Hoorcolleges Forensische Psychiatrie
Hoorcollege 1
E33: overlast door verwarde of overspannen personen (geen strafbaar feit).
E14: (poging tot) zelfdoding.
Er zijn gemiddeld 90.000 meldingen per jaar. Het gaat echter maar om een beperkt aantal
unieke personen, het gaat vaak om dubbele meldingen. Ook zijn er veel recidivisten. Het
gaat waarschijnlijk om 5-10.000 personen per jaar.
De politieregistratie beschrijft slechts een deel van het vraagstuk; voor strafbaar gedrag
bestaat een andere code. Ook zie je onderrapportage.
Dave de K. (vermeend moordenaar Dean) was al eerder veroordeeld voor het om het leven
brengen van een ander kind, hier heeft hij 10 jaar gevangenisstraf voor gekregen. Was het
risico toen hij vrijkwam verdwenen?
Zaak Thijs H.: zijn ouders smeekten de GGZ om hulp, maar zij vonden opname onnodig. Hij
heeft uiteindelijk iemand in Scheveningen vermoord, en vervolgens op de Brunsummer
heide in Limburg. Hij zei dat hij de opdracht kreeg om dat te doen. Hij is geobserveerd in het
Pieter Baan Centrum. Zij stelden vast dat hij psychotisch was, ze adviseerden het delict niet
toe te rekenen vanwege de psychose. Thijs heeft 18 jaar gevangenisstraf + tbs gekregen (wel
toerekening). Hij had zijn medicatie niet goed ingenomen en hij had drugs genomen, dit
werd hem verweten ( zelf een aandeel in het veroorzaken van de psychose, dit is
verwijtbaar/culpa in causae).
Zaak Ergün S.: twee schoonmakers in een bioscoop vermoord. Hij was ook verward/
psychotisch en hij had drugs gebruikt. De rechtbank oordeelde dat hij volledig psychotisch
was, en dat het hem niet kon worden toegerekend. Hij heeft tbs gekregen omdat hij een
gevaar voor de samenleving was. Hij kreeg geen gevangenisstraf en het werd niet
toegerekend.
Zaak Michael P.: Anne Faber verkracht en vermoord. Hij was eerder veroordeeld voor
verkrachting, had hij geen tbs moeten krijgen? Hij had dit eerder niet gekregen omdat hij
niet meewerkte met gedragskundig onderzoek.
Zaak Tristan van der V.: hij heeft vijf mensen doodgeschoten in een winkelcentrum. Had hij
wel een wapen mogen hebben?
Het kan ook een rol spelen bij mensen die suïcide willen plegen in bijvoorbeeld een auto en
daardoor slachtoffers maken. Ander geval: moeder die haar kind vermoordt en zich niets kan
herinneren.
Forensische psychiatrie is een discipline op het grensvlak tussen psychiatrie en recht.
Hoofdactiviteiten:
1. Adviseren aan de rechtbank over psychiatrisch zieke verdachten.
2. Het behandelen en verplegen van deze patiënten binnen een justitiële context (d.w.z.
met rapportage aan de rechtbank of reclassering).
,Op moord staat maximaal 30 jaar. Bij poging tot moord gaat er 1/3 e van de straf af; er blijft
20 jaar over. Art. 289 Sr: hij die opzettelijk en met voorbedachten rade een ander van het
leven berooft, wordt, als schuldig aan moord, gestraft met levenslange gevangenisstraf of
hoogstens 30 jaar.
Art. 45 Sr: een poging tot een misdrijf is strafbaar, wanneer het voornemen van de dader
zich door een begin van uitvoering heeft geopenbaard. Het maximum van de hoofdstraffen
op het misdrijf gesteld wordt bij een poging met 1/3e verminderd.
Munchausen bij proxy: iemand veroorzaakt klachten bij kinderen om zo aandacht van artsen
te krijgen.
Een vrouw die twee kinderen probeerde te vermoorden kreeg tbs.
Je kan iemand onder dwang opnemen met een crisisopname. Een zorgmachtiging kost een
aantal weken. De burgemeester gaat over crisisopname, bij ernstig nadeel (gevaarlijk
verward) kan zo iemand direct worden opgenomen. Binnen 3 werkdagen vragen een rechter
en OvJ aan een behandelaar waar diegene is opgenomen of de behandeling verlengd moet
worden. De crisismaatregel kan 3 weken duren. Als het dan niet is opgelost kom je bij de
zorgmachtiging. De eerste drie dagen bepaalt de burgemeester, daarna bepaalt de rechter of
iemand opgenomen blijft.
Als het gedrag dusdanig ernstig is moet je naar het strafsysteem; inbewaringstelling na
aanhouding door de politie.
Een behandelaar is verplicht om bij een verdenking van kindermishandeling een melding te
doen bij het Advies- en Meldpunt Huiselijk Geweld en Kindermishandeling (AMHK) (ook wel
Veilig Thuis genoemd).
Er moet gekeken worden of kinderen gevaar lopen en of er zorg ingezet moet worden.
KNMG-meldcode: je moet melden als arts, tenzij je redenen hebt om het niet te doen.
,Een arts kan anoniem met Veilig Thuis overleggen. Er wordt ook overlegd met collega’s. Dit
rapporteer je in het patiëntendossier. Ook moet je met betrokkenen spreken, bv. de ouders.
Als je de melding niet met de ouders bespreekt maak je een kunstfout. De ouders kunnen de
melding niet tegenhouden.
Je kan zorgen dat de kinderen in de verwijsindex risicojongeren komen. Hier staat dat je
betrokken bent bij een bepaald kind. Je weet dan of het kind in zorg is en wie erbij betrokken
zijn.
Proces van een strafzaak
Met de Wet verplichte GGZ regel je een zorgmachtiging.
Art. 39 Sr: schulduitsluitingsgrond ontoerekenbaarheid. Heeft er een stoornis
doorgewerkt in het tenlastegelegde? Niet strafbaar is hij die een feit begaat, dat hem
wegens de psychische stoornis, psychogeriatrische aandoening of verstandelijke handicap
niet kan worden toegerekend.
Dit zie je in alle jurisdicties.
Er is een gedragskundige nodig om te bekijken of er ten tijde van het feit een stoornis was en
of dit doorwerkt in het tenlastegelegde.
Art. 16 Sv: procesbekwaamheid.
1. Indien de verdachte aan een zodanige gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis van
zijn geestvermogens lijdt, dat hij niet in staat is de strekking van de tegen hem ingestelde
vervolging te begrijpen, schorst de rechter de vervolging, in welke stand zij zich ook bevindt.
2. Zoodra van het herstel van den verdachte is gebleken, wordt de schorsing opgeheven.
Wij zien dit niet vaak, maar in de common law zie je regelmatig de ‘fitness to plea’; iemand is
niet in staat om zijn zaak goed te behartigen. Zij worden dan naar een psychiatrisch
ziekenhuis gestuurd voor herstel. In het Europese recht zien we wel dat verdachten goed
voor hun zaak moeten kunnen opkomen.
, Gedragskundige rapportage pro Justitia:
1. Toerekening(svat)baarheid.
2. Risico recidive.
3. Behandeladvies.
4. Procesbekwaamheid.
Forensisch psychiatrische zorg
Er zijn 28 verschillende forensische zorgtitels, in 7 categorieën:
1. Zorg zonder strafoplegging (strafrechtelijke zorgmachtiging die de strafrechter kan
geven).
2. Tbs met dwangverpleging.
3. Zorg als voorwaarde bij beslissing rechter of OM.
4. Zorg in het kader van Forensische Psychiatrisch Toezicht.
5. Zorg in detentie, tijdens tenuitvoerlegging vrijheidsstraf of ISD-maatregel.
6. Diagnostiek.
7. Zorg zonder strafrechtelijke titel.
Doel: herstel van de patiënt en de vermindering van de kans op recidive t.b.v. de veiligheid
van de samenleving.
Het doel is maatwerk.
Als er alleen een gevangenisstraf wordt opgelegd moet er toch goed voor iemand gezorgd
worden.
Doel tbs: iemand veilig terug laten keren in de maatschappij. Dat gaat stapsgewijs:
(on)begeleid proefverlof, voorwaardelijke beëindiging, vervolg voorziening/ggz.
Er zijn op dit moment ongeveer 1400 tbs-gestelden.
Hoorcollege 1
E33: overlast door verwarde of overspannen personen (geen strafbaar feit).
E14: (poging tot) zelfdoding.
Er zijn gemiddeld 90.000 meldingen per jaar. Het gaat echter maar om een beperkt aantal
unieke personen, het gaat vaak om dubbele meldingen. Ook zijn er veel recidivisten. Het
gaat waarschijnlijk om 5-10.000 personen per jaar.
De politieregistratie beschrijft slechts een deel van het vraagstuk; voor strafbaar gedrag
bestaat een andere code. Ook zie je onderrapportage.
Dave de K. (vermeend moordenaar Dean) was al eerder veroordeeld voor het om het leven
brengen van een ander kind, hier heeft hij 10 jaar gevangenisstraf voor gekregen. Was het
risico toen hij vrijkwam verdwenen?
Zaak Thijs H.: zijn ouders smeekten de GGZ om hulp, maar zij vonden opname onnodig. Hij
heeft uiteindelijk iemand in Scheveningen vermoord, en vervolgens op de Brunsummer
heide in Limburg. Hij zei dat hij de opdracht kreeg om dat te doen. Hij is geobserveerd in het
Pieter Baan Centrum. Zij stelden vast dat hij psychotisch was, ze adviseerden het delict niet
toe te rekenen vanwege de psychose. Thijs heeft 18 jaar gevangenisstraf + tbs gekregen (wel
toerekening). Hij had zijn medicatie niet goed ingenomen en hij had drugs genomen, dit
werd hem verweten ( zelf een aandeel in het veroorzaken van de psychose, dit is
verwijtbaar/culpa in causae).
Zaak Ergün S.: twee schoonmakers in een bioscoop vermoord. Hij was ook verward/
psychotisch en hij had drugs gebruikt. De rechtbank oordeelde dat hij volledig psychotisch
was, en dat het hem niet kon worden toegerekend. Hij heeft tbs gekregen omdat hij een
gevaar voor de samenleving was. Hij kreeg geen gevangenisstraf en het werd niet
toegerekend.
Zaak Michael P.: Anne Faber verkracht en vermoord. Hij was eerder veroordeeld voor
verkrachting, had hij geen tbs moeten krijgen? Hij had dit eerder niet gekregen omdat hij
niet meewerkte met gedragskundig onderzoek.
Zaak Tristan van der V.: hij heeft vijf mensen doodgeschoten in een winkelcentrum. Had hij
wel een wapen mogen hebben?
Het kan ook een rol spelen bij mensen die suïcide willen plegen in bijvoorbeeld een auto en
daardoor slachtoffers maken. Ander geval: moeder die haar kind vermoordt en zich niets kan
herinneren.
Forensische psychiatrie is een discipline op het grensvlak tussen psychiatrie en recht.
Hoofdactiviteiten:
1. Adviseren aan de rechtbank over psychiatrisch zieke verdachten.
2. Het behandelen en verplegen van deze patiënten binnen een justitiële context (d.w.z.
met rapportage aan de rechtbank of reclassering).
,Op moord staat maximaal 30 jaar. Bij poging tot moord gaat er 1/3 e van de straf af; er blijft
20 jaar over. Art. 289 Sr: hij die opzettelijk en met voorbedachten rade een ander van het
leven berooft, wordt, als schuldig aan moord, gestraft met levenslange gevangenisstraf of
hoogstens 30 jaar.
Art. 45 Sr: een poging tot een misdrijf is strafbaar, wanneer het voornemen van de dader
zich door een begin van uitvoering heeft geopenbaard. Het maximum van de hoofdstraffen
op het misdrijf gesteld wordt bij een poging met 1/3e verminderd.
Munchausen bij proxy: iemand veroorzaakt klachten bij kinderen om zo aandacht van artsen
te krijgen.
Een vrouw die twee kinderen probeerde te vermoorden kreeg tbs.
Je kan iemand onder dwang opnemen met een crisisopname. Een zorgmachtiging kost een
aantal weken. De burgemeester gaat over crisisopname, bij ernstig nadeel (gevaarlijk
verward) kan zo iemand direct worden opgenomen. Binnen 3 werkdagen vragen een rechter
en OvJ aan een behandelaar waar diegene is opgenomen of de behandeling verlengd moet
worden. De crisismaatregel kan 3 weken duren. Als het dan niet is opgelost kom je bij de
zorgmachtiging. De eerste drie dagen bepaalt de burgemeester, daarna bepaalt de rechter of
iemand opgenomen blijft.
Als het gedrag dusdanig ernstig is moet je naar het strafsysteem; inbewaringstelling na
aanhouding door de politie.
Een behandelaar is verplicht om bij een verdenking van kindermishandeling een melding te
doen bij het Advies- en Meldpunt Huiselijk Geweld en Kindermishandeling (AMHK) (ook wel
Veilig Thuis genoemd).
Er moet gekeken worden of kinderen gevaar lopen en of er zorg ingezet moet worden.
KNMG-meldcode: je moet melden als arts, tenzij je redenen hebt om het niet te doen.
,Een arts kan anoniem met Veilig Thuis overleggen. Er wordt ook overlegd met collega’s. Dit
rapporteer je in het patiëntendossier. Ook moet je met betrokkenen spreken, bv. de ouders.
Als je de melding niet met de ouders bespreekt maak je een kunstfout. De ouders kunnen de
melding niet tegenhouden.
Je kan zorgen dat de kinderen in de verwijsindex risicojongeren komen. Hier staat dat je
betrokken bent bij een bepaald kind. Je weet dan of het kind in zorg is en wie erbij betrokken
zijn.
Proces van een strafzaak
Met de Wet verplichte GGZ regel je een zorgmachtiging.
Art. 39 Sr: schulduitsluitingsgrond ontoerekenbaarheid. Heeft er een stoornis
doorgewerkt in het tenlastegelegde? Niet strafbaar is hij die een feit begaat, dat hem
wegens de psychische stoornis, psychogeriatrische aandoening of verstandelijke handicap
niet kan worden toegerekend.
Dit zie je in alle jurisdicties.
Er is een gedragskundige nodig om te bekijken of er ten tijde van het feit een stoornis was en
of dit doorwerkt in het tenlastegelegde.
Art. 16 Sv: procesbekwaamheid.
1. Indien de verdachte aan een zodanige gebrekkige ontwikkeling of ziekelijke stoornis van
zijn geestvermogens lijdt, dat hij niet in staat is de strekking van de tegen hem ingestelde
vervolging te begrijpen, schorst de rechter de vervolging, in welke stand zij zich ook bevindt.
2. Zoodra van het herstel van den verdachte is gebleken, wordt de schorsing opgeheven.
Wij zien dit niet vaak, maar in de common law zie je regelmatig de ‘fitness to plea’; iemand is
niet in staat om zijn zaak goed te behartigen. Zij worden dan naar een psychiatrisch
ziekenhuis gestuurd voor herstel. In het Europese recht zien we wel dat verdachten goed
voor hun zaak moeten kunnen opkomen.
, Gedragskundige rapportage pro Justitia:
1. Toerekening(svat)baarheid.
2. Risico recidive.
3. Behandeladvies.
4. Procesbekwaamheid.
Forensisch psychiatrische zorg
Er zijn 28 verschillende forensische zorgtitels, in 7 categorieën:
1. Zorg zonder strafoplegging (strafrechtelijke zorgmachtiging die de strafrechter kan
geven).
2. Tbs met dwangverpleging.
3. Zorg als voorwaarde bij beslissing rechter of OM.
4. Zorg in het kader van Forensische Psychiatrisch Toezicht.
5. Zorg in detentie, tijdens tenuitvoerlegging vrijheidsstraf of ISD-maatregel.
6. Diagnostiek.
7. Zorg zonder strafrechtelijke titel.
Doel: herstel van de patiënt en de vermindering van de kans op recidive t.b.v. de veiligheid
van de samenleving.
Het doel is maatwerk.
Als er alleen een gevangenisstraf wordt opgelegd moet er toch goed voor iemand gezorgd
worden.
Doel tbs: iemand veilig terug laten keren in de maatschappij. Dat gaat stapsgewijs:
(on)begeleid proefverlof, voorwaardelijke beëindiging, vervolg voorziening/ggz.
Er zijn op dit moment ongeveer 1400 tbs-gestelden.
