Epiduraal anesthesie op GHL
Student: Marijke de Roode-Thijssen
Opleiding: HBO Kwaliteitsmanagement in Zorg en Welzijn
Eindopdracht: scriptie
Docent: Philip Kooperberg
Datum: 07 juni 2018
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1. Inleiding ............................................................................................................................. 3
................................................................................................................................................................ 4
Hoofdstuk 2. De organisatie ................................................................................................................... 5
Hoofdstuk 3. Ontwikkelingen ................................................................................................................. 7
Hoofdstuk 4. Analyse van het kwaliteitsbeleid ....................................................................................... 9
4.1 Centrale vraag ......................................................................................................................... 9
4.2 Deelvragen .............................................................................................................................. 9
4.3 Plan van aanpak .................................................................................................................... 10
4.4 Beschrijving van de methodiek per deelvraag ...................................................................... 10
Hoofdstuk 5. Analyse van de problematiek .......................................................................................... 12
5.1. Hoe voldoet de organisatie aan de randvoorwaarden om de Obstetrie verpleegkundigen te
laten assisteren bij het inbrengen van epiduralen? ......................................................................... 12
5.1.1 Samenvatting interview ....................................................................................................... 12
5.1.2 NIAZ-Qmentum .................................................................................................................... 13
5.1.3 Welke randvoorwaarden zien wij terug in de organisatie en welke niet? .......................... 14
5.1.4 conclusie deelvraag 1 ........................................................................................................... 14
5.2. Wat vinden de Obstetrie verpleegkundigen binnen GHL zelf dat nodig is om te kunnen
assisteren bij het prikken van epiduralen? ....................................................................................... 15
5.2.1 Brainstormsessie .................................................................................................................. 15
5.2.2 Conclusie deelvraag 2 .......................................................................................................... 17
5.3. Welke noodzakelijke kennis en vaardigheden zijn, volgens andere geboortecentra, nodig om
de obstetrie verpleegkundigen te kunnen laten assisteren bij het prikken van epiduralen? ......... 17
5.3.1 Benchmark ........................................................................................................................... 17
5.3.2. Conclusie deelvraag 3 ......................................................................................................... 18
5.4. Wat zijn de mogelijk te verwachte problemen en risico’s bij het laten assisteren bij toediening
epidurale pijnstilling door de verpleegkundigen ? .......................................................................... 19
5.4.1. PRI ....................................................................................................................................... 19
5.4.2. Conclusie deelvraag 4 ........................................................................................................ 21
5.5 conclusie uit alle deelvragen ....................................................................................................... 21
Hoofdstuk 6. Kwaliteitsverbeteringsaanpak ......................................................................................... 23
Hoofdstuk 7. Conclusie scenario ........................................................................................................... 26
Hoofdstuk 8. Aanbeveling en plan van aanpak..................................................................................... 27
8.1 Plan van aanpak .......................................................................................................................... 27
1
,Hoofdstuk 9. Samenvatting................................................................................................................... 29
Literatuurlijst......................................................................................................................................... 30
Bijlagen.................................................................................................................................................. 31
Bijlage 1. Protocol pijnbestrijding, epiduraal-klin+V (versie 19) ....................................................... 31
Bijlage 2. Visie GHL ........................................................................................................................... 36
Bijlage 3. Brainstorm sessie epiduraal. Hoe kunnen we de wachttijd voor de epiduraal
terugdringen? ................................................................................................................................... 37
Bijlage 4. Benchmark ziekenhuizen................................................................................................... 47
Bijlage 5. Berekening FTE .................................................................................................................. 51
2
, Hoofdstuk 1. Inleiding
Binnen GeboorteHuis Leiden (verder GHL te noemen) bevallen jaarlijks ongeveer 2165
vrouwen onder begeleiding van de gynaecoloog. Ongeveer 900 van deze vrouwen kiest voor
een epidurale pijnstilling.
De epiduraal wordt geplaatst door de anesthesist, deze wordt geassisteerd door een
anesthesiemedewerker. De (contra)indicaties, procedures en postpartum werkwijze zijn
vastgelegd in een protocol1.
Het tijdsinterval tussen het moment van het verzoek van de barende vrouw om
pijnbehandeling en de realisatie ervan bedraagt bij voorkeur minder dan 30 minuten. Het zou,
behoudens in uitzonderlijke omstandigheden, de 60 minuten niet mogen overschrijden
(Pottecher 2002)2.
Op de website van het GHL staat dat de anesthesioloog in het LUMC 24 uur per dag
beschikbaar is om een epiduraal te plaatsen maar dat, in geval van drukte of belangrijke
operaties, de patiënte even (30 tot 60 min.) moet wachten.
In het LUMC is er een tekort aan anesthesiemedewerkers waardoor de beschikbaarheid voor
GHL verminderd is . Hierdoor is de wachttijd voor epidurale pijnstilling te lang en wordt de,
met elkaar afgesproken, maximale wenselijke wachttijd van 60 minuten overschreden. Naar
aanleiding van een recente registratie op de verloskamers3 blijkt dat in circa 30% van de
geregistreerde casus de wachttijd op de epiduraal langer is dan 60 minuten. In mei 2017 heeft
er een registratie plaatsgevonden, 16% van de barenden met een epiduraal verzoek heeft
langer dan 60 minuten moeten wachten. Daarnaast was er in 20% van de gevallen waarin de
barenden een epiduraal wilden, sprake van volledige ontsluiting of er werd gestart met
intraveneuze pijnstilling (Remifentanil)voordat een anesthesiemedewerker arriveerde op
GHL4.Het overgrote deel van de wachttijd is terug te voeren op ernstige onderbezetting van
anesthesiemedewerkers. Een oplossing is niet op korte termijn te realiseren in het
aantrekken/opleiden van nieuwe medewerkers.
Voortkomend uit dit onderzoek en vanuit de visie gezinsgerichte5 zorg in GHL is er door het
GHL management team een notitie geschreven aan de divisiebesturen divisie 1 en 3. Hierin
wordt uitgesproken dat er onderzocht moet worden wat de mogelijkheden zijn om het
assisteren bij inbrengen van de epiduraal over te hevelen naar de Obstetrieverpleegkundigen .
In deze scriptie wordt onderzocht wat nodig is om de Obstetrieverpleegkundigen in het GHL
duurzaam te kunnen laten assisteren bij het inbrengen van de epiduraal.
Hiervoor heb ik verschillende literatuur- en praktijk onderzoeken gedaan.
1
Bijlage. Protocol pijnbestrijding, epiduraal- klin+v (versie 19)
2
Belgian Guidelines 2003, de Deutsche Leitlinien 1996, Douglas 1992, Goetzl 2002, de OAA / AAGBI guidelines 2005 en
de Recommandations 1994.
3
Middeldorp, 2017
4
Middeldorp, 2017
5
Bijlage. Visie GHL
3
Student: Marijke de Roode-Thijssen
Opleiding: HBO Kwaliteitsmanagement in Zorg en Welzijn
Eindopdracht: scriptie
Docent: Philip Kooperberg
Datum: 07 juni 2018
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1. Inleiding ............................................................................................................................. 3
................................................................................................................................................................ 4
Hoofdstuk 2. De organisatie ................................................................................................................... 5
Hoofdstuk 3. Ontwikkelingen ................................................................................................................. 7
Hoofdstuk 4. Analyse van het kwaliteitsbeleid ....................................................................................... 9
4.1 Centrale vraag ......................................................................................................................... 9
4.2 Deelvragen .............................................................................................................................. 9
4.3 Plan van aanpak .................................................................................................................... 10
4.4 Beschrijving van de methodiek per deelvraag ...................................................................... 10
Hoofdstuk 5. Analyse van de problematiek .......................................................................................... 12
5.1. Hoe voldoet de organisatie aan de randvoorwaarden om de Obstetrie verpleegkundigen te
laten assisteren bij het inbrengen van epiduralen? ......................................................................... 12
5.1.1 Samenvatting interview ....................................................................................................... 12
5.1.2 NIAZ-Qmentum .................................................................................................................... 13
5.1.3 Welke randvoorwaarden zien wij terug in de organisatie en welke niet? .......................... 14
5.1.4 conclusie deelvraag 1 ........................................................................................................... 14
5.2. Wat vinden de Obstetrie verpleegkundigen binnen GHL zelf dat nodig is om te kunnen
assisteren bij het prikken van epiduralen? ....................................................................................... 15
5.2.1 Brainstormsessie .................................................................................................................. 15
5.2.2 Conclusie deelvraag 2 .......................................................................................................... 17
5.3. Welke noodzakelijke kennis en vaardigheden zijn, volgens andere geboortecentra, nodig om
de obstetrie verpleegkundigen te kunnen laten assisteren bij het prikken van epiduralen? ......... 17
5.3.1 Benchmark ........................................................................................................................... 17
5.3.2. Conclusie deelvraag 3 ......................................................................................................... 18
5.4. Wat zijn de mogelijk te verwachte problemen en risico’s bij het laten assisteren bij toediening
epidurale pijnstilling door de verpleegkundigen ? .......................................................................... 19
5.4.1. PRI ....................................................................................................................................... 19
5.4.2. Conclusie deelvraag 4 ........................................................................................................ 21
5.5 conclusie uit alle deelvragen ....................................................................................................... 21
Hoofdstuk 6. Kwaliteitsverbeteringsaanpak ......................................................................................... 23
Hoofdstuk 7. Conclusie scenario ........................................................................................................... 26
Hoofdstuk 8. Aanbeveling en plan van aanpak..................................................................................... 27
8.1 Plan van aanpak .......................................................................................................................... 27
1
,Hoofdstuk 9. Samenvatting................................................................................................................... 29
Literatuurlijst......................................................................................................................................... 30
Bijlagen.................................................................................................................................................. 31
Bijlage 1. Protocol pijnbestrijding, epiduraal-klin+V (versie 19) ....................................................... 31
Bijlage 2. Visie GHL ........................................................................................................................... 36
Bijlage 3. Brainstorm sessie epiduraal. Hoe kunnen we de wachttijd voor de epiduraal
terugdringen? ................................................................................................................................... 37
Bijlage 4. Benchmark ziekenhuizen................................................................................................... 47
Bijlage 5. Berekening FTE .................................................................................................................. 51
2
, Hoofdstuk 1. Inleiding
Binnen GeboorteHuis Leiden (verder GHL te noemen) bevallen jaarlijks ongeveer 2165
vrouwen onder begeleiding van de gynaecoloog. Ongeveer 900 van deze vrouwen kiest voor
een epidurale pijnstilling.
De epiduraal wordt geplaatst door de anesthesist, deze wordt geassisteerd door een
anesthesiemedewerker. De (contra)indicaties, procedures en postpartum werkwijze zijn
vastgelegd in een protocol1.
Het tijdsinterval tussen het moment van het verzoek van de barende vrouw om
pijnbehandeling en de realisatie ervan bedraagt bij voorkeur minder dan 30 minuten. Het zou,
behoudens in uitzonderlijke omstandigheden, de 60 minuten niet mogen overschrijden
(Pottecher 2002)2.
Op de website van het GHL staat dat de anesthesioloog in het LUMC 24 uur per dag
beschikbaar is om een epiduraal te plaatsen maar dat, in geval van drukte of belangrijke
operaties, de patiënte even (30 tot 60 min.) moet wachten.
In het LUMC is er een tekort aan anesthesiemedewerkers waardoor de beschikbaarheid voor
GHL verminderd is . Hierdoor is de wachttijd voor epidurale pijnstilling te lang en wordt de,
met elkaar afgesproken, maximale wenselijke wachttijd van 60 minuten overschreden. Naar
aanleiding van een recente registratie op de verloskamers3 blijkt dat in circa 30% van de
geregistreerde casus de wachttijd op de epiduraal langer is dan 60 minuten. In mei 2017 heeft
er een registratie plaatsgevonden, 16% van de barenden met een epiduraal verzoek heeft
langer dan 60 minuten moeten wachten. Daarnaast was er in 20% van de gevallen waarin de
barenden een epiduraal wilden, sprake van volledige ontsluiting of er werd gestart met
intraveneuze pijnstilling (Remifentanil)voordat een anesthesiemedewerker arriveerde op
GHL4.Het overgrote deel van de wachttijd is terug te voeren op ernstige onderbezetting van
anesthesiemedewerkers. Een oplossing is niet op korte termijn te realiseren in het
aantrekken/opleiden van nieuwe medewerkers.
Voortkomend uit dit onderzoek en vanuit de visie gezinsgerichte5 zorg in GHL is er door het
GHL management team een notitie geschreven aan de divisiebesturen divisie 1 en 3. Hierin
wordt uitgesproken dat er onderzocht moet worden wat de mogelijkheden zijn om het
assisteren bij inbrengen van de epiduraal over te hevelen naar de Obstetrieverpleegkundigen .
In deze scriptie wordt onderzocht wat nodig is om de Obstetrieverpleegkundigen in het GHL
duurzaam te kunnen laten assisteren bij het inbrengen van de epiduraal.
Hiervoor heb ik verschillende literatuur- en praktijk onderzoeken gedaan.
1
Bijlage. Protocol pijnbestrijding, epiduraal- klin+v (versie 19)
2
Belgian Guidelines 2003, de Deutsche Leitlinien 1996, Douglas 1992, Goetzl 2002, de OAA / AAGBI guidelines 2005 en
de Recommandations 1994.
3
Middeldorp, 2017
4
Middeldorp, 2017
5
Bijlage. Visie GHL
3
