Inhoud
Hoofdstuk 43 Circulatie..........................................................................................................................2
43.1.....................................................................................................................................................2
43.2.....................................................................................................................................................2
43.3.....................................................................................................................................................3
43.4.....................................................................................................................................................4
Hoofdstuk 44 Excretie en Osmoregulatie...............................................................................................4
44.1.....................................................................................................................................................4
44.2.....................................................................................................................................................4
44.3.....................................................................................................................................................5
44.4.....................................................................................................................................................6
44.5.....................................................................................................................................................7
Hoofdstuk 47 Immunologie....................................................................................................................9
47.1.....................................................................................................................................................9
47.2...................................................................................................................................................10
47.3...................................................................................................................................................11
47.4...................................................................................................................................................12
Hoofdstuk 40/41/49 Gedragsbiologie..................................................................................................13
40.2...................................................................................................................................................13
41.2...................................................................................................................................................13
49.2...................................................................................................................................................14
49.3...................................................................................................................................................14
52.1...................................................................................................................................................15
52.2...................................................................................................................................................15
52.3...................................................................................................................................................16
52.4...................................................................................................................................................16
,Hoofdstuk 43 Circulatie
43.1
Gastrovasculaire ruimte in neteldieren: functioneert in het verdelen van stoffen door het
lichaam en de spijsvertering
Circulatoir systeem bestaat uit: bloedsomloopvloeistof, samenwerkende bloedvaten, hart
(gespierde pomp)
o Open bloedsomloop: bloedsomloopvloeistof (hemolymph) is ook de interstitiële
vloeistof waarin lichaamscellen liggen
Spinnen gebruiken de hogere hydrostatische druk om hun benen te strekken
o Gesloten bloedsomloop: bloedsomloopvloeistof (bloed) is beperkt tot bloedvaten en
verschilt van de interstitiële vloeistof
Lagere hydrostatische druk -> minder energie gebruiken
In actievere dieren
Cardiovasculair systeem: hart en bloedvaten
o Typen bloedvaten:
Arteriën(slagaders): dragen bloed vanuit het hart naar organen in het lichaam
Arteriën vertakken in arteriolen, deze transporteren bloed naar
capillairen(haarvaten)
o Netwerk van haarvaten (capillaire bedden): opgeloste stoffen
worden uitgewisseld tussen het bloed en de interstitiële
vloeistof
Haarvaten vormen venulen
Venulen convergeren in veins(aders): dragen bloed vanuit organen naar het hart
Hart bestaat uit:
o Atria(kamers): ontvangen bloed dat het hart binnenkomt
o Ventrikels(boezems): pompen bloed uit het hart
Enkele bloedsomloop: bevat 1 kamer en 1 ventrikel, komt voor bij vissen
Dubbele bloedsomloop
o Pulmonary circuit: rechterkant van het hart pompt zuurstofarm bloed naar de haarvaten
O2 gaat in het bloed, CO2 gaat uit het bloed
o Systemic circuit: linkerkant van het hart pompt zuurstofrijk bloed naar organen
O2 uit het bloed
43.2
Organisatie van het cardiovasculair systeem in zoogdieren
1. Rechter ventrikel trekt samen
2. Rechter ventrikel pompt bloed naar de longen via de longslagader
3. Bloed neemt O2 op in de longen en staat CO2 af
4. Zuurstofrijk bloed gaat terug naar de linker atrium via longader
5. Bloed gaat naar linker ventrikel
6. Linker ventrikel pompt het zuurstofrijke bloed via de aorta naar de organen
7. De aorta brengt het zuurstofrijke bloed naar hoofd en armen
8. Aorta daalt af naar buikorganen en voorziet deze van zuurstof
9. De superior vena cava vervoert zuurstofarme bloed van hoofd, nek en armen
10. De inferior vena cava vervoert zuurstofarme bloed van romp en benen
11. De 2 vena cava legen hun zuurstofarme bloed in de rechter atrium
, Hartcyclus: 1 volledige reeks van pompen en vullen (kleine en grote bloedsomloop)
o Systole: samentrekking fase
o Diastole: ontspanningsfase
Cardiac output(hartminuutvolume): volume bloed dat elke ventrikel per minuut rondpompt
o Aantal samentrekkingen(hartslag) * slagvolume (=hoeveelheid bloed rondgepompt per
samentrekking)
Gemiddelde slagvolume = 70mL
Gemiddelde hartslag = 72 slagen per minuut
70 * 72 = 5 L/min
Tussen elke boezem en kamer ligt een atrioventriculaire klep
Halvemaanvormige kleppen: liggen aan uiteinde van het hart, worden geopend tijdens
samentrekkingen van de ventrikels
Hartruis: abnormaal geluid veroorzaakt door een kapotte klep’
Sinusknoop(SA): cellen in de wand van de rechter atrium
o Is een soort pacemaker die ervoor zorgt dat de snelheid en timing van samentrekkingen
juist is
o Impulsen van de SA verspreiden zich eerst door de wanden van de atria wat ervoor zorgt
dat deze samentrekken
ECG: meten van elektrische activiteit van het hart
Atrioventriculaire knoop(AV): cellen in de wanden tussen de linker en rechter atria
o Impulsen worden 0,1 seconde vertraagd voordat ze zich verspreiden naar de hartapex
Dit zorgt ervoor dat de atria volledig leeg zijn voordat de ventrikels
samentrekken
Impulsen worden via Purkinje vezels door de ventriculaire wand verplaatst
43.3
Alle bloedvaten bevatten een centrale lumen met endotheel en een omliggende extracellulaire
laag genaamd de basale lamina
o Om het endothelium ligt een laag glad spierweefsel en een laag bindweefsel
De wanden van arteriën zijn dik, sterk en elastisch zodat ze bij een hoge druk in het hart het
bloed kunnen rondpompen
Systolische druk: hart trekt samen tijdens ventriculaire systole, de arteriële bloeddruk is op dit
moment het hoogst
Polsslag: het ritmisch uitpuilen van de slagaderwanden bij elke hartslag
Diastolische druk: ventrikels zijn ontspannen, druk is lager
Regulatie van bloeddruk
o Vasoconstrictie: arteriolen vernauwen, verhoogt de bloeddruk
Endotheline zorgt voor vasoconstrictie
o Vasodilatie: arteriolen verwijden, verlaagt de bloeddruk
NO zorgt voor vasodilatie
Verloren vloeistof en eiwitten van de bloedsomloop worden teruggebracht naar het bloed via het
lymfesysteem
o Verstoring van de beweging van lymfe zorgt voor vloeistofophoping of oedeem
Lymfeklieren: lymfe-filterende organen, bestaat uit bindweefsel met ruimtes gevuld door witte
bloedcellen -> witte bloedcellen reageren op ziektes
Hoofdstuk 43 Circulatie..........................................................................................................................2
43.1.....................................................................................................................................................2
43.2.....................................................................................................................................................2
43.3.....................................................................................................................................................3
43.4.....................................................................................................................................................4
Hoofdstuk 44 Excretie en Osmoregulatie...............................................................................................4
44.1.....................................................................................................................................................4
44.2.....................................................................................................................................................4
44.3.....................................................................................................................................................5
44.4.....................................................................................................................................................6
44.5.....................................................................................................................................................7
Hoofdstuk 47 Immunologie....................................................................................................................9
47.1.....................................................................................................................................................9
47.2...................................................................................................................................................10
47.3...................................................................................................................................................11
47.4...................................................................................................................................................12
Hoofdstuk 40/41/49 Gedragsbiologie..................................................................................................13
40.2...................................................................................................................................................13
41.2...................................................................................................................................................13
49.2...................................................................................................................................................14
49.3...................................................................................................................................................14
52.1...................................................................................................................................................15
52.2...................................................................................................................................................15
52.3...................................................................................................................................................16
52.4...................................................................................................................................................16
,Hoofdstuk 43 Circulatie
43.1
Gastrovasculaire ruimte in neteldieren: functioneert in het verdelen van stoffen door het
lichaam en de spijsvertering
Circulatoir systeem bestaat uit: bloedsomloopvloeistof, samenwerkende bloedvaten, hart
(gespierde pomp)
o Open bloedsomloop: bloedsomloopvloeistof (hemolymph) is ook de interstitiële
vloeistof waarin lichaamscellen liggen
Spinnen gebruiken de hogere hydrostatische druk om hun benen te strekken
o Gesloten bloedsomloop: bloedsomloopvloeistof (bloed) is beperkt tot bloedvaten en
verschilt van de interstitiële vloeistof
Lagere hydrostatische druk -> minder energie gebruiken
In actievere dieren
Cardiovasculair systeem: hart en bloedvaten
o Typen bloedvaten:
Arteriën(slagaders): dragen bloed vanuit het hart naar organen in het lichaam
Arteriën vertakken in arteriolen, deze transporteren bloed naar
capillairen(haarvaten)
o Netwerk van haarvaten (capillaire bedden): opgeloste stoffen
worden uitgewisseld tussen het bloed en de interstitiële
vloeistof
Haarvaten vormen venulen
Venulen convergeren in veins(aders): dragen bloed vanuit organen naar het hart
Hart bestaat uit:
o Atria(kamers): ontvangen bloed dat het hart binnenkomt
o Ventrikels(boezems): pompen bloed uit het hart
Enkele bloedsomloop: bevat 1 kamer en 1 ventrikel, komt voor bij vissen
Dubbele bloedsomloop
o Pulmonary circuit: rechterkant van het hart pompt zuurstofarm bloed naar de haarvaten
O2 gaat in het bloed, CO2 gaat uit het bloed
o Systemic circuit: linkerkant van het hart pompt zuurstofrijk bloed naar organen
O2 uit het bloed
43.2
Organisatie van het cardiovasculair systeem in zoogdieren
1. Rechter ventrikel trekt samen
2. Rechter ventrikel pompt bloed naar de longen via de longslagader
3. Bloed neemt O2 op in de longen en staat CO2 af
4. Zuurstofrijk bloed gaat terug naar de linker atrium via longader
5. Bloed gaat naar linker ventrikel
6. Linker ventrikel pompt het zuurstofrijke bloed via de aorta naar de organen
7. De aorta brengt het zuurstofrijke bloed naar hoofd en armen
8. Aorta daalt af naar buikorganen en voorziet deze van zuurstof
9. De superior vena cava vervoert zuurstofarme bloed van hoofd, nek en armen
10. De inferior vena cava vervoert zuurstofarme bloed van romp en benen
11. De 2 vena cava legen hun zuurstofarme bloed in de rechter atrium
, Hartcyclus: 1 volledige reeks van pompen en vullen (kleine en grote bloedsomloop)
o Systole: samentrekking fase
o Diastole: ontspanningsfase
Cardiac output(hartminuutvolume): volume bloed dat elke ventrikel per minuut rondpompt
o Aantal samentrekkingen(hartslag) * slagvolume (=hoeveelheid bloed rondgepompt per
samentrekking)
Gemiddelde slagvolume = 70mL
Gemiddelde hartslag = 72 slagen per minuut
70 * 72 = 5 L/min
Tussen elke boezem en kamer ligt een atrioventriculaire klep
Halvemaanvormige kleppen: liggen aan uiteinde van het hart, worden geopend tijdens
samentrekkingen van de ventrikels
Hartruis: abnormaal geluid veroorzaakt door een kapotte klep’
Sinusknoop(SA): cellen in de wand van de rechter atrium
o Is een soort pacemaker die ervoor zorgt dat de snelheid en timing van samentrekkingen
juist is
o Impulsen van de SA verspreiden zich eerst door de wanden van de atria wat ervoor zorgt
dat deze samentrekken
ECG: meten van elektrische activiteit van het hart
Atrioventriculaire knoop(AV): cellen in de wanden tussen de linker en rechter atria
o Impulsen worden 0,1 seconde vertraagd voordat ze zich verspreiden naar de hartapex
Dit zorgt ervoor dat de atria volledig leeg zijn voordat de ventrikels
samentrekken
Impulsen worden via Purkinje vezels door de ventriculaire wand verplaatst
43.3
Alle bloedvaten bevatten een centrale lumen met endotheel en een omliggende extracellulaire
laag genaamd de basale lamina
o Om het endothelium ligt een laag glad spierweefsel en een laag bindweefsel
De wanden van arteriën zijn dik, sterk en elastisch zodat ze bij een hoge druk in het hart het
bloed kunnen rondpompen
Systolische druk: hart trekt samen tijdens ventriculaire systole, de arteriële bloeddruk is op dit
moment het hoogst
Polsslag: het ritmisch uitpuilen van de slagaderwanden bij elke hartslag
Diastolische druk: ventrikels zijn ontspannen, druk is lager
Regulatie van bloeddruk
o Vasoconstrictie: arteriolen vernauwen, verhoogt de bloeddruk
Endotheline zorgt voor vasoconstrictie
o Vasodilatie: arteriolen verwijden, verlaagt de bloeddruk
NO zorgt voor vasodilatie
Verloren vloeistof en eiwitten van de bloedsomloop worden teruggebracht naar het bloed via het
lymfesysteem
o Verstoring van de beweging van lymfe zorgt voor vloeistofophoping of oedeem
Lymfeklieren: lymfe-filterende organen, bestaat uit bindweefsel met ruimtes gevuld door witte
bloedcellen -> witte bloedcellen reageren op ziektes
