BIO VWO 5 Hoofdstuk 15: Kwetsbare ecosystemen
Paragraaf 1) Energiestromen
De heuvels van lachay
Ecosysteem-> een begrensd gebied met een wisselwerking tussen de organismen onderling
en hun omgeving.
Biotische factoren= de organismen in het ecosysteem (dieren, planten, etc)
Abiotische factoren= de externe milieufactor in het ecosysteem. (lucht en water)
Energie
Planten maken uit anorganische stoffen organische stoffen. Deze energie is beschikbaar voor
andere organismen. Deze energie maken planten door middel van fotosynthese:
6 CO2 + 6 H2O -> C6H12O6 + 6 O2
Anorganische stoffen= stoffen zonder C-H bindingen, deze komen vrij in de natuur
voor.
Organische stoffen= stoffen met C-H bindingen, worden door organismen gemaakt.
Energiestroom
Producenten zijn organismen die energie vastleggen in organische bindingen. Planten zijn
foto-autotrofe organismen, zij maken met behulp van lichtenergie organische stoffen uit
anorganische stoffen. Heterotrofe organismen zijn de consumenten in het ecosysteem, zij
gebruiken organische stoffen uit hun voeding voor energie. Reducenten leven van gestorven
organismen, zij staan aan het einde van de voedselketen, alles wat overblijft zijn
anorganische stoffen.
Andere energiebronnen
Niet alle producenten produceren energie door fotosynthese. Er zijn ook producenten die
organische stoffen opbouwen met behulp van energie die vrijkomt bij een chemische reactie
met anorganische stoffen, chemosynthese. De vrijgekomen energie gebruiken nitriet
bacteriën om glucose te vormen. Je noemt deze organismen chemo-autotroof. Nitraat
bacteriën (ook wel nitribacter) maken nitraat en NO3- is voor hen een afvalstof die planten
weer gebruiken.
, Paragraaf 2) Populaties
Kleine, kwetsbare populaties
Fitness->
Het vermogen om bepaalde allelen door te geven aan de volgende generatie.
Inteelt->
Kruisen van nauwverwante dieren, waarbij afwijkingen kunnen ontstaan.
Populatiedynamiek
Populaties nemen af door sterfte en emigratie.
Populaties nemen toe door geboorte en immigratie.
Leven in een nieuwe omgeving
Het aantal soorten dat maximaal op een eiland kunnen leven hangt af van de grootte. De
grootste biodiversiteit vindt je in een landschap waar ecosystemen langzaam in elkaar
overgaan. Het tussenliggende gebied vormt het gradientecosysteem. Daar is de
biodiversiteit het grootst.
Aantallen soorten
De eilandtheorie beschrijft het verband tussen de biodiversiteit en factoren zoals de grootte
van het eiland en de afstand die organismen moeten afleggen om er te komen.
Er is een dynamisch evenwicht tussen het aantal soorten dat op een eiland door immigratie
koloniseert en het aantal soorten dan op een eiland uitsterft. De plaats van dit evenwicht
hangt af van de grootte van het eiland en de afstand tot het vasteland.
Klein en genetisch arm
Founder effect-> bij kolonisatie is de allelensamenstelling minder gevarieerd dan de
allelensamenstelling van de oorspronkelijke populatie.
Flessenhalseffect-> een verandering in allelfrequenties na een epidemie, brand of ramp
waarbij het aantal allelen/individuen sterk is afgenomen.
Genetic drift-> dieren kunnen elkaar niet vinden waardoor ze zich niet voortplanten en
allelen verdwijnen.
Paragraaf 1) Energiestromen
De heuvels van lachay
Ecosysteem-> een begrensd gebied met een wisselwerking tussen de organismen onderling
en hun omgeving.
Biotische factoren= de organismen in het ecosysteem (dieren, planten, etc)
Abiotische factoren= de externe milieufactor in het ecosysteem. (lucht en water)
Energie
Planten maken uit anorganische stoffen organische stoffen. Deze energie is beschikbaar voor
andere organismen. Deze energie maken planten door middel van fotosynthese:
6 CO2 + 6 H2O -> C6H12O6 + 6 O2
Anorganische stoffen= stoffen zonder C-H bindingen, deze komen vrij in de natuur
voor.
Organische stoffen= stoffen met C-H bindingen, worden door organismen gemaakt.
Energiestroom
Producenten zijn organismen die energie vastleggen in organische bindingen. Planten zijn
foto-autotrofe organismen, zij maken met behulp van lichtenergie organische stoffen uit
anorganische stoffen. Heterotrofe organismen zijn de consumenten in het ecosysteem, zij
gebruiken organische stoffen uit hun voeding voor energie. Reducenten leven van gestorven
organismen, zij staan aan het einde van de voedselketen, alles wat overblijft zijn
anorganische stoffen.
Andere energiebronnen
Niet alle producenten produceren energie door fotosynthese. Er zijn ook producenten die
organische stoffen opbouwen met behulp van energie die vrijkomt bij een chemische reactie
met anorganische stoffen, chemosynthese. De vrijgekomen energie gebruiken nitriet
bacteriën om glucose te vormen. Je noemt deze organismen chemo-autotroof. Nitraat
bacteriën (ook wel nitribacter) maken nitraat en NO3- is voor hen een afvalstof die planten
weer gebruiken.
, Paragraaf 2) Populaties
Kleine, kwetsbare populaties
Fitness->
Het vermogen om bepaalde allelen door te geven aan de volgende generatie.
Inteelt->
Kruisen van nauwverwante dieren, waarbij afwijkingen kunnen ontstaan.
Populatiedynamiek
Populaties nemen af door sterfte en emigratie.
Populaties nemen toe door geboorte en immigratie.
Leven in een nieuwe omgeving
Het aantal soorten dat maximaal op een eiland kunnen leven hangt af van de grootte. De
grootste biodiversiteit vindt je in een landschap waar ecosystemen langzaam in elkaar
overgaan. Het tussenliggende gebied vormt het gradientecosysteem. Daar is de
biodiversiteit het grootst.
Aantallen soorten
De eilandtheorie beschrijft het verband tussen de biodiversiteit en factoren zoals de grootte
van het eiland en de afstand die organismen moeten afleggen om er te komen.
Er is een dynamisch evenwicht tussen het aantal soorten dat op een eiland door immigratie
koloniseert en het aantal soorten dan op een eiland uitsterft. De plaats van dit evenwicht
hangt af van de grootte van het eiland en de afstand tot het vasteland.
Klein en genetisch arm
Founder effect-> bij kolonisatie is de allelensamenstelling minder gevarieerd dan de
allelensamenstelling van de oorspronkelijke populatie.
Flessenhalseffect-> een verandering in allelfrequenties na een epidemie, brand of ramp
waarbij het aantal allelen/individuen sterk is afgenomen.
Genetic drift-> dieren kunnen elkaar niet vinden waardoor ze zich niet voortplanten en
allelen verdwijnen.
