Samenvatting ‘Jeugdrecht begrepen’
Hoofdstuk 1
Inleiding recht
Rechtsgebieden:
- Staatsrecht = basisregels voor de organisatie van de overheid. Belangrijkste wet op
van het staatsrecht is de Grondwet.
- Bestuursrecht = geeft regels over de bestuurstaak (ordenende taak) van de overheid.
Zoals: Algemene wet Bestuursrecht, Vreemdelingenwet, Jeugdwet etc.
- Strafrecht = beschrijft verboden gedragingen.
- Burgerlijk recht = verhouding tussen burgers onderling. Personen- en familierecht,
vermogensrecht en rechtspersonenrecht (bv en nv).
Jeugdrecht = het geheel van rechtsregels dat de positie van de jeugdige regelt. Geen eigen
rechtsgebied maar verschillende onderdelen uit rechtsgebieden.
Materieel recht = rechten en plichten van burgers (strafbepaling)
Formeel recht = procesrecht, wat als iemand iets doet wat niet mag (rechten van verdachte,
politie etc.)
Hoofdstuk 2
De ouders van de jeugdige
Familierechtelijke relatie = de juridische relatie tussen gezins- of familieleden.
Juridische moeder = vrouw uit wie het kind is geboren.
Bij draagmoederschap blijft de vrouw uit wie het kind is geboren juridisch ouder. Gezag kan
worden ‘overgedragen’ door gezag te beëindigen en kind als pleegkind op te nemen en
gezag aan te vragen.
Juridisch vader = de man die..
- Bij geboorte met de moeder is gehuwd (of partnerschap registratie)
- Jeugdige heeft erkend
- Van wie de rechter vaderschap heeft vastgesteld
- Jeugdige heeft geadopteerd.
Vaderschap ontkennen man, vrouw en kind kunnen rechtbank verzoeken tot vaderschap
dat uit een huwelijk is ontstaan te ontkennen. Voorwaarde is dat de man niet biologisch
vader is (DNA- of bloedproef) (1:200).
Wanneer het kind 306 dagen na het overlijden van de man wordt geboren, wordt de man
gezien als de juridische vader.
Kind erkennen jeugdige zonder juridisch vader kan worden erkend door man (minimaal
16 jaar, 1:203). Man die jeugdige erkent, zegt hiermee niet dat hij de biologische vader is.
Het is een juridische daad.
, - Procedure: man moet bij burgerlijke stand van gemeente verklaren dat hij juridische
vader wil zijn.
- Toestemming: tot 16 jaar is toestemming van de moeder nodig, tussen 12 en 16 jaar
zowel moeder als kind en vanaf 16 jaar alleen kind.
- Geen toestemming toch erkenning: wanneer de man kan aantonen dat hij de
verwekker is hoeft hij zich niet neer te leggen bij weigering maar kan de rechtbank
inschakelen.
- Erkenning niet mogelijk: man geen huwelijke kan sluiten met vrouw vanwege
verwantschap (broer, zoon, vader), man nog geen 16 jaar, man onder curatelen en
jeugdige heeft al 2 juridische ouders.
- Een verwekker kan ook vervangende toestemming vragen wanneer moeder is
overleden.
- Ongedaan maken: erkenning is definitief, alleen als de erkenner niet biologische
vader is mogelijk. Binnen drie jaar na erkenning kan kind rechtbank verzoeken voor
vernietiging van erkenning.
- Gerechtelijk vaststelling van vaderschap: rechter legt het juridisch vaderschap op aan
verwekker. Kan gebruikt worden wanneer man overlijdt voordat hij zijn kind heeft
erkend of als verwekker weigert het kind te erkennen.
- Vaderschapsactie = moeder vraagt verwekker om bijdrage te leveren in kosten van
studie en levensonderhoud
Wilsgebrek = iets mis met de manier waarop het besluit is genomen om te erkennen
Dwaling = moeder en man dachten dat het kind van de man was, maar niet zo is
Bedrog = moeder heeft de man opzettelijk voorgelogen
Duo ouderschap Ook voor vrouw is vanaf 2014 mogelijk om tweede juridische ouder te
worden, wanneer:
- Vrouw met moeder getrouwd is (voorwaarde = dat kind is verwerkt met genentisch
materiaal dat is verstrekt door officiële donorbank waardoor identiteit van de donor
beschermd wordt)
- Moeder (en kind vanaf 12) toestemming geven om het kind te erkennen
- Vrouw heeft als levensgezel van moeder ingestemd met een daad van verwekking
van het kind, vervangend toestemming gevraagd voor de erkenning
- Moeder en kind kunnen gerechtelijk het duo-ouderschap van een vrouw laten
vaststellen indien deze vrouw de levensgezel is van de moeder en heeft ingestemd
met de verwekking van het kind
Kind kan maximaal 2 juridische ouders hebben. Krijgt een vrouw zaad van een bekende
zaaddonor moet ze kiezen of ze haar vrouwelijke partner haar kind laat erkennen of de
zaaddonor toestemming geeft voor de erkenning.
Adoptie manier om juridische ouders te worden. Gelijktijdig worden de juridische banden
met oorspronkelijke ouders verbroken.
- Adoptieprocedure: gezinsonderzoek door de RvdK, voorlichtingscursus,
beginseltoestemming (toestemming van minister voor de adoptie), bemiddeling
(bureau helpt met zoeken van kind)
, - Voorwaarden: alleen in belang van jeudigde, alleen minderjarig, geen kleinkind,
biologische ouders maken geen bezwaar, adoptiefouders moeten minimaal 18 zijn,
ouders moeten al minimaal 3 jaar samenwonen, kind minimaal een jaar verzorgt
hebben
- Voorwaarden Wet opneming buitenlandse kinderen ter adoptie: alleen echtparen,
soms alleenstaanden, leeftijdseis (max 42 jaar en jeugdige en ouder mogen max 40
jaar verschillen), kind jonger dan 6
- Gevolgen: adoptiefouders zijn juridische ouders, adoptiefouders krijgen gezag,
juridische banden met biologische ouders wordt verbroken
- Partneradoptie: wanneer partner van de ouder de jeugdige adopteert.
- Adoptie herroepen: geadopteerde kind kan vanaf 20ste verjaardag tot het moment
dat hij 23 jaar wordt, verzoeken bij de rechtbank om adoptie te herroepen/ongedaan
maken.
Gevolgen van ouderschap:
- Gezag (juridisch ouders hebben in veel gevallen gezag over hun kind of kunnen de
rechter hierom vragen)
- Omgang (ook zonder gezag heeft een juridisch ouder recht op omgang met zijn kind)
- Onderhoudsplichtig (1:404, verplicht kosten te dragen van de verzorging en
opvoeding. Geldt ook voor verwekker en stiefouder)
- Familienaam (jeugdige draagt achternaam van zijn juridisch ouder)
- Wettelijk erfgenaam
- Nationliteit (een van de ouders NL nationaliteit? Dan krijgt jeugdige dit ook)
- Positie in juridische procedures
Positie eicel- of spermadonor Tot 2004 kon donor anoniem blijven, Wet Donorgegevens
heeft dit veranderd. Stichting Donorgegevens Kunstmatige Bevruchting heeft info. Vanaf 12
jaar kan je tot deze stichting wenden voor informatie over persoonlijke kenmerken. Is dit
niet voldoende voor jeugdige? Vanaf 16 jaar kan jeugdige verzoek indienen om identiteit
bekend te maken. Stichting brengt donor op de hoogte. Donor kan weigeren, dan weegt
stichting het belang van jeugdige en donor tegen elkaar af. Donor overleden of onvindbaar?
Dan behandeld stichting alsof het is afgewezen.
Voor een echtscheiding is altijd een rechtelijke uitspraak nodig, ook als de echtgenoten het
met elkaar eens zijn.
Hoofdstuk 3
Het gezag over de jeugdige
Bij gezag gaat het om zeggenschap over de jeugdige. In veel gevallen hebben ouders dit,
maar niet altijd. De rechter laat zich altijd leiden door het belang van de jeugdige.
Alle minderjarigen (tot 18 jaar) staan onder gezag (1:245). Gezag bestaat uit:
- Opvoeden en verzorgen;
- Beheer van vermogen van jeugdige;
- Verrichten van juridische handelingen namens de jeugdige.
Hoofdstuk 1
Inleiding recht
Rechtsgebieden:
- Staatsrecht = basisregels voor de organisatie van de overheid. Belangrijkste wet op
van het staatsrecht is de Grondwet.
- Bestuursrecht = geeft regels over de bestuurstaak (ordenende taak) van de overheid.
Zoals: Algemene wet Bestuursrecht, Vreemdelingenwet, Jeugdwet etc.
- Strafrecht = beschrijft verboden gedragingen.
- Burgerlijk recht = verhouding tussen burgers onderling. Personen- en familierecht,
vermogensrecht en rechtspersonenrecht (bv en nv).
Jeugdrecht = het geheel van rechtsregels dat de positie van de jeugdige regelt. Geen eigen
rechtsgebied maar verschillende onderdelen uit rechtsgebieden.
Materieel recht = rechten en plichten van burgers (strafbepaling)
Formeel recht = procesrecht, wat als iemand iets doet wat niet mag (rechten van verdachte,
politie etc.)
Hoofdstuk 2
De ouders van de jeugdige
Familierechtelijke relatie = de juridische relatie tussen gezins- of familieleden.
Juridische moeder = vrouw uit wie het kind is geboren.
Bij draagmoederschap blijft de vrouw uit wie het kind is geboren juridisch ouder. Gezag kan
worden ‘overgedragen’ door gezag te beëindigen en kind als pleegkind op te nemen en
gezag aan te vragen.
Juridisch vader = de man die..
- Bij geboorte met de moeder is gehuwd (of partnerschap registratie)
- Jeugdige heeft erkend
- Van wie de rechter vaderschap heeft vastgesteld
- Jeugdige heeft geadopteerd.
Vaderschap ontkennen man, vrouw en kind kunnen rechtbank verzoeken tot vaderschap
dat uit een huwelijk is ontstaan te ontkennen. Voorwaarde is dat de man niet biologisch
vader is (DNA- of bloedproef) (1:200).
Wanneer het kind 306 dagen na het overlijden van de man wordt geboren, wordt de man
gezien als de juridische vader.
Kind erkennen jeugdige zonder juridisch vader kan worden erkend door man (minimaal
16 jaar, 1:203). Man die jeugdige erkent, zegt hiermee niet dat hij de biologische vader is.
Het is een juridische daad.
, - Procedure: man moet bij burgerlijke stand van gemeente verklaren dat hij juridische
vader wil zijn.
- Toestemming: tot 16 jaar is toestemming van de moeder nodig, tussen 12 en 16 jaar
zowel moeder als kind en vanaf 16 jaar alleen kind.
- Geen toestemming toch erkenning: wanneer de man kan aantonen dat hij de
verwekker is hoeft hij zich niet neer te leggen bij weigering maar kan de rechtbank
inschakelen.
- Erkenning niet mogelijk: man geen huwelijke kan sluiten met vrouw vanwege
verwantschap (broer, zoon, vader), man nog geen 16 jaar, man onder curatelen en
jeugdige heeft al 2 juridische ouders.
- Een verwekker kan ook vervangende toestemming vragen wanneer moeder is
overleden.
- Ongedaan maken: erkenning is definitief, alleen als de erkenner niet biologische
vader is mogelijk. Binnen drie jaar na erkenning kan kind rechtbank verzoeken voor
vernietiging van erkenning.
- Gerechtelijk vaststelling van vaderschap: rechter legt het juridisch vaderschap op aan
verwekker. Kan gebruikt worden wanneer man overlijdt voordat hij zijn kind heeft
erkend of als verwekker weigert het kind te erkennen.
- Vaderschapsactie = moeder vraagt verwekker om bijdrage te leveren in kosten van
studie en levensonderhoud
Wilsgebrek = iets mis met de manier waarop het besluit is genomen om te erkennen
Dwaling = moeder en man dachten dat het kind van de man was, maar niet zo is
Bedrog = moeder heeft de man opzettelijk voorgelogen
Duo ouderschap Ook voor vrouw is vanaf 2014 mogelijk om tweede juridische ouder te
worden, wanneer:
- Vrouw met moeder getrouwd is (voorwaarde = dat kind is verwerkt met genentisch
materiaal dat is verstrekt door officiële donorbank waardoor identiteit van de donor
beschermd wordt)
- Moeder (en kind vanaf 12) toestemming geven om het kind te erkennen
- Vrouw heeft als levensgezel van moeder ingestemd met een daad van verwekking
van het kind, vervangend toestemming gevraagd voor de erkenning
- Moeder en kind kunnen gerechtelijk het duo-ouderschap van een vrouw laten
vaststellen indien deze vrouw de levensgezel is van de moeder en heeft ingestemd
met de verwekking van het kind
Kind kan maximaal 2 juridische ouders hebben. Krijgt een vrouw zaad van een bekende
zaaddonor moet ze kiezen of ze haar vrouwelijke partner haar kind laat erkennen of de
zaaddonor toestemming geeft voor de erkenning.
Adoptie manier om juridische ouders te worden. Gelijktijdig worden de juridische banden
met oorspronkelijke ouders verbroken.
- Adoptieprocedure: gezinsonderzoek door de RvdK, voorlichtingscursus,
beginseltoestemming (toestemming van minister voor de adoptie), bemiddeling
(bureau helpt met zoeken van kind)
, - Voorwaarden: alleen in belang van jeudigde, alleen minderjarig, geen kleinkind,
biologische ouders maken geen bezwaar, adoptiefouders moeten minimaal 18 zijn,
ouders moeten al minimaal 3 jaar samenwonen, kind minimaal een jaar verzorgt
hebben
- Voorwaarden Wet opneming buitenlandse kinderen ter adoptie: alleen echtparen,
soms alleenstaanden, leeftijdseis (max 42 jaar en jeugdige en ouder mogen max 40
jaar verschillen), kind jonger dan 6
- Gevolgen: adoptiefouders zijn juridische ouders, adoptiefouders krijgen gezag,
juridische banden met biologische ouders wordt verbroken
- Partneradoptie: wanneer partner van de ouder de jeugdige adopteert.
- Adoptie herroepen: geadopteerde kind kan vanaf 20ste verjaardag tot het moment
dat hij 23 jaar wordt, verzoeken bij de rechtbank om adoptie te herroepen/ongedaan
maken.
Gevolgen van ouderschap:
- Gezag (juridisch ouders hebben in veel gevallen gezag over hun kind of kunnen de
rechter hierom vragen)
- Omgang (ook zonder gezag heeft een juridisch ouder recht op omgang met zijn kind)
- Onderhoudsplichtig (1:404, verplicht kosten te dragen van de verzorging en
opvoeding. Geldt ook voor verwekker en stiefouder)
- Familienaam (jeugdige draagt achternaam van zijn juridisch ouder)
- Wettelijk erfgenaam
- Nationliteit (een van de ouders NL nationaliteit? Dan krijgt jeugdige dit ook)
- Positie in juridische procedures
Positie eicel- of spermadonor Tot 2004 kon donor anoniem blijven, Wet Donorgegevens
heeft dit veranderd. Stichting Donorgegevens Kunstmatige Bevruchting heeft info. Vanaf 12
jaar kan je tot deze stichting wenden voor informatie over persoonlijke kenmerken. Is dit
niet voldoende voor jeugdige? Vanaf 16 jaar kan jeugdige verzoek indienen om identiteit
bekend te maken. Stichting brengt donor op de hoogte. Donor kan weigeren, dan weegt
stichting het belang van jeugdige en donor tegen elkaar af. Donor overleden of onvindbaar?
Dan behandeld stichting alsof het is afgewezen.
Voor een echtscheiding is altijd een rechtelijke uitspraak nodig, ook als de echtgenoten het
met elkaar eens zijn.
Hoofdstuk 3
Het gezag over de jeugdige
Bij gezag gaat het om zeggenschap over de jeugdige. In veel gevallen hebben ouders dit,
maar niet altijd. De rechter laat zich altijd leiden door het belang van de jeugdige.
Alle minderjarigen (tot 18 jaar) staan onder gezag (1:245). Gezag bestaat uit:
- Opvoeden en verzorgen;
- Beheer van vermogen van jeugdige;
- Verrichten van juridische handelingen namens de jeugdige.
