnen hebben en van vorm kunnen
veranderen terwijl ze zich voeden, bewegen of groeien.
Protisten zijn structureel en functioneel divers en hebben een grote verscheidenheid aan levenscycli. De
meeste zijn eencellig. Protisten omvatten foto-autotrofen, heterotrofen en mixotrofen (beide).
Huidig bewijs geeft aan dat eukaryoten zijn ontstaan door endosymbiose toen een archaeale gastheer een alfa-
proteobacterie overspoelde die zou evolueren tot een organel dat in alle eukaryoten worden aangetroffen, het
mitochondrion. Men denkt dat plastiden afstammelingen zijn van cyanobacteriën die werden opgeslokt door
vroege eukaryote cellen. De plastide-dragende lijn evolueerde uiteindelijk in rode algen en groene algen.
Andere protistsische groepen evolueerden van secundaire endosymbiotische gebeurtenissen, waarbij
bladgroenkorrels ontstonden.
In één hypothese zijn eukaryoten gegroepeerd in vier supergroepen: excavata, SAR, archaeplastida en
unikonta.
Protisten vormen mutualistische en parasitaire relaties die hun symbiotische partners en vele andere leden van
de gemeenschap beïnvloeden. Fotosynthetische protisten behoren tot de belangrijke producenten in
aquatische gemeenschappen. Ze liggen aan de basis van het voedselweb, waardoor invloeden op deze
protisten ook meteen de rest van het voedselweb beïnvloed. Voorbeelden van protisten zijn amoeben.
H29 niet-vasculaire, zaadloze planten
Morfologische en biochemische eigenschappen, evenals overeenkomsten in nucleaire en chloroplast-genen,
geven aan dat bepaalde charofyten-algen de nauwste levende verwanten zijn van planten.
Een beschermende laag, sporopollenine genoemd, en andere eigenschappen zorgen ervoor dat charofyten af
en toe droog kunnen staan langs de randen van vijvers en meren. Dergelijke eigenschappen hebben de algen-
voorouders van planten mogelijk in staat gesteld om te overleven op het land,
wat de weg vrijmaakte voor kolonisatie van droog land.
Afgeleide eigenschappen die planten onderscheiden van charofyten, omvatten
nagelriemen, huidmondjes, meercellige afhankelijke embryo’s, ommuurde sporen
geproduceerd in sporangia en de twee die hier worden getoond:
1) de levenscyclus van een plant (sporofyt en gametofyt)
2) apicale knop.
Fossielen laten zien dat planten meer dan 470 miljoen jaar geleden zijn ontstaan.
Vervolgens splitsen planten zich op in verschillende grote groepen, waaronder
niet-vasculaire planten en de twee groepen zaadplanten; gymnospermen en
angiospermen.
