2022
Samenvatting
Sociale Psychologie
SOCIALE PSYCHOLOGIE
Geschreven door Elliot Aronson, Timothy D. Wilson, Robin M. Akert & Samual R. Schommers
9e editie
Geschreven door Anniek Ent Toegepaste psychologie Hanzehogeschool te Groningen
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1. Sociale psychologie ................................................................................................................................ 2
Hoofdstuk 3. Sociale cognitie; hoe we denken over de sociale wereld ..................................................................... 6
Hoofdstuk 4. Sociale perceptie .................................................................................................................................. 14
Hoofdstuk 5. Het zelf: onszelf begrijpen in een sociale context ............................................................................... 20
Hoofdstuk 8. Conformisme; sociale invloed en aanpassing van gedrag .................................................................. 31
Hoofdstuk 9. Groepsprocessen ................................................................................................................................. 36
Hoofdstuk 10. Interpersoonlijke aantrekkelijkheid: van eerste indrukken tot hechte relaties ............................... 41
Hoofdstuk 11. Prosociaal gedrag: Waarom helpen mensen? .................................................................................. 44
Hoofdstuk 13. Vooroordelen oorzaken en oplossingen ........................................................................................... 49
1
,Hoofdstuk 1. Sociale psychologie
Wat is sociale psychologie
Sociale psychologie is de wetenschap die bestudeert hoe gedachten, gevoelens en
gedragingen van mensen worden beïnvloed door echte of denkbeeldige aanwezigheid van
andere mensen.
Sociale invloed
§ We worden allemaal beïnvloed door andere mensen
§ We worden vaak alleen al door aanwezigheid van anderen beïnvloed
Stelling
Mensen doen wat ze doen omdat ze op een bepaalde manier in elkaar zitten.
Oneens à je wordt namelijk beïnvloed door de mensen om je heen/opvoeding.
Sociale psychologie, wetenschap en gezond verstand
Waarom gedragen mensen zich zoals ze zich gedragen. Dit willen sociaal psychologen graag
weten. Daarvoor is een serie wetenschappelijke methoden ontworpen waarmee we onze
aannames, vermoedens en ideeën over menselijk sociaal gedrag empirisch – dus op
waarneming en/of onderzoek gebaseerd – en systematisch kunnen testen, in plaats van af te
gaan op volkswijsheden, gezond verstand of de meningen en inzicht van filosofen etc.
§ Als wetenschappers hebben we het doel objectieve antwoorden te vinden op vragen
§ Om dergelijke vragen te beantwoorden, moeten sociaal psychologen eerst een
schatting doen op basis van onderbouwde aannames, dit noem je een hypothese
§ Na het opstellen van zo’n hypothese ontwerpt de sociaal psycholoog een experiment
dat gedetailleerd genoeg is om de situaties op te roepen die tot de ene of de andere
uitkomst zullen leiden
Een taak van een sociaal psycholoog is onder meer dat hij onderzoekt wat de specifieke
eigenschappen zijn van de omstandigheden waaronder het een of het ander het
waarschijnlijkst is.
§ De sociale psychologie hecht dus veel belang aan de manier waarop mensen de
sociale wereld interpreteren
Sociale psychologie en het verschil met verwante disciplines
Als persoonlijkheidspsychologen proberen sociaal gedrag te verklaren, concentreren ze zich
over het algemeen op individuele verschillen:
§ In die aspecten van de persoonlijkheid van de betrokkenen die ervoor zorgen dat ze
anders zijn dan anderen
§ Sociaal psychologen zijn ervan overtuigd dat je een essentieel onder vergeet, namelijk
de machtige rol van de sociale invloed;
§ Het grote verschil is dat sociologie zich niet concentreert op de psychologie van het
individu, maar naar de samenleving als geheel kijkt.
2
, Doel van sociale psychologie
Het doel van sociale psychologie is het identificeren van de universele eigenschappen van de
menselijke natuur die ervoor zorgen dat iedereen gevoelig is voor sociale invloed,
onafhankelijk van sociale klasse of cultuur
De macht van de situatie
De sociaal psycholoog die mensen ervan probeert te overtuigen dat hun gedrag grotendeels
wordt bepaald door hun sociale omgeving, heeft het niet makkelijk: we hebben allemaal de
neiging om het gedrag van mensen te verklaren in termen van hun persoonlijkheid. Deze
neiging wordt fundamentele attributiefout genoemd:
§ De neiging om ons eigen en andermans gedrag volledig toe te schrijven aan
persoonlijkheidstrekken en het effect van de sociale invloed en de acute situatie
onderschatten.
§ Als we gedrag op deze attributieve manier in termen van persoonlijkheid verklaren,
kan ons dat een onterecht gevoel van veiligheid geven.
o Wanneer iemand een zelfmoordterrorist is, is het verleidelijk en op een
vreemde manier geruststellend om de slachtoffers af te doen als gestoorde
mensen. Dat geeft ons het gevoel dat het ons nooit kan overkomen
§ De sociale situatie en de omgeving kunnen zo invloedrijk zijn dat ze op bijna iedereen
een groot effect kunnen hebben
De macht van sociale interpretatie
Vraag: wat bedoelen we nu precies met sociale situatie?
“Een manier om deze term te definiëren is de objectieve eigenschappen van de situatie te
bepalen, zoals hoe lonend die situatie is voor mensen en vervolgens te kijken naar het gedrag
dat door die objectieve eigenschappen ontstaat.”
Belonen of straffen
Wanneer gedrag wordt geloond is de kans groot dat we daarmee doorgaan, wanneer gedrag
wordt gestraft, is de kans groot dat het gedrag afneemt.
Dit noem je ook wel behaviorisme, deze stroming geeft aan dat het niet nodig is om
subjectieve zaken zoals denken en voelen ergens bij te betrekken. Bij het analyseren vergeten
zij het belang van de manier waarop mensen hun omgeving interpreteren.
Gestaltpsychologie
§ De manier waarop mensen de sociale situatie interpreteren, vormt de basis van een
benadering genaamd de gestaltpsychologie.
§ Deze stroming onderzoekt hoe mensen de fysieke wereld waarnemen en stelt dat we
de subjectieve manier moeten onderzoeken waarop een object in de geest van de
mensen verschijnt, in plaats van de manier waarop de objectieve, fysieke
eigenschappen van het object geheel vormen.
3
Samenvatting
Sociale Psychologie
SOCIALE PSYCHOLOGIE
Geschreven door Elliot Aronson, Timothy D. Wilson, Robin M. Akert & Samual R. Schommers
9e editie
Geschreven door Anniek Ent Toegepaste psychologie Hanzehogeschool te Groningen
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1. Sociale psychologie ................................................................................................................................ 2
Hoofdstuk 3. Sociale cognitie; hoe we denken over de sociale wereld ..................................................................... 6
Hoofdstuk 4. Sociale perceptie .................................................................................................................................. 14
Hoofdstuk 5. Het zelf: onszelf begrijpen in een sociale context ............................................................................... 20
Hoofdstuk 8. Conformisme; sociale invloed en aanpassing van gedrag .................................................................. 31
Hoofdstuk 9. Groepsprocessen ................................................................................................................................. 36
Hoofdstuk 10. Interpersoonlijke aantrekkelijkheid: van eerste indrukken tot hechte relaties ............................... 41
Hoofdstuk 11. Prosociaal gedrag: Waarom helpen mensen? .................................................................................. 44
Hoofdstuk 13. Vooroordelen oorzaken en oplossingen ........................................................................................... 49
1
,Hoofdstuk 1. Sociale psychologie
Wat is sociale psychologie
Sociale psychologie is de wetenschap die bestudeert hoe gedachten, gevoelens en
gedragingen van mensen worden beïnvloed door echte of denkbeeldige aanwezigheid van
andere mensen.
Sociale invloed
§ We worden allemaal beïnvloed door andere mensen
§ We worden vaak alleen al door aanwezigheid van anderen beïnvloed
Stelling
Mensen doen wat ze doen omdat ze op een bepaalde manier in elkaar zitten.
Oneens à je wordt namelijk beïnvloed door de mensen om je heen/opvoeding.
Sociale psychologie, wetenschap en gezond verstand
Waarom gedragen mensen zich zoals ze zich gedragen. Dit willen sociaal psychologen graag
weten. Daarvoor is een serie wetenschappelijke methoden ontworpen waarmee we onze
aannames, vermoedens en ideeën over menselijk sociaal gedrag empirisch – dus op
waarneming en/of onderzoek gebaseerd – en systematisch kunnen testen, in plaats van af te
gaan op volkswijsheden, gezond verstand of de meningen en inzicht van filosofen etc.
§ Als wetenschappers hebben we het doel objectieve antwoorden te vinden op vragen
§ Om dergelijke vragen te beantwoorden, moeten sociaal psychologen eerst een
schatting doen op basis van onderbouwde aannames, dit noem je een hypothese
§ Na het opstellen van zo’n hypothese ontwerpt de sociaal psycholoog een experiment
dat gedetailleerd genoeg is om de situaties op te roepen die tot de ene of de andere
uitkomst zullen leiden
Een taak van een sociaal psycholoog is onder meer dat hij onderzoekt wat de specifieke
eigenschappen zijn van de omstandigheden waaronder het een of het ander het
waarschijnlijkst is.
§ De sociale psychologie hecht dus veel belang aan de manier waarop mensen de
sociale wereld interpreteren
Sociale psychologie en het verschil met verwante disciplines
Als persoonlijkheidspsychologen proberen sociaal gedrag te verklaren, concentreren ze zich
over het algemeen op individuele verschillen:
§ In die aspecten van de persoonlijkheid van de betrokkenen die ervoor zorgen dat ze
anders zijn dan anderen
§ Sociaal psychologen zijn ervan overtuigd dat je een essentieel onder vergeet, namelijk
de machtige rol van de sociale invloed;
§ Het grote verschil is dat sociologie zich niet concentreert op de psychologie van het
individu, maar naar de samenleving als geheel kijkt.
2
, Doel van sociale psychologie
Het doel van sociale psychologie is het identificeren van de universele eigenschappen van de
menselijke natuur die ervoor zorgen dat iedereen gevoelig is voor sociale invloed,
onafhankelijk van sociale klasse of cultuur
De macht van de situatie
De sociaal psycholoog die mensen ervan probeert te overtuigen dat hun gedrag grotendeels
wordt bepaald door hun sociale omgeving, heeft het niet makkelijk: we hebben allemaal de
neiging om het gedrag van mensen te verklaren in termen van hun persoonlijkheid. Deze
neiging wordt fundamentele attributiefout genoemd:
§ De neiging om ons eigen en andermans gedrag volledig toe te schrijven aan
persoonlijkheidstrekken en het effect van de sociale invloed en de acute situatie
onderschatten.
§ Als we gedrag op deze attributieve manier in termen van persoonlijkheid verklaren,
kan ons dat een onterecht gevoel van veiligheid geven.
o Wanneer iemand een zelfmoordterrorist is, is het verleidelijk en op een
vreemde manier geruststellend om de slachtoffers af te doen als gestoorde
mensen. Dat geeft ons het gevoel dat het ons nooit kan overkomen
§ De sociale situatie en de omgeving kunnen zo invloedrijk zijn dat ze op bijna iedereen
een groot effect kunnen hebben
De macht van sociale interpretatie
Vraag: wat bedoelen we nu precies met sociale situatie?
“Een manier om deze term te definiëren is de objectieve eigenschappen van de situatie te
bepalen, zoals hoe lonend die situatie is voor mensen en vervolgens te kijken naar het gedrag
dat door die objectieve eigenschappen ontstaat.”
Belonen of straffen
Wanneer gedrag wordt geloond is de kans groot dat we daarmee doorgaan, wanneer gedrag
wordt gestraft, is de kans groot dat het gedrag afneemt.
Dit noem je ook wel behaviorisme, deze stroming geeft aan dat het niet nodig is om
subjectieve zaken zoals denken en voelen ergens bij te betrekken. Bij het analyseren vergeten
zij het belang van de manier waarop mensen hun omgeving interpreteren.
Gestaltpsychologie
§ De manier waarop mensen de sociale situatie interpreteren, vormt de basis van een
benadering genaamd de gestaltpsychologie.
§ Deze stroming onderzoekt hoe mensen de fysieke wereld waarnemen en stelt dat we
de subjectieve manier moeten onderzoeken waarop een object in de geest van de
mensen verschijnt, in plaats van de manier waarop de objectieve, fysieke
eigenschappen van het object geheel vormen.
3
