Merel de Jager 4VWO
HOOFDSTUK 4 CHEMISCH REKENEN
4.1 REKENEN MET MEETWAARDEN
WETENSCHAPPELIJKE NOTATIE
a x 10b à a is een getal met één cijfer voor de komma. Het aantal cijfers achter de komma
hangt af van de nauwkeurigheid.
Bijv. 186 cm à 1,86 x 102 cm
SIGNIFICANTE CIJFERS
Door nullen voor het getal van een meting te zetten, vergroot je het aantal significante cijfers
niet. Maar als je nullen achter een getal zet dan wordt het getal nauwkeurig en vergroot je
het aantal significante cijfers.
0,003 à 1 significant cijfer
0,00300 à 3 significante cijfers
REKENEN MET SIGNIFICANTE CIJFERS
* Vermenigvuldigen/delen: het antwoord mag niet in meer significante cijfers gegeven
worden dan de meetwaarde met het kleinste aantal significante cijfers.
* Optellen/aftrekken: het antwoord wordt niet in meer decimalen geschreven dan het
meetresultaat met het kleinste aantal decimalen.
* Telwaarden, zoals 25 leerlingen, of 10 velletjes paper, hebben geen invloed op de
significantie.
DICHTHEID
* Dichtheid = massa / volume
ρ=m/V
De dichtheid van veel stoffen vind je in de tabellen 10, 11 en 12 van BiNaS. Let op! Soms moet
je omrekeningen uitvoeren.
4.2 ATOOMMASSA, IONMASSA, MOLECUULMASSA
ATOOMMASSA
De massa-eenheid voor atomen is de atomaire massa-eenheid met symbool ‘u’. De
omrekeningsfactor van ‘u’ naar kg is 1,66054 x 10-27 kg (BiNaS tabel 5). In tabel 25 staan de
atoommassa’s van isotopen. In tabel 40A en 99 staan de relatieve atoommassa’s.
MOLECUULMASSA
De molecuulmassa is de som van de atoommassa’s. Als je daarvoor de relatieve
atoommassa’s gebruikt, krijg je de relatieve molecuulmassa.
, Merel de Jager 4VWO
IONMASSA
De massa van een elektron mag je verwaarlozen ten opzichte van de massa van een proton.
De ionmassa mag je daarom gelijk stellen aan de atoommassa. De massa van een zout
bereken je op dezelfde manier als de molecuulmassa.
MASSAPERCENTAGE
Met de atoommassa’s kun je de bijdrage van een atoomsoort in een molecuul bereken.
* Deel/geheel x 100%
Het omgekeerde kan ook. Dan bereken je ut de procentuele samenstelling van een stof de
verhoudingsformule. Als een bepaald ijzererts 53 massaprocent ijzer bevat en 47
massaprocent zwavel. Stel dat je uitgaat van een massa van 100,00 u, dan bevat dit ijzererts
53 u ijzer en 47 u zwavel. Een ijzeratoom heeft een massa van 55,85 u, dus 53 u ijzer bestaat uit
53 : 55,85 u = 0,95 ijzeratomen.
4.3 CHEMISCHE HOEVEELHEID
CHEMISCHE HOEVEELHEID
In de scheikunde wordt gewerkt met de grootheid: chemische hoeveelheid (symbool n) met
als eenheid mol. Een chemische hoeveelheid van 1,000 mol heeft in gram dezelfde
getalswaarde als de molecuulmassa in u.
1 mol moleculen zijn 6,02214129 x 1023 moleculen (getal van Avogadro)
OVERZICHTSTABEL
grootheid symbool eenheid
Chemische hoeveelheid n mol
Molaire massa M g/mol
Molair volume Vm dm3/mol
Dichtheid ρ kg/m3
Concentratie [stof] mol/L of M
Molair volume van gassen:
* (T = 173,15 K en p = p0 ) 2,24141 x 10-2 m3/mol
* (T = 298 K en p = p0 ) 2,45 x 10-2 m3/mol
Uit deze tabel volgen een aantal formules die je kan omzetten:
* ρ=m/V
* [stof] = n / V
* M=m/n
* Vm = V/n
HOOFDSTUK 4 CHEMISCH REKENEN
4.1 REKENEN MET MEETWAARDEN
WETENSCHAPPELIJKE NOTATIE
a x 10b à a is een getal met één cijfer voor de komma. Het aantal cijfers achter de komma
hangt af van de nauwkeurigheid.
Bijv. 186 cm à 1,86 x 102 cm
SIGNIFICANTE CIJFERS
Door nullen voor het getal van een meting te zetten, vergroot je het aantal significante cijfers
niet. Maar als je nullen achter een getal zet dan wordt het getal nauwkeurig en vergroot je
het aantal significante cijfers.
0,003 à 1 significant cijfer
0,00300 à 3 significante cijfers
REKENEN MET SIGNIFICANTE CIJFERS
* Vermenigvuldigen/delen: het antwoord mag niet in meer significante cijfers gegeven
worden dan de meetwaarde met het kleinste aantal significante cijfers.
* Optellen/aftrekken: het antwoord wordt niet in meer decimalen geschreven dan het
meetresultaat met het kleinste aantal decimalen.
* Telwaarden, zoals 25 leerlingen, of 10 velletjes paper, hebben geen invloed op de
significantie.
DICHTHEID
* Dichtheid = massa / volume
ρ=m/V
De dichtheid van veel stoffen vind je in de tabellen 10, 11 en 12 van BiNaS. Let op! Soms moet
je omrekeningen uitvoeren.
4.2 ATOOMMASSA, IONMASSA, MOLECUULMASSA
ATOOMMASSA
De massa-eenheid voor atomen is de atomaire massa-eenheid met symbool ‘u’. De
omrekeningsfactor van ‘u’ naar kg is 1,66054 x 10-27 kg (BiNaS tabel 5). In tabel 25 staan de
atoommassa’s van isotopen. In tabel 40A en 99 staan de relatieve atoommassa’s.
MOLECUULMASSA
De molecuulmassa is de som van de atoommassa’s. Als je daarvoor de relatieve
atoommassa’s gebruikt, krijg je de relatieve molecuulmassa.
, Merel de Jager 4VWO
IONMASSA
De massa van een elektron mag je verwaarlozen ten opzichte van de massa van een proton.
De ionmassa mag je daarom gelijk stellen aan de atoommassa. De massa van een zout
bereken je op dezelfde manier als de molecuulmassa.
MASSAPERCENTAGE
Met de atoommassa’s kun je de bijdrage van een atoomsoort in een molecuul bereken.
* Deel/geheel x 100%
Het omgekeerde kan ook. Dan bereken je ut de procentuele samenstelling van een stof de
verhoudingsformule. Als een bepaald ijzererts 53 massaprocent ijzer bevat en 47
massaprocent zwavel. Stel dat je uitgaat van een massa van 100,00 u, dan bevat dit ijzererts
53 u ijzer en 47 u zwavel. Een ijzeratoom heeft een massa van 55,85 u, dus 53 u ijzer bestaat uit
53 : 55,85 u = 0,95 ijzeratomen.
4.3 CHEMISCHE HOEVEELHEID
CHEMISCHE HOEVEELHEID
In de scheikunde wordt gewerkt met de grootheid: chemische hoeveelheid (symbool n) met
als eenheid mol. Een chemische hoeveelheid van 1,000 mol heeft in gram dezelfde
getalswaarde als de molecuulmassa in u.
1 mol moleculen zijn 6,02214129 x 1023 moleculen (getal van Avogadro)
OVERZICHTSTABEL
grootheid symbool eenheid
Chemische hoeveelheid n mol
Molaire massa M g/mol
Molair volume Vm dm3/mol
Dichtheid ρ kg/m3
Concentratie [stof] mol/L of M
Molair volume van gassen:
* (T = 173,15 K en p = p0 ) 2,24141 x 10-2 m3/mol
* (T = 298 K en p = p0 ) 2,45 x 10-2 m3/mol
Uit deze tabel volgen een aantal formules die je kan omzetten:
* ρ=m/V
* [stof] = n / V
* M=m/n
* Vm = V/n
