Neus-maagsonde
De neus-maagsonde wordt onder meer ingebracht als een zorgvrager sondevoeding nodig heeft.
Een andere manier om sondevoeding te geven is via de PEG-sonde. Een PEG-sonde wordt aangelegd als
de verwachting bestaat dat de zorgvrager langer dan 6 weken sondevoeding nodig heeft. Voor
vaardigheden rondom de PEG-sonde is een andere module beschikbaar.
Indicaties neus-maagsonde
Er zijn verschillende redenen om een neus-maagsonde in te brengen:
Toedienen van sondevoeding;
Hevelen van de maag ter ontlasting van het spijsverteringskanaal na een operatie of ileus
(darmafsluiting);
Hevelen van de maag bij een maagbloeding;
Spoelen van de maag na een overdosis of verkeerde inname van medicatie of toxische stoffen;
Opzuigen van maaginhoud voor onderzoek.
Daarnaast zijn er contra-indicaties voor het plaatsen van een neus-maagsonde:
In- en uitwendige vergroeiingen van de keelholte, slokdarm, maag of omliggende organen;
Tumoren in de keelholte, slokdarm, maag of omliggende organen;
Na een operatie aan de slokdarm, maag of hoofd/hals;
Ernstige stollingsstoornissen.
Materialen
Neus-maagsondes zijn flexibele slangen. Aan de mondzijde zit een aansluitmogelijkheid voor een
toedieningssysteem. Aan de uitstroomzijde in de maag bevinden zich een of meerdere
uitstroomopeningen.
Op de sonde zijn markeringen aangebracht ter oriëntatie bij het inbrengen. De meeste neus-maagsondes
hebben een voerdraad of verzwaarde tip aan de uitstroomzijde om het inbrengen te vergemakkelijken.
Sondevoeding
Sondevoeding is voeding die via een buigzame slang (sonde) wordt toegediend. Er zijn verschillende
soorten sondevoeding, zoals standaardvoeding, eiwitverrijkte voeding, energieverrijkte voeding en
hypoallergene voeding.
Materiaal
Een sonde is gemaakt van siliconen, poly-urethaan of polyvinylchloride
Een PVC-sonde is soepel en geschikt voor eenmalig of kortdurend gebruikt
Een PUR-sonde is soepen, glas en sterk en wordt over het algemeen met een voerdraad
ingebracht
Een siliconensonde is van zwak materiaal en moet altijd met een voerdraad worden ingebracht
Lengte
Een neus-maagsonde voor een volwassene is over het algemeen 110 cm lang.
Dikte
De externe diameter of de dikte van de sonde wordt uitgedrukt in charrière (1Ch = 0,3 mm). Dikkere
sondes zijn gemakkelijker in te brengen, maar geven sneller irritatie in de neus, keelholte en slokdarm.
Bij volwassenen wordt over het algemeen gebruikgemaakt van sondes met een Ch 8, 10, 12 of 14. Bij
kleine kinderen wordt ook de Ch 6 gebruikt.
Uitstroomopeningen
, De meeste neus-maagsondes hebben aan het einde van de sonde een uitstroomopening en twee
zijopeningen. Dit garandeert een goede doorstroming van de sondevoeding. Ook zorgen de openingen
ervoor dat de sonde zich niet kan vastzuigen aan de maagwand, zodat op een veilige manier retentie kan
worden bepaald. Bij retentie bepalen kijk je hoeveel maaginhoud er in de maag aanwezig is. Dit kan van
belang zijn als er sprake is van passagestoornissen. Mogelijk moet dan de hoeveelheid of frequentie van
de sondevoeding worden aangepast.
Aansluitmogelijkheden
In 2015 is een internationale standaard ontwikkeld voor voedingssystemen: het ENFit-systeem.
Voorbereiding
Voorbereiden inbrengen van een neus-maagsonde
Het inbrengen van de neus-maagsonde kan door een verpleegkundige worden uitgevoerd.
Het inbrengen van de sonde en controle van de ligging van de sonde vraagt zorgvuldigheid. Er bestaat
een kans dat de sonde via de luchtwegen in de longen wordt geplaatst of door beweging of hoesten in de
longen terechtkomt. Als de sonde in de longen komt kan er voeding in de longen terechtkomen, wat een
luchtwegontsteking kan veroorzaken.
Voordat je de neus-maagsonde inbrengt, moet je de volgende handelingen verrichten:
Ga na of de zorgvrager bekend is met in- of uitwendige vergroeiingen, tumoren of letsel in de
keelholte, slokdarm of maag;
Leg de materialen klaar volgens protocol;
Bepaal de juiste lengte van het in te brengen deel van de sonde;
Controleer de neusgaten op doorgankelijkheid;
Bereid de zorgvrager die bij bewustzijn is voor: vertel dat wordt verwacht dat hij of zij
slikbewegingen moet maken, zodat de sonde elke slikbeweging een stukje opschuift;
Vraag de zorgvrager, indien van toepassing, het kunstgebit uit te doen.
Bepalen van de juiste lengte
Voorkeursmethode: neem het uiteinde van de sonde en meet de lengte vanaf het puntje van de
neuspunt via de oorlel naar het uiteinde van het borstbeen (NEX = nose-earlobe-xyphoid). Tel 10 cm. Bij
de gemeten lengte op. Het totaal is de lengte die moet worden ingebracht.
Controle neusgaten op doorgankelijkheid
Om de doorgankelijkheid te controleren voer je de volgende stappen uit:
Laat de zorgvrager eerst de neus snuiten;
Laat de zorgvrager wisselend door beide neusgaten uitademen om het neusgat met de beste
doorgankelijkheid te selecteren;
Controleer de neusgaten eventueel met een lampje.
Voorbereiden verwijderen van een neus-maagsonde
Voordat je de neus-maagsonde verwijdert, moet je de volgende handelingen verrichten:
Leg de materialen volgens protocol klaar;
Gebruik een kocher om de sonde af te sluiten of knik de sonde;
Bereid de zorgvrager voor: vraag de zorgvrager tijdens het verwijderen van de sonde uit te
ademen; hiermee verklein je de kans dat de zorgvrager een voedingsrest uit de sonde inademt.
Voorbereiden toedienen van sondevoeding met pomp of spuit
Sondevoeding via de neus-maagsonde kan op verschillende manieren worden gegeven.
De neus-maagsonde wordt onder meer ingebracht als een zorgvrager sondevoeding nodig heeft.
Een andere manier om sondevoeding te geven is via de PEG-sonde. Een PEG-sonde wordt aangelegd als
de verwachting bestaat dat de zorgvrager langer dan 6 weken sondevoeding nodig heeft. Voor
vaardigheden rondom de PEG-sonde is een andere module beschikbaar.
Indicaties neus-maagsonde
Er zijn verschillende redenen om een neus-maagsonde in te brengen:
Toedienen van sondevoeding;
Hevelen van de maag ter ontlasting van het spijsverteringskanaal na een operatie of ileus
(darmafsluiting);
Hevelen van de maag bij een maagbloeding;
Spoelen van de maag na een overdosis of verkeerde inname van medicatie of toxische stoffen;
Opzuigen van maaginhoud voor onderzoek.
Daarnaast zijn er contra-indicaties voor het plaatsen van een neus-maagsonde:
In- en uitwendige vergroeiingen van de keelholte, slokdarm, maag of omliggende organen;
Tumoren in de keelholte, slokdarm, maag of omliggende organen;
Na een operatie aan de slokdarm, maag of hoofd/hals;
Ernstige stollingsstoornissen.
Materialen
Neus-maagsondes zijn flexibele slangen. Aan de mondzijde zit een aansluitmogelijkheid voor een
toedieningssysteem. Aan de uitstroomzijde in de maag bevinden zich een of meerdere
uitstroomopeningen.
Op de sonde zijn markeringen aangebracht ter oriëntatie bij het inbrengen. De meeste neus-maagsondes
hebben een voerdraad of verzwaarde tip aan de uitstroomzijde om het inbrengen te vergemakkelijken.
Sondevoeding
Sondevoeding is voeding die via een buigzame slang (sonde) wordt toegediend. Er zijn verschillende
soorten sondevoeding, zoals standaardvoeding, eiwitverrijkte voeding, energieverrijkte voeding en
hypoallergene voeding.
Materiaal
Een sonde is gemaakt van siliconen, poly-urethaan of polyvinylchloride
Een PVC-sonde is soepel en geschikt voor eenmalig of kortdurend gebruikt
Een PUR-sonde is soepen, glas en sterk en wordt over het algemeen met een voerdraad
ingebracht
Een siliconensonde is van zwak materiaal en moet altijd met een voerdraad worden ingebracht
Lengte
Een neus-maagsonde voor een volwassene is over het algemeen 110 cm lang.
Dikte
De externe diameter of de dikte van de sonde wordt uitgedrukt in charrière (1Ch = 0,3 mm). Dikkere
sondes zijn gemakkelijker in te brengen, maar geven sneller irritatie in de neus, keelholte en slokdarm.
Bij volwassenen wordt over het algemeen gebruikgemaakt van sondes met een Ch 8, 10, 12 of 14. Bij
kleine kinderen wordt ook de Ch 6 gebruikt.
Uitstroomopeningen
, De meeste neus-maagsondes hebben aan het einde van de sonde een uitstroomopening en twee
zijopeningen. Dit garandeert een goede doorstroming van de sondevoeding. Ook zorgen de openingen
ervoor dat de sonde zich niet kan vastzuigen aan de maagwand, zodat op een veilige manier retentie kan
worden bepaald. Bij retentie bepalen kijk je hoeveel maaginhoud er in de maag aanwezig is. Dit kan van
belang zijn als er sprake is van passagestoornissen. Mogelijk moet dan de hoeveelheid of frequentie van
de sondevoeding worden aangepast.
Aansluitmogelijkheden
In 2015 is een internationale standaard ontwikkeld voor voedingssystemen: het ENFit-systeem.
Voorbereiding
Voorbereiden inbrengen van een neus-maagsonde
Het inbrengen van de neus-maagsonde kan door een verpleegkundige worden uitgevoerd.
Het inbrengen van de sonde en controle van de ligging van de sonde vraagt zorgvuldigheid. Er bestaat
een kans dat de sonde via de luchtwegen in de longen wordt geplaatst of door beweging of hoesten in de
longen terechtkomt. Als de sonde in de longen komt kan er voeding in de longen terechtkomen, wat een
luchtwegontsteking kan veroorzaken.
Voordat je de neus-maagsonde inbrengt, moet je de volgende handelingen verrichten:
Ga na of de zorgvrager bekend is met in- of uitwendige vergroeiingen, tumoren of letsel in de
keelholte, slokdarm of maag;
Leg de materialen klaar volgens protocol;
Bepaal de juiste lengte van het in te brengen deel van de sonde;
Controleer de neusgaten op doorgankelijkheid;
Bereid de zorgvrager die bij bewustzijn is voor: vertel dat wordt verwacht dat hij of zij
slikbewegingen moet maken, zodat de sonde elke slikbeweging een stukje opschuift;
Vraag de zorgvrager, indien van toepassing, het kunstgebit uit te doen.
Bepalen van de juiste lengte
Voorkeursmethode: neem het uiteinde van de sonde en meet de lengte vanaf het puntje van de
neuspunt via de oorlel naar het uiteinde van het borstbeen (NEX = nose-earlobe-xyphoid). Tel 10 cm. Bij
de gemeten lengte op. Het totaal is de lengte die moet worden ingebracht.
Controle neusgaten op doorgankelijkheid
Om de doorgankelijkheid te controleren voer je de volgende stappen uit:
Laat de zorgvrager eerst de neus snuiten;
Laat de zorgvrager wisselend door beide neusgaten uitademen om het neusgat met de beste
doorgankelijkheid te selecteren;
Controleer de neusgaten eventueel met een lampje.
Voorbereiden verwijderen van een neus-maagsonde
Voordat je de neus-maagsonde verwijdert, moet je de volgende handelingen verrichten:
Leg de materialen volgens protocol klaar;
Gebruik een kocher om de sonde af te sluiten of knik de sonde;
Bereid de zorgvrager voor: vraag de zorgvrager tijdens het verwijderen van de sonde uit te
ademen; hiermee verklein je de kans dat de zorgvrager een voedingsrest uit de sonde inademt.
Voorbereiden toedienen van sondevoeding met pomp of spuit
Sondevoeding via de neus-maagsonde kan op verschillende manieren worden gegeven.
