9. Evaluatie Beleidsinstrumenten
A. Rol van evaluatie en onderzoek in beleidscyclus
Hoe komt beleid tot stand? Beleidscyclus
Rol onderzoek en evaluatie in beleidscyclus
- Als deel van de beleidscyclus
o Heeft het beleid gewerkt? (incl. neveneffecten)
o Wat voor bijstellingen zijn nodig?
- Als onderdeel van gehele beleidscyclus
o Hoe ziet het probleem eruit?
o Welk beleid is nodig om probleem aan te pakken?
o Hoe kan uitvoering het beste worden georganiseerd?
3 heuristische beleidsmodellen en de relatie met onderzoek/beleidsevaluatie
1. Rationeel model: onderzoek heeft instrumentele betekenis
2. Incrementeel model: onderzoek heeft conceptuele betekenis
3. Gemengd model: zowel instrumenteel als conceptueel
Doelen van evaluatie:
- Verbeteren/bijstellen van beleid
- Afrekenen: heeft beleid zijn doelen behaald?
Vormen van evaluatie
- Summatief: heeft het beleid gewerkt? - Formatief: hoe valt het beleid bij te sturen?
o Meestal door externen o Kan door interne en externe partijen
o Na implementatie o Tijdens de implementatie
o Vaak kwantitatief o Meestal kwalitatief, maar ook kwantitatief
o Vraag: “Zijn doelstellingen o Vraag: “Hoe kunnen we
behaald?” implementatie verbeteren?”
- Ex ante: prospectief volgen of beleid werkt - Ex post: achteraf in kaart brengen
o Probleem: o Probleem:
Doelen vaak niet Niet-reguliere trends moeilijk
helder/erg algemeen vast te stellen
Beleid is complexe Historische en causale
interventie reconstructie altijd lastig
Methoden van evaluatie
- Doelbereikingsonderzoek en monitoring (instrumenteel) (bv. Gezondheidseffectschatting GES)
o Strak omschreven eenvoudige methodologie:
1. Vaststellen van doelen/streefwaarden
2. Effect meten
3. Oordeel over mate van doelbereiking
Ervaringen met GES:
o Positief:
Aanpassen van plannen t.b.v. gezondheid in ontwerpfase
Vergroot bewustzijn van gezondheidseffecten in andere sectoren
o Negatief:
Nog weinig gebruikt in praktijk
Timing (te) laat – na bepaling van eerste ontwerp
Andere sectoren hechten minder belang aan gezondheid of is geen probleemeigenaar
Strategisch gebruik – selectief winkelen in GES
1
A. Rol van evaluatie en onderzoek in beleidscyclus
Hoe komt beleid tot stand? Beleidscyclus
Rol onderzoek en evaluatie in beleidscyclus
- Als deel van de beleidscyclus
o Heeft het beleid gewerkt? (incl. neveneffecten)
o Wat voor bijstellingen zijn nodig?
- Als onderdeel van gehele beleidscyclus
o Hoe ziet het probleem eruit?
o Welk beleid is nodig om probleem aan te pakken?
o Hoe kan uitvoering het beste worden georganiseerd?
3 heuristische beleidsmodellen en de relatie met onderzoek/beleidsevaluatie
1. Rationeel model: onderzoek heeft instrumentele betekenis
2. Incrementeel model: onderzoek heeft conceptuele betekenis
3. Gemengd model: zowel instrumenteel als conceptueel
Doelen van evaluatie:
- Verbeteren/bijstellen van beleid
- Afrekenen: heeft beleid zijn doelen behaald?
Vormen van evaluatie
- Summatief: heeft het beleid gewerkt? - Formatief: hoe valt het beleid bij te sturen?
o Meestal door externen o Kan door interne en externe partijen
o Na implementatie o Tijdens de implementatie
o Vaak kwantitatief o Meestal kwalitatief, maar ook kwantitatief
o Vraag: “Zijn doelstellingen o Vraag: “Hoe kunnen we
behaald?” implementatie verbeteren?”
- Ex ante: prospectief volgen of beleid werkt - Ex post: achteraf in kaart brengen
o Probleem: o Probleem:
Doelen vaak niet Niet-reguliere trends moeilijk
helder/erg algemeen vast te stellen
Beleid is complexe Historische en causale
interventie reconstructie altijd lastig
Methoden van evaluatie
- Doelbereikingsonderzoek en monitoring (instrumenteel) (bv. Gezondheidseffectschatting GES)
o Strak omschreven eenvoudige methodologie:
1. Vaststellen van doelen/streefwaarden
2. Effect meten
3. Oordeel over mate van doelbereiking
Ervaringen met GES:
o Positief:
Aanpassen van plannen t.b.v. gezondheid in ontwerpfase
Vergroot bewustzijn van gezondheidseffecten in andere sectoren
o Negatief:
Nog weinig gebruikt in praktijk
Timing (te) laat – na bepaling van eerste ontwerp
Andere sectoren hechten minder belang aan gezondheid of is geen probleemeigenaar
Strategisch gebruik – selectief winkelen in GES
1
