Samenvatting Stappenplan inleiding bestuursrecht: belanghebbende, bestuursorgaan en besluit. 8,5 gehaald voor dit vak

Uitgebreid stappenplan

Standaardvraag en antwoord bij het

bestuursorgaan- begrip
Lees de uitspraak ABRvS 17 sept. 2014, ECLI:NL:RVS:2014:3379

Het bestuur van de “Stichting bevordering kwaliteit leefomgeving Schipholregio” heeft
een aanvraag om een uitkering in natura voor ervaren hinder van vliegverkeer rondom
de luchthaven Schiphol afgewezen. Ter discussie staat of de stichting bij de beslissing
tot afwijzing van deze aanvraag handelt als bestuursorgaan in de zin van art. 1:1, lid 1
Awb. Alleen dan kan deze beslissing namelijk een besluit in de zin van art. 1:3 Awb zijn,
waartegen op grond van art. 8:1 beroep kan worden ingesteld. De (rechts)vraag is dus:

 Is het bestuur van de “Stichting bevordering kwaliteit leefomgeving
Schipholregio” aan te merken als bestuursorgaan bij het weigeren de bedoelde
uitkering te verstrekken?

Stap 1

Is het bestuur van bovengenoemde stichting een bestuursorgaan als
bedoeld in art. 1:1, 1e lid onder a Awb (a-bestuursorgaan)?

Nee, want de stichting is geen krachtens publiekrecht ingestelde
rechtspersoon als bedoeld in art. 2:1 BW, zodat het bestuur ervan geen
orgaan kan zijn van zo’n rechtspersoon.

Stap 2

Nu het bestuur van de stichting geen a-bestuursorgaan is, moet worden
bezien of het een orgaan is als bedoeld in art. 1:1, 1e lid onder b Awb.

Bepalend is dan of het bestuur van de stichting met enig ‘openbaar
gezag’ bekleed is, wanneer het de aanvraag om een uitkering in nature
afwijst. Openbaar gezag betekent dat het bestuur over een
publiekrechtelijke bevoegdheid beschikt waarmee het de rechtspositie
van rechtssubjecten eenzijdig kan bepalen. En dat is in beginsel alleen
het geval als die bevoegdheid ‘bij wettelijk voorschrift’ is toegekend.

Stap 3

In de uitspraak wordt geen wettelijk voorschrift genoemd, waaraan het
bestuur van de stichting de bevoegdheid ontleent om de aanvraag te
honoreren of af te wijzen. Op het eerste gezicht kan dan van ‘openbaar
gezag’ geen sprake zijn, ook al houdt de afwijzing van de aanvraag in dat
geen aanspraak op een voorziening ontstaat (wat een eenzijdige bepaling
van de rechtspositie van de aanvrager lijkt in te houden).

, Stap 4

Op bovenstaand uitgangspunt (dat voor openbaar gezag een wettelijke
grondslag moet bestaan) kan zich echter een uitzondering voordoen bij
het verstrekken van geldelijke uitkeringen of op geld waardeerbare
voorzieningen aan derden door organen van privaatrechtelijke
rechtspersonen, mits aan 2 cumulatieve voorwaarden is voldaan:

1. a) de inhoudelijke criteria voor het verstrekken van de bedoelde
uitkeringen zijn in beslissende mate bepaald door een of meer a-
bestuursorganen
2. b) de financiële criteria: de verstrekking van deze uitkeringen of
voorzieningen is in overwegende mate (in beginsel 2/3 of meer)
door een of meer a- bestuursorganen (die niet noodzakelijkerwijs
dezelfde hoeven te zijn als de bestuursorganen die de inhoudelijke
criteria bepalen) gefinancierd.

Stap 5

Gelet op de genoemde criteria doet de uitzondering zich hier niet voor.
Ten eerste blijken de criteria voor het verstrekken van uitkeringen aan
schrijnende gevallen te zijn neergelegd in een reglement dat door het
stichtingsbestuur is vastgesteld en dus niet door een a-bestuursorgaan.
Bovendien is ook niet voldaan aan het financiële vereiste. Het gaat in
casu om uitkeringen aan schrijnende gevallen, en uit het Convenant blijkt
dat de NV Schiphol € 10.000.000 beschikbaar heeft gesteld dat
uitsluitend bestemd is voor schrijnende gevallen, terwijl (het bestuur van)
de provincie Nood-Holland € 10.000.000 beschikbaar stelt voor de
financiering van schrijnende gevallen én gebiedsgericht projecten. Voor
zover het dus om schrijnende gevallen gaat, is van financiering in
overwegende mate door een of meer a-bestuursorganen geen sprake.