Jurisprudentie samenvatting collectief arbeidsrecht
Inhoudsopgave:
Week 1: Stakingsrecht p. 2
Week 2: Cao-recht 1 p. 4/5
Week 3: Cao-recht 2 p. 8
Week 4: Medezeggenschap p. 9/10
Week 5: OR en arbeidsvoorwaarden p. 10/11
1
, Week 1: Stakingsrecht
74 - HR 30 mei 1986 (NS) (Stakingen tegen overheid toegestaan)
Voor het vaststellen of de collectieve acties rechtmatig waren, wordt getoetst aan artikel 6, vierde
lid, Europees Sociaal Handvest. Deze bepaling kan een ieder verbinden. De acties keerden zich tegen
de werkgever, maar richtten zich ook tegen de overheid, namelijk stiptheidsacties,
werkonderbrekingen en stakingen. Onder artikel 6, vierde lid, ESH kunnen ook dit soort acties, die
zich tegen de overheid richten, vallen. De acties waren dan ook rechtmatig.
85- HR 19 juni 2015 (Amsta) (verduidelijking Enerco arrest, afstand spelregeltoetsing)
Feiten: Actievoerders maken lawaai en blokkeren directievertrek, maar: • Geen acties op de
afdelingen/verdiepingen waar de zorgbehoevenden verbleven • Werkzaamheden ten behoeve van
hen ongewijzigd voortgezet • Gebruikelijke medische zorg gegarandeerd; • Ongehinderd
familiebezoek mogelijk • Geplande activiteiten (o.a. koorzang) gingen door • Aantal bewoners
steunde actie • Voorafgaand contact tussen Abvakabo FNV en politie; geen sprake van enig
veiligheidsrisico.
Stakingsrecht. Uit eerdere jurisprudentie volgt dat er ‘spelregels’ voor stakingen: het moet namelijk
het laatste redmiddel zijn en er moet tijdig worden aangekondigd dat er gestaakt gaat worden. In
deze uitspraak is bevestigd wat in het Enerco arrest besloten ligt, dat dit niet langer een zelfstandige
maatstaf is om te beoordelen of het rechtmatig is. Als de organisatoren van de collectieve actie
aannemelijk kunnen maken dat de actie redelijkerwijze kan bijdrage aan een doeltreffende
uitoefening van het recht op onderhandeling, dan valt dit onder artikel 6, aanhef en onder 4 van het
ESH en is het dus rechtmatig.
De werkgever heeft dan de bewijslast om aan te tonen dat een beperking of uitsluiting van dit recht
gerechtvaardigd is op grond van art. G ESH. Dit kan alleen zo zijn als de beperking van de collectieve
actie maatschappelijk gezien dringend noodzakelijk is. Hierbij wordt onder meer de aard en duur van
de actie, het doel , de schade aan werkgever en bewoners en de spelregels meegenomen.
Opmerking verdient voorts nog dat als de actie mede personen treft met een bijzondere
kwetsbaarheid zoals jeugdigen, gehandicapten, bejaarden, en anderen die in bijzondere mate zorg
behoeven, in die zin dat zij afbreuk doet aan de mogelijkheid van hun verzorging waardoor die
personen worden blootgesteld aan het gevaar dat hun geestelijke of lichamelijke gezondheid wordt
geschaad, de actie op grond van art. G ESH al snel als onrechtmatig moet worden aangemerkt
HR 8 juni 2007, JAR 2007/162 (Abvakabo/Bvok)(Criteria voor toelating tot onderhandelingen)
Uitgangspunt: contractsvrijheid, partijen bepalen in beginsel en tot op zekere hoogte zelf of zij al dan
niet met elkaar in onderhandeling wensen te treden. De beslissing om al dan niet over de
totstandkoming van een CAO te willen onderhandelen met een vakbond is steeds het resultaat van
een belangenafweging (waardoor de onderhandelingsvrijheid in feite aan banden kan worden
gelegd), waarbij belangrijke (wegings-)factoren zijn:
Uitzondering: groot/urgent belang bij toelating
- Met name: representatiever dan andere bonden, een representatieve vakbond kan in
beginsel toelating tot CAO-onderhandelingen afdwingen
- Maar dat kan met goede argumenten worden weerlegd (bijv. logistiek, waarom
weggelopen); de weigering om een vakbond toe te laten tot CAO-onderhandelingen kan zijn
toegestaan indien de opgeworpen bezwaren daartoe van evident zwaarwegende betekenis
zijn
2
Inhoudsopgave:
Week 1: Stakingsrecht p. 2
Week 2: Cao-recht 1 p. 4/5
Week 3: Cao-recht 2 p. 8
Week 4: Medezeggenschap p. 9/10
Week 5: OR en arbeidsvoorwaarden p. 10/11
1
, Week 1: Stakingsrecht
74 - HR 30 mei 1986 (NS) (Stakingen tegen overheid toegestaan)
Voor het vaststellen of de collectieve acties rechtmatig waren, wordt getoetst aan artikel 6, vierde
lid, Europees Sociaal Handvest. Deze bepaling kan een ieder verbinden. De acties keerden zich tegen
de werkgever, maar richtten zich ook tegen de overheid, namelijk stiptheidsacties,
werkonderbrekingen en stakingen. Onder artikel 6, vierde lid, ESH kunnen ook dit soort acties, die
zich tegen de overheid richten, vallen. De acties waren dan ook rechtmatig.
85- HR 19 juni 2015 (Amsta) (verduidelijking Enerco arrest, afstand spelregeltoetsing)
Feiten: Actievoerders maken lawaai en blokkeren directievertrek, maar: • Geen acties op de
afdelingen/verdiepingen waar de zorgbehoevenden verbleven • Werkzaamheden ten behoeve van
hen ongewijzigd voortgezet • Gebruikelijke medische zorg gegarandeerd; • Ongehinderd
familiebezoek mogelijk • Geplande activiteiten (o.a. koorzang) gingen door • Aantal bewoners
steunde actie • Voorafgaand contact tussen Abvakabo FNV en politie; geen sprake van enig
veiligheidsrisico.
Stakingsrecht. Uit eerdere jurisprudentie volgt dat er ‘spelregels’ voor stakingen: het moet namelijk
het laatste redmiddel zijn en er moet tijdig worden aangekondigd dat er gestaakt gaat worden. In
deze uitspraak is bevestigd wat in het Enerco arrest besloten ligt, dat dit niet langer een zelfstandige
maatstaf is om te beoordelen of het rechtmatig is. Als de organisatoren van de collectieve actie
aannemelijk kunnen maken dat de actie redelijkerwijze kan bijdrage aan een doeltreffende
uitoefening van het recht op onderhandeling, dan valt dit onder artikel 6, aanhef en onder 4 van het
ESH en is het dus rechtmatig.
De werkgever heeft dan de bewijslast om aan te tonen dat een beperking of uitsluiting van dit recht
gerechtvaardigd is op grond van art. G ESH. Dit kan alleen zo zijn als de beperking van de collectieve
actie maatschappelijk gezien dringend noodzakelijk is. Hierbij wordt onder meer de aard en duur van
de actie, het doel , de schade aan werkgever en bewoners en de spelregels meegenomen.
Opmerking verdient voorts nog dat als de actie mede personen treft met een bijzondere
kwetsbaarheid zoals jeugdigen, gehandicapten, bejaarden, en anderen die in bijzondere mate zorg
behoeven, in die zin dat zij afbreuk doet aan de mogelijkheid van hun verzorging waardoor die
personen worden blootgesteld aan het gevaar dat hun geestelijke of lichamelijke gezondheid wordt
geschaad, de actie op grond van art. G ESH al snel als onrechtmatig moet worden aangemerkt
HR 8 juni 2007, JAR 2007/162 (Abvakabo/Bvok)(Criteria voor toelating tot onderhandelingen)
Uitgangspunt: contractsvrijheid, partijen bepalen in beginsel en tot op zekere hoogte zelf of zij al dan
niet met elkaar in onderhandeling wensen te treden. De beslissing om al dan niet over de
totstandkoming van een CAO te willen onderhandelen met een vakbond is steeds het resultaat van
een belangenafweging (waardoor de onderhandelingsvrijheid in feite aan banden kan worden
gelegd), waarbij belangrijke (wegings-)factoren zijn:
Uitzondering: groot/urgent belang bij toelating
- Met name: representatiever dan andere bonden, een representatieve vakbond kan in
beginsel toelating tot CAO-onderhandelingen afdwingen
- Maar dat kan met goede argumenten worden weerlegd (bijv. logistiek, waarom
weggelopen); de weigering om een vakbond toe te laten tot CAO-onderhandelingen kan zijn
toegestaan indien de opgeworpen bezwaren daartoe van evident zwaarwegende betekenis
zijn
2
