1 VWO • GYM ANTWOORDENBLAD 1.1
HOOFDSTUK 1 WOONPLAATS AARDE
ANTWOORDENBLAD 1.1 PLANEET AARDE
Leerdoelen:
− Je weet de plek van de aarde in ons zonnestelsel.
− Je weet waar aardrijkskunde over gaat.
− Je weet waarom de aarde geschikt is voor bewoning door de mens.
− Je weet de vier functies van de atmosfeer.
1 Bekijk bron 1.
a Welk werelddeel staat centraal op de foto?
Europa.
b Noem drie hoofdsteden die je op de foto kunt zien. Gebruik zo nodig je atlas.
Bijvoorbeeld: Parijs, Madrid, Londen, Athene.
c Waarom zie je in Europa veel meer licht dan in Noord-Afrika?
In Europa zijn meer grote steden en er is meer geld voor bijvoorbeeld
straatlantaarns en reclame.
2 a Bekijk bron 2. Welke zijn de vier reuzenplaneten?
Jupiter, Saturnus, Uranus, Neptunus.
b Welk ezelsbruggetje helpt je de volgorde te onthouden van de acht planeten, vanaf
de zon?
A Mevrouw Van Acht Maakt Japanse Soep Voor U.
B Meneer Van Acht Maakt Je Slap En Nerveus.
C Maak Van Acht Meter Japanse Stof Uw Nachtjapon.
c Noem drie redenen waarom er op aarde leven mogelijk is.
De temperatuur is goed, er is vloeibaar water, er is een
dampkring/atmosfeer.
d Noem vier redenen waarom de atmosfeer belangrijk is voor leven op aarde.
Er zit zuurstof in, hij beschermt tegen stukken steen uit de ruimte, hij zorgt
dat het niet te koud of te heet wordt, hij beschermt tegen ultraviolette
straling van de zon.
© Malmberg 1
, 1 VWO • GYM ANTWOORDENBLAD 1.1
HOOFDSTUK 1 WOONPLAATS AARDE
3 Gaat het hieronder over troposfeer, stratosfeer of mesosfeer?
a In deze luchtlaag wonen bewoners van de Himalaya.
Troposfeer.
b In deze laag zit de minste zuurstof.
Mesosfeer.
c In deze laag hangen de wolken.
Troposfeer.
d In deze laag zit de ozonlaag.
Stratosfeer.
4 Bedenk vier voorbeelden van aardrijkskundige vragen die je over jouw omgeving
kunt stellen. Geef ook de antwoorden. Begin bijvoorbeeld met: Wat is er tegenover onze
school?
Bijvoorbeeld:
Wat staat er vlak bij onze school? Een glasbak.
Waar is die glasbak? Tegenover de hoofdingang, naast de parkeerplaats.
Waarom staat die daar? Omdat daar veel mensen komen.
Wat zijn de gevolgen? Het glas wordt gerecycled, maar de school en
omwonenden hebben wel geluidsoverlast.
5 Bekijk bron 4.
a Hoe zorgt de atmosfeer ervoor dat het op aarde niet te warm wordt?
Door een deel van de zonnestralen tegen te houden.
b Hoe zorgt de atmosfeer ervoor dat het op aarde niet te koud wordt?
Door de warmte van de aarde vast te houden.
c Leg uit waarom een heldere nacht meestal kouder is dan een bewolkte nacht.
De warmte van het aardoppervlak wordt niet tegengehouden door wolken
en verdwijnt naar hogere luchtlagen.
d Leg uit waarom het op een heldere zomerdag meestal warmer is dan op een
bewolkte zomerdag.
De straling van de zon kan het aardoppervlak op een heldere dag beter
bereiken dan op een bewolkte dag.
2 © Malmberg
, 1 VWO • GYM ANTWOORDENBLAD 1.1
HOOFDSTUK 1 WOONPLAATS AARDE
6 Bekijk figuur 1.
a Verklaar de hoge maximumtemperatuur op Mercurius.
De planeet staat dicht bij de zon.
b De temperatuur op Venus is heel constant en heel hoog. Welke eigenschap van
Venus kan daarvan de oorzaak zijn? Licht je antwoord toe.
Er is een heel dikke dampkring (en de planeet staat dicht bij de zon). De
dampkring zorgt ervoor dat de planeet niet kan afkoelen.
c Verklaar de grote verschillen in temperatuur op Mercurius.
De planeet heeft geen dampkring. ’s Nachts wordt het daardoor erg koud
en overdag erg warm.
d Op welke planeet is de kans op buitenaards leven het grootst? Leg ook uit waarom.
Mars. Daar zijn de temperaturen het minst extreem en er is kans op
vloeibaar water.
Afstand van de zon Temperatuur
(in miljoenen km) (in graden Celsius)
Mercurius 58 −185 tot 450
Venus 108 470
Mars 228 −130 tot 30
Jupiter 778 −110
Saturnus 1.433 −140
Uranus 2.877 −200
Neptunus 4.503 −200
Figuur 1 De andere planeten van ons zonnestelsel.
7 De maan heeft geen dampkring en op het oppervlak zijn heel veel kraters.
a Wat is de oorzaak van die kraters?
Ze zijn veroorzaakt door inslagen van meteorieten.
b Hoe verwacht je dat het oppervlak van Mercurius eruitziet? Zoek foto’s van
Mercurius op internet om je antwoord te controleren.
Het oppervlak van Mercurius heeft ook veel kraters.
c Waarom vind je op de reuzenplaneten geen kraters?
De reuzenplaneten bestaan uit gas en ijs. Daarin blijven geen sporen
achter.
© Malmberg 3
, 1 VWO • GYM ANTWOORDENBLAD 1.1
HOOFDSTUK 1 WOONPLAATS AARDE
8 Bekijk op het kaartblad ‘De aarde – Vervuiling en ozon’ [‘De aarde – Milieu:
vervuiling en ozon’] de kaart ‘Het ‘gat’ in de ozonlaag’.
a In het Zuidpoolgebied kun je tegenwoordig veel minder lang in de zon liggen dan
vroeger. Leg uit waarom.
Door het gat in de ozonlaag ben je minder goed beschermd tegen
schadelijke ultraviolette stralen van de zon.
b Wat is de oorzaak van het gat in de zonlaag? Zoek op internet.
Stoffen (cfk’s) uit onder andere koelkasten en spuitbussen zijn in de
atmosfeer terechtgekomen en breken de ozonlaag af.
c Noem een maatregel waardoor de ozonlaag zich kan herstellen. Zoek op internet.
Een groot deel van de landen op de wereld heeft afgesproken geen of
minder schadelijke stoffen te gebruiken.
4 © Malmberg
HOOFDSTUK 1 WOONPLAATS AARDE
ANTWOORDENBLAD 1.1 PLANEET AARDE
Leerdoelen:
− Je weet de plek van de aarde in ons zonnestelsel.
− Je weet waar aardrijkskunde over gaat.
− Je weet waarom de aarde geschikt is voor bewoning door de mens.
− Je weet de vier functies van de atmosfeer.
1 Bekijk bron 1.
a Welk werelddeel staat centraal op de foto?
Europa.
b Noem drie hoofdsteden die je op de foto kunt zien. Gebruik zo nodig je atlas.
Bijvoorbeeld: Parijs, Madrid, Londen, Athene.
c Waarom zie je in Europa veel meer licht dan in Noord-Afrika?
In Europa zijn meer grote steden en er is meer geld voor bijvoorbeeld
straatlantaarns en reclame.
2 a Bekijk bron 2. Welke zijn de vier reuzenplaneten?
Jupiter, Saturnus, Uranus, Neptunus.
b Welk ezelsbruggetje helpt je de volgorde te onthouden van de acht planeten, vanaf
de zon?
A Mevrouw Van Acht Maakt Japanse Soep Voor U.
B Meneer Van Acht Maakt Je Slap En Nerveus.
C Maak Van Acht Meter Japanse Stof Uw Nachtjapon.
c Noem drie redenen waarom er op aarde leven mogelijk is.
De temperatuur is goed, er is vloeibaar water, er is een
dampkring/atmosfeer.
d Noem vier redenen waarom de atmosfeer belangrijk is voor leven op aarde.
Er zit zuurstof in, hij beschermt tegen stukken steen uit de ruimte, hij zorgt
dat het niet te koud of te heet wordt, hij beschermt tegen ultraviolette
straling van de zon.
© Malmberg 1
, 1 VWO • GYM ANTWOORDENBLAD 1.1
HOOFDSTUK 1 WOONPLAATS AARDE
3 Gaat het hieronder over troposfeer, stratosfeer of mesosfeer?
a In deze luchtlaag wonen bewoners van de Himalaya.
Troposfeer.
b In deze laag zit de minste zuurstof.
Mesosfeer.
c In deze laag hangen de wolken.
Troposfeer.
d In deze laag zit de ozonlaag.
Stratosfeer.
4 Bedenk vier voorbeelden van aardrijkskundige vragen die je over jouw omgeving
kunt stellen. Geef ook de antwoorden. Begin bijvoorbeeld met: Wat is er tegenover onze
school?
Bijvoorbeeld:
Wat staat er vlak bij onze school? Een glasbak.
Waar is die glasbak? Tegenover de hoofdingang, naast de parkeerplaats.
Waarom staat die daar? Omdat daar veel mensen komen.
Wat zijn de gevolgen? Het glas wordt gerecycled, maar de school en
omwonenden hebben wel geluidsoverlast.
5 Bekijk bron 4.
a Hoe zorgt de atmosfeer ervoor dat het op aarde niet te warm wordt?
Door een deel van de zonnestralen tegen te houden.
b Hoe zorgt de atmosfeer ervoor dat het op aarde niet te koud wordt?
Door de warmte van de aarde vast te houden.
c Leg uit waarom een heldere nacht meestal kouder is dan een bewolkte nacht.
De warmte van het aardoppervlak wordt niet tegengehouden door wolken
en verdwijnt naar hogere luchtlagen.
d Leg uit waarom het op een heldere zomerdag meestal warmer is dan op een
bewolkte zomerdag.
De straling van de zon kan het aardoppervlak op een heldere dag beter
bereiken dan op een bewolkte dag.
2 © Malmberg
, 1 VWO • GYM ANTWOORDENBLAD 1.1
HOOFDSTUK 1 WOONPLAATS AARDE
6 Bekijk figuur 1.
a Verklaar de hoge maximumtemperatuur op Mercurius.
De planeet staat dicht bij de zon.
b De temperatuur op Venus is heel constant en heel hoog. Welke eigenschap van
Venus kan daarvan de oorzaak zijn? Licht je antwoord toe.
Er is een heel dikke dampkring (en de planeet staat dicht bij de zon). De
dampkring zorgt ervoor dat de planeet niet kan afkoelen.
c Verklaar de grote verschillen in temperatuur op Mercurius.
De planeet heeft geen dampkring. ’s Nachts wordt het daardoor erg koud
en overdag erg warm.
d Op welke planeet is de kans op buitenaards leven het grootst? Leg ook uit waarom.
Mars. Daar zijn de temperaturen het minst extreem en er is kans op
vloeibaar water.
Afstand van de zon Temperatuur
(in miljoenen km) (in graden Celsius)
Mercurius 58 −185 tot 450
Venus 108 470
Mars 228 −130 tot 30
Jupiter 778 −110
Saturnus 1.433 −140
Uranus 2.877 −200
Neptunus 4.503 −200
Figuur 1 De andere planeten van ons zonnestelsel.
7 De maan heeft geen dampkring en op het oppervlak zijn heel veel kraters.
a Wat is de oorzaak van die kraters?
Ze zijn veroorzaakt door inslagen van meteorieten.
b Hoe verwacht je dat het oppervlak van Mercurius eruitziet? Zoek foto’s van
Mercurius op internet om je antwoord te controleren.
Het oppervlak van Mercurius heeft ook veel kraters.
c Waarom vind je op de reuzenplaneten geen kraters?
De reuzenplaneten bestaan uit gas en ijs. Daarin blijven geen sporen
achter.
© Malmberg 3
, 1 VWO • GYM ANTWOORDENBLAD 1.1
HOOFDSTUK 1 WOONPLAATS AARDE
8 Bekijk op het kaartblad ‘De aarde – Vervuiling en ozon’ [‘De aarde – Milieu:
vervuiling en ozon’] de kaart ‘Het ‘gat’ in de ozonlaag’.
a In het Zuidpoolgebied kun je tegenwoordig veel minder lang in de zon liggen dan
vroeger. Leg uit waarom.
Door het gat in de ozonlaag ben je minder goed beschermd tegen
schadelijke ultraviolette stralen van de zon.
b Wat is de oorzaak van het gat in de zonlaag? Zoek op internet.
Stoffen (cfk’s) uit onder andere koelkasten en spuitbussen zijn in de
atmosfeer terechtgekomen en breken de ozonlaag af.
c Noem een maatregel waardoor de ozonlaag zich kan herstellen. Zoek op internet.
Een groot deel van de landen op de wereld heeft afgesproken geen of
minder schadelijke stoffen te gebruiken.
4 © Malmberg
