Le Père Goriot – Balzac: Gaat over pension dat persoonlijkheid bewoonster, weerspiegelt. Er volgt een
beschrijving van armoedige huis met muffe geur en versleten meubels, waarna Mme Vaquer beschreven
wordt: slecht opgemaakt, dik, koel en sjofel.
Chapitre 6 | Le Réalisme et le Naturalisme
A | Introduction
Als reactie op romantiek, volgen twee stromingen, realisme en naturalisme, die objectieve waarheid van
werkelijkheid documenteren. I.p.v. alwetende verteller, kijk je met personages mee en moet je zelf
standpunt bepalen.
- Évolution politique et sociale: Veel politieke onrust na Revolutie (1789). Pas bij instelling Derde
Republiek (1870-1940) is er rust. Middenklasse krijgt meer macht en burgerij emancipeert door
onderwijs en industriële revolutie. Onderklasse is hier de dupe van, ze leven in armoede. Idealen
van Revolutie worden gebruikt door socialisten, die meer gelijkheid in maatschappij willen
creëeren.
- Progrès technologique et sientifique: Levensstandaard meesten verbeterd door industriële
revolutie. Parijs wordt gereorganiseerd o.l.v. Haussmann en ontwikkelt zich tot internationaal
cultureel centrum. Nieuwe onderzoeksmethoden in wetenschap: zo objectief en controleerbaar
mogelijk. Nieuwe wetenschappelijke takken: psychologie en sociologie, wat terug te vinden is in
literatuur.
- La littérature de masse: Literatuur heeft groter publiek door alfabetisering en goedkopere
druktechnieken. Middenklasse zoekt ontspanning en herkenning. Feuilletons worden
gepubliceerd en houden lezer in spanning.
B | Décrire la réalité
Stendhal (pseudoniem Henri Beyle, 1783-1842) en Honoré de Balzac (1799-1850) zijn wegbereiders van
realisme. Hun romans gaan over ontwikkeling van adolescent in Franse standenmaatschappij en geven
gedetailleerde beschrijvingen. La Comédie humaine (Balzac), serie van bijna 100 romans, geven compleet
beeld van Franse maatschappij in 1e helft 19e eeuw. Le Rouge et le Noir – Stendhal: Gaat over jongeman,
Julien Sorel, van eenvoudige afkomst die carrière wil maken. Hij gaat bij Mme de Rênal werken als
huisleraar. Ze was eerst niet blij met een nieuwe huisleraar, omdat ze dacht dat hij arm en zielig was,
maar verandert van gedachten als ze Julien ziet. Zij stelt twee eisen: Latijn spreken en goed zijn voor de
kinderen.
C | La narration objective
Manier van vertellen wordt anders. In romantiek wordt moraal gegeven d.m.v. moraliserende alwetende
verteller. Bij realisme moet je zelf bepalen wat je van gebeurtenissen vindt. Er wordt gebruik gemaakt van
ik-perspectief en personaal perspectief. Gustave Flaubert (1820-1880) schrijft Madame Bovary (1857)
vanuit perspectief hoofdpersoon en gebruikt vrije indirecte rede.
Madame Bovary – Flaubert: Emma, getrouwd met saaie dorpsdokter Charles Bovary, zoekt geluk en
spanning in buitenechtelijke relaties, waarna ze veel schulden maakt en zelfmoord pleegt.
Fragment: Emma kijkt in spiegel na ontmoeting minnaar Rodolphe. Ze meent gelukkiger te zijn dan ooit en
verwacht veel van relatie. Ze denkt aan heldinnen in boeken en voelt zich niet schuldig over ontrouw.
D | Le Naturalisme
Het naturalisme (verhevigde vorm realisme, geëngageerde stroming en beïnvloed door socialisme) komt
rond 1870 op. Het beschrijft de problemen van de maatschappelijke onderklasse. Mensen
verantwoordelijk voor hun daden? Émile Zola (1840-1902) schrijft Le Roman experimental: plaatsing
personages met bepaalde erfelijke/sociale achtergrond in situatie en laat omstandigheden bepalen wat er
, gebeurt, gebruik determinisme. Roman bevat de belangrijkste kenmerken van naturalisme. Volgens Zola:
schrijver is wetenschapper die experiment waarneemt. Hij wil ellende veranderen.
Germinal (1885) – Zola: Verhaal over arm mijnwerkersfamilie Maheu, gebaseerd op eigen onderzoek in
mijnstreek Noord-Frankrijk (veel stakingen). Samenvatting:
Arme moeder Maheu klopt met haar twee kleine kinderen aan bij de rijke familie Grégoie, die leeft van de
opbrengsten van de mijn. Dochter Cécile krijgt opdracht om de arme vrouw iets te geven. Maheu heeft
veel schulden en wil eigenlijk graag geld krijgen.
Mevr. Maheu en haar kinderen worden meewarig en met oppervlakkig medelijden bekeken. Ze krijgen
twee wollige jurken en sjaals. Mevr. Grégoire vraagt aan mevr. Maheu of ze nog meer kinderen heeft, en
ze reageert geschokt als ze hoort dat er nog vijf zijn. De rijke familie vindt het maar onverstandig om
zoveel kinderen te krijgen, maar ja, ze zorgen later wel voor inkomen.
Mevr. Maheu is blij met de kleding die haar kinderen krijgen, maar ze heeft heel dringend geld nodig. Ze is
eigenlijk te ‘trots’ om te bedelen, maar ze moet wel. Ze krijgt geen geld.
Ondertussen staren de kleine kinderen aan een stuk door naar de brioche, een zoet brood. Ze krijgen
allebei een stuk, en ook wat voor hun broertjes en zusjes. Dit is wel allemaal mooi, maar mevr. Maheu
heeft nog steeds geen geld. Ze gaat noodgedwongen naar meneer Maigrat, de kruidenier, en smeekt hem
om eten en geld. De man is echter niet zo vrijgevig uit medelijden, maar hij zit achter mevr. Maheus
dochter Catherine aan. Zij moet in het vervolg de boodschappen sturen.
La parure – Guy de Maupassant: bekend om novellen, sociale verschillen tussen arm en rijk speelt grote
rol in werken. Samenvatting:
Madame Mathilde Loisel is geboren in de stand van de ambtenaren. Ze trouwt echter met een rijke man,
maar is ongelukkig. Op een dag komt meneer Loisel thuis en zegt dat ze naar een chic diner mogen.
Madame
Loisel koopt daarom een nieuwe jurk en leent een diamanten ketting van Jeanne Forestier. Ze verliest de
ketting. Om de ketting te kunnen vervangen steken ze zich diep in de schulden, neemt meneer Loisel er
een baan bij en leven op een klein zolderkamertje. Na 10 jaar kunnen ze eindelijk de ketting betalen. Ze
wordt door dit leven een harde sterke vrouw, en ruw. Ze heeft ongekamd haar, draagt scheve jurken en
heeft rode handen. Ze sprak luid en poetste de houten vloeren. Om zich te ontspannen gaan ze naar de
Champs-Elysées. Daar komen ze Jeanne Forestier weer tegen. Jeanne herkent Mathilde niet meer,
vanwege haar uiterlijk als een burgervrouw. Mathilde vertelt haar verhaal van de diamanten ketting en
zegt dat ze hem eindelijk terug kunnen betalen. Dan zegt Jeanne echter dat haar ketting niet echt was,
maar een vervalsing, die niet meer dan 5 franc gekost heeft.
E | Résumé
- Determinisme: gedrag mensen veroorzaakt door hun genen en omgeving, weinig vrije wil.
- Feuilleton: vervolgverhaal in krant/tijdschrift, uitgevonden in 1830 en maakte roman
massamedium.
- Novelle: prozatekst met lengte tussen kort verhaal en roman. Weinig personages en eenvoudig
plot met verrassende ontknoping.
- Vertelperspectief: standpunt waaruit verhaal wordt verteld.
o Alwetende verteller: overziet verhaal, weet afloop, geeft moraliserend commentaar.
o Ik-verteller: vertelt over (vroegere) belevenissen, vanuit 1 persoon.
o Personaal perspectief: verteller in hij/zij vorm, maar niet alwetend.
- Vrije indirecte rede: vertelvorm, waarbij gedachten personage in derde persoon wordt gegeven.
Meestal onduidelijk visie personage of verteller.
beschrijving van armoedige huis met muffe geur en versleten meubels, waarna Mme Vaquer beschreven
wordt: slecht opgemaakt, dik, koel en sjofel.
Chapitre 6 | Le Réalisme et le Naturalisme
A | Introduction
Als reactie op romantiek, volgen twee stromingen, realisme en naturalisme, die objectieve waarheid van
werkelijkheid documenteren. I.p.v. alwetende verteller, kijk je met personages mee en moet je zelf
standpunt bepalen.
- Évolution politique et sociale: Veel politieke onrust na Revolutie (1789). Pas bij instelling Derde
Republiek (1870-1940) is er rust. Middenklasse krijgt meer macht en burgerij emancipeert door
onderwijs en industriële revolutie. Onderklasse is hier de dupe van, ze leven in armoede. Idealen
van Revolutie worden gebruikt door socialisten, die meer gelijkheid in maatschappij willen
creëeren.
- Progrès technologique et sientifique: Levensstandaard meesten verbeterd door industriële
revolutie. Parijs wordt gereorganiseerd o.l.v. Haussmann en ontwikkelt zich tot internationaal
cultureel centrum. Nieuwe onderzoeksmethoden in wetenschap: zo objectief en controleerbaar
mogelijk. Nieuwe wetenschappelijke takken: psychologie en sociologie, wat terug te vinden is in
literatuur.
- La littérature de masse: Literatuur heeft groter publiek door alfabetisering en goedkopere
druktechnieken. Middenklasse zoekt ontspanning en herkenning. Feuilletons worden
gepubliceerd en houden lezer in spanning.
B | Décrire la réalité
Stendhal (pseudoniem Henri Beyle, 1783-1842) en Honoré de Balzac (1799-1850) zijn wegbereiders van
realisme. Hun romans gaan over ontwikkeling van adolescent in Franse standenmaatschappij en geven
gedetailleerde beschrijvingen. La Comédie humaine (Balzac), serie van bijna 100 romans, geven compleet
beeld van Franse maatschappij in 1e helft 19e eeuw. Le Rouge et le Noir – Stendhal: Gaat over jongeman,
Julien Sorel, van eenvoudige afkomst die carrière wil maken. Hij gaat bij Mme de Rênal werken als
huisleraar. Ze was eerst niet blij met een nieuwe huisleraar, omdat ze dacht dat hij arm en zielig was,
maar verandert van gedachten als ze Julien ziet. Zij stelt twee eisen: Latijn spreken en goed zijn voor de
kinderen.
C | La narration objective
Manier van vertellen wordt anders. In romantiek wordt moraal gegeven d.m.v. moraliserende alwetende
verteller. Bij realisme moet je zelf bepalen wat je van gebeurtenissen vindt. Er wordt gebruik gemaakt van
ik-perspectief en personaal perspectief. Gustave Flaubert (1820-1880) schrijft Madame Bovary (1857)
vanuit perspectief hoofdpersoon en gebruikt vrije indirecte rede.
Madame Bovary – Flaubert: Emma, getrouwd met saaie dorpsdokter Charles Bovary, zoekt geluk en
spanning in buitenechtelijke relaties, waarna ze veel schulden maakt en zelfmoord pleegt.
Fragment: Emma kijkt in spiegel na ontmoeting minnaar Rodolphe. Ze meent gelukkiger te zijn dan ooit en
verwacht veel van relatie. Ze denkt aan heldinnen in boeken en voelt zich niet schuldig over ontrouw.
D | Le Naturalisme
Het naturalisme (verhevigde vorm realisme, geëngageerde stroming en beïnvloed door socialisme) komt
rond 1870 op. Het beschrijft de problemen van de maatschappelijke onderklasse. Mensen
verantwoordelijk voor hun daden? Émile Zola (1840-1902) schrijft Le Roman experimental: plaatsing
personages met bepaalde erfelijke/sociale achtergrond in situatie en laat omstandigheden bepalen wat er
, gebeurt, gebruik determinisme. Roman bevat de belangrijkste kenmerken van naturalisme. Volgens Zola:
schrijver is wetenschapper die experiment waarneemt. Hij wil ellende veranderen.
Germinal (1885) – Zola: Verhaal over arm mijnwerkersfamilie Maheu, gebaseerd op eigen onderzoek in
mijnstreek Noord-Frankrijk (veel stakingen). Samenvatting:
Arme moeder Maheu klopt met haar twee kleine kinderen aan bij de rijke familie Grégoie, die leeft van de
opbrengsten van de mijn. Dochter Cécile krijgt opdracht om de arme vrouw iets te geven. Maheu heeft
veel schulden en wil eigenlijk graag geld krijgen.
Mevr. Maheu en haar kinderen worden meewarig en met oppervlakkig medelijden bekeken. Ze krijgen
twee wollige jurken en sjaals. Mevr. Grégoire vraagt aan mevr. Maheu of ze nog meer kinderen heeft, en
ze reageert geschokt als ze hoort dat er nog vijf zijn. De rijke familie vindt het maar onverstandig om
zoveel kinderen te krijgen, maar ja, ze zorgen later wel voor inkomen.
Mevr. Maheu is blij met de kleding die haar kinderen krijgen, maar ze heeft heel dringend geld nodig. Ze is
eigenlijk te ‘trots’ om te bedelen, maar ze moet wel. Ze krijgt geen geld.
Ondertussen staren de kleine kinderen aan een stuk door naar de brioche, een zoet brood. Ze krijgen
allebei een stuk, en ook wat voor hun broertjes en zusjes. Dit is wel allemaal mooi, maar mevr. Maheu
heeft nog steeds geen geld. Ze gaat noodgedwongen naar meneer Maigrat, de kruidenier, en smeekt hem
om eten en geld. De man is echter niet zo vrijgevig uit medelijden, maar hij zit achter mevr. Maheus
dochter Catherine aan. Zij moet in het vervolg de boodschappen sturen.
La parure – Guy de Maupassant: bekend om novellen, sociale verschillen tussen arm en rijk speelt grote
rol in werken. Samenvatting:
Madame Mathilde Loisel is geboren in de stand van de ambtenaren. Ze trouwt echter met een rijke man,
maar is ongelukkig. Op een dag komt meneer Loisel thuis en zegt dat ze naar een chic diner mogen.
Madame
Loisel koopt daarom een nieuwe jurk en leent een diamanten ketting van Jeanne Forestier. Ze verliest de
ketting. Om de ketting te kunnen vervangen steken ze zich diep in de schulden, neemt meneer Loisel er
een baan bij en leven op een klein zolderkamertje. Na 10 jaar kunnen ze eindelijk de ketting betalen. Ze
wordt door dit leven een harde sterke vrouw, en ruw. Ze heeft ongekamd haar, draagt scheve jurken en
heeft rode handen. Ze sprak luid en poetste de houten vloeren. Om zich te ontspannen gaan ze naar de
Champs-Elysées. Daar komen ze Jeanne Forestier weer tegen. Jeanne herkent Mathilde niet meer,
vanwege haar uiterlijk als een burgervrouw. Mathilde vertelt haar verhaal van de diamanten ketting en
zegt dat ze hem eindelijk terug kunnen betalen. Dan zegt Jeanne echter dat haar ketting niet echt was,
maar een vervalsing, die niet meer dan 5 franc gekost heeft.
E | Résumé
- Determinisme: gedrag mensen veroorzaakt door hun genen en omgeving, weinig vrije wil.
- Feuilleton: vervolgverhaal in krant/tijdschrift, uitgevonden in 1830 en maakte roman
massamedium.
- Novelle: prozatekst met lengte tussen kort verhaal en roman. Weinig personages en eenvoudig
plot met verrassende ontknoping.
- Vertelperspectief: standpunt waaruit verhaal wordt verteld.
o Alwetende verteller: overziet verhaal, weet afloop, geeft moraliserend commentaar.
o Ik-verteller: vertelt over (vroegere) belevenissen, vanuit 1 persoon.
o Personaal perspectief: verteller in hij/zij vorm, maar niet alwetend.
- Vrije indirecte rede: vertelvorm, waarbij gedachten personage in derde persoon wordt gegeven.
Meestal onduidelijk visie personage of verteller.
