Merel de Jager VWO 4
SCHEIKUNDE SAMENVATTING
HOOFDSTUK 3 DE ATMOSFEER
PARAGRAAF 3.1 DE SAMENSTELLING VAN DE ATMOSFEER
VOLUMEPERCENTAGE
Volumepercentage = deel/geheel x 100%
Belangrijk is dat beide volumes in dezelfde eenheid uitgedrukt worden! Als lucht 70
volumeprocent zuurstof bevat, betekent dit dat er 70 cm3 O2 (g) in 100 cm3 lucht zit.
SPORENGASSEN IN DE ATMOSFEER
De volumepercentages van sporengassen zijn heel klein, maar toch spelen deze een grote
rol. Door concentraties van sporengassen continu te meten, kunnen we de chemie van de
atmosfeer beter begrijpen. Als concentraties erg klein zijn, worden miljoenste delen, ppm
(parts per million), of zelfs miljardste delen, ppb (parts per billion) gebruikt. Massa-ppm en
massa-ppb bestaan ook. Die worden bijvoorbeeld gebruikt om de hoeveelheid
verontreiniging in vervuilde grond uit te drukken. Als de concentratie CO2 (g) in de atmosfeer
370 ppm is, betekent dit dat 370 cm3 CO2 (g) in één miljoen cm3 dampkringgas zit.
Volume-ppm = deel/geheel x 106
Volume-ppb = deel/geheel x 109
PARAGRAAF 3.2 KOOLWATERSTOFFEN
ALKANEN
Koolwaterstoffen bevatten de elementen C en H. De alkanen zijn een deelverzameling
hiervan. Dit is de algemene formule van een alkaan CnH2n + 2 . Een groep met dezelfde
algemene formule noem je een homologe reeks. Binnen een homologe reeks hebben de
stoffen vergelijkbare chemische eigenschappen.
STRUCTUURFORMULE
Als je een structuurformule tekent, geef je in een plat vlak schematisch aan op welke manier
de atomen in een molecuul aan elkaar zitten. Als je alleen de koolstofatomen tekent, heb je
te maken met een koolstofskelet. Voor propaan is dat C-C-C.
ISOMEREN
Bij één molecuulformule kan je soms verschillende structuurformules tekenen. Moleculen met
dezelfde molecuulformule maar een andere structuurformule zijn isomeren. Bij isomeren
horen verschillende stoffen met andere eigenschappen, ook hebben ze een andere naam.
Als bij één molecuulformule twee of meer dan twee structuurformules mogelijk zijn spreek je
van isomerie.
SYSTEMATISCHE NAAMGEVING
De internationale afspraken voor de naamgeving van isomeren noemen we systematische
naamgeving. Een belangrijk onderdeel van de structuurformule is de hoofdketen. Dat is de
langst ononderbroken koolstofketen. Deze keten geef je een stamnaam. Als aan een
koolstofatoom iets ander zit dan een waterstof noem je dit een zijgroep.
SCHEIKUNDE SAMENVATTING
HOOFDSTUK 3 DE ATMOSFEER
PARAGRAAF 3.1 DE SAMENSTELLING VAN DE ATMOSFEER
VOLUMEPERCENTAGE
Volumepercentage = deel/geheel x 100%
Belangrijk is dat beide volumes in dezelfde eenheid uitgedrukt worden! Als lucht 70
volumeprocent zuurstof bevat, betekent dit dat er 70 cm3 O2 (g) in 100 cm3 lucht zit.
SPORENGASSEN IN DE ATMOSFEER
De volumepercentages van sporengassen zijn heel klein, maar toch spelen deze een grote
rol. Door concentraties van sporengassen continu te meten, kunnen we de chemie van de
atmosfeer beter begrijpen. Als concentraties erg klein zijn, worden miljoenste delen, ppm
(parts per million), of zelfs miljardste delen, ppb (parts per billion) gebruikt. Massa-ppm en
massa-ppb bestaan ook. Die worden bijvoorbeeld gebruikt om de hoeveelheid
verontreiniging in vervuilde grond uit te drukken. Als de concentratie CO2 (g) in de atmosfeer
370 ppm is, betekent dit dat 370 cm3 CO2 (g) in één miljoen cm3 dampkringgas zit.
Volume-ppm = deel/geheel x 106
Volume-ppb = deel/geheel x 109
PARAGRAAF 3.2 KOOLWATERSTOFFEN
ALKANEN
Koolwaterstoffen bevatten de elementen C en H. De alkanen zijn een deelverzameling
hiervan. Dit is de algemene formule van een alkaan CnH2n + 2 . Een groep met dezelfde
algemene formule noem je een homologe reeks. Binnen een homologe reeks hebben de
stoffen vergelijkbare chemische eigenschappen.
STRUCTUURFORMULE
Als je een structuurformule tekent, geef je in een plat vlak schematisch aan op welke manier
de atomen in een molecuul aan elkaar zitten. Als je alleen de koolstofatomen tekent, heb je
te maken met een koolstofskelet. Voor propaan is dat C-C-C.
ISOMEREN
Bij één molecuulformule kan je soms verschillende structuurformules tekenen. Moleculen met
dezelfde molecuulformule maar een andere structuurformule zijn isomeren. Bij isomeren
horen verschillende stoffen met andere eigenschappen, ook hebben ze een andere naam.
Als bij één molecuulformule twee of meer dan twee structuurformules mogelijk zijn spreek je
van isomerie.
SYSTEMATISCHE NAAMGEVING
De internationale afspraken voor de naamgeving van isomeren noemen we systematische
naamgeving. Een belangrijk onderdeel van de structuurformule is de hoofdketen. Dat is de
langst ononderbroken koolstofketen. Deze keten geef je een stamnaam. Als aan een
koolstofatoom iets ander zit dan een waterstof noem je dit een zijgroep.
