Basisvaardigheden in het Recht
Week 1
Notities
Een goed gesprek
De basis voor elk goed gesprek is goed luisteren. Niet alleen helpt het jou om de informatie in het
gesprek goed te begrijpen, maar het zorgt er ook voor dat jouw gesprekspartner zich gehoord voelt.
Goed leren luisteren is dus een heel belangrijk leerdoel binnen de communicatie.
Non-verbaal
Tijdens een gesprek zenden mensen naast woorden constant non-verbale signalen naar elkaar uit.
Sommige zijn duidelijk zichtbaar. Denk aan: lichaamshouding, zoals onderuit gezakt zitten,
oogcontact zoeken of vermijden, gebaren maken en hoofdbewegingen, zoals knikken of schudden.
Andere zijn soms minder gemakkelijk te zien en dus te duiden. Denk aan: rode vlekken in de nek,
trillingen van de stem, sneller ademhalen. Toch geven deze non-verbale signalen veel informatie. Het
is dus belangrijk om te oefenen in het herkennen van deze signalen. Als wat iemand zegt namelijk niet
strookt met de signalen die hij non-verbaal uitzendt, zijn we geneigd om vooral de non-verbale
informatie te geloven.
Verbaal
De verbale communicatie betreft de woorden die in een gesprek worden gewisseld. Actief luisteren
naar je gesprekspartner helpt je om te checken of je wat er gezegd wordt ook echt begrijpt. Ook helpt
het je een werkrelatie op te bouwen, omdat de ander zal ervaren: ik word serieus genomen. Alle
vaardigheden die te maken hebben met actief luisteren, worden samengevat onder de noemer LSD:
luisteren, samenvatten en doorvragen.
Je kunt laten blijken dat je luistert door de juiste vragen te stellen. Daarin kun je onderscheid maken
tussen open vragen en gesloten vragen. Open vragen beginnen met een vraagwoord en hebben tot doel
de ander uit te nodigen te vertellen. Gesloten vragen beginnen met een werkwoord en die zet je
voornamelijk in om iets te checken: heb je de vuilniszakken buiten gezet? Klopt het dat u in de
Diefsteeg woont?
Een andere belangrijke LSD-techniek is het samenvatten en parafraseren. Parafraseren wil zeggen, dat
je in je eigen woorden de essentie probeert te vatten van wat de ander heeft gezegd. Samenvatten is
proberen zo volledig mogelijk teruggeven wat je hebt gehoord. En je sluit daarbij ook zoveel mogelijk
aan bij het woordgebruik van de ander.
Ten slotte nog iets over de gevoelsreflectie. In een gevoelsreflectie probeer je de emotie te erkennen
die je gesprekspartner in het gesprek laat blijken. Als je deze emotie benoemt of checkt, zal jouw
gesprekspartners zich ook op gevoelsmatig niveau gehoord voelen: “Ik merk dat je boos wordt als je
erover praat.” Of: “Het misverstand met je moeder heeft je onzeker gemaakt.”
Je kunt hier verschillende dingen noemen, maar actief luistergedrag is cruciaal voor een goed gesprek.
Dat wil zeggen dat je non verbaal laat blijken dat je luistert (knikken, hummen, dezelfde houding
, aannemen als je gesprekspartner, oogcontact maken). Verder laten gesprekspartners in een goed
gesprek ook verbaal blijken dat ze naar elkaar luisteren. Door kort te herhalen wat de ander zegt, open
vragen te stellen die niet suggestief zijn en alleen hun mening te geven als de ander daarom vraagt.
Hierdoor ontstaat een sfeer van vertrouwen waarin mensen zich echt durven uitspreken.
Feedback
Feedback wordt niet altijd op de juiste manier gegeven. De manier waarop mensen naar elkaar
terugkoppelen is sterk afhankelijk van allerlei factoren:
● De relatie of verstandhouding
● De sfeer die op dat moment heerst
● Het vertrouwen tussen de betreffende personen
Daarnaast zijn er verschillende manieren waarop je feedback informatie kunt geven of ontvangen:
bewust of onbewust, spontaan of als antwoord op een vraag, verbaal of met lichaamstaal, formeel of
informeel.
Effectieve feedback:
1. Gedrag
Week 1
Notities
Een goed gesprek
De basis voor elk goed gesprek is goed luisteren. Niet alleen helpt het jou om de informatie in het
gesprek goed te begrijpen, maar het zorgt er ook voor dat jouw gesprekspartner zich gehoord voelt.
Goed leren luisteren is dus een heel belangrijk leerdoel binnen de communicatie.
Non-verbaal
Tijdens een gesprek zenden mensen naast woorden constant non-verbale signalen naar elkaar uit.
Sommige zijn duidelijk zichtbaar. Denk aan: lichaamshouding, zoals onderuit gezakt zitten,
oogcontact zoeken of vermijden, gebaren maken en hoofdbewegingen, zoals knikken of schudden.
Andere zijn soms minder gemakkelijk te zien en dus te duiden. Denk aan: rode vlekken in de nek,
trillingen van de stem, sneller ademhalen. Toch geven deze non-verbale signalen veel informatie. Het
is dus belangrijk om te oefenen in het herkennen van deze signalen. Als wat iemand zegt namelijk niet
strookt met de signalen die hij non-verbaal uitzendt, zijn we geneigd om vooral de non-verbale
informatie te geloven.
Verbaal
De verbale communicatie betreft de woorden die in een gesprek worden gewisseld. Actief luisteren
naar je gesprekspartner helpt je om te checken of je wat er gezegd wordt ook echt begrijpt. Ook helpt
het je een werkrelatie op te bouwen, omdat de ander zal ervaren: ik word serieus genomen. Alle
vaardigheden die te maken hebben met actief luisteren, worden samengevat onder de noemer LSD:
luisteren, samenvatten en doorvragen.
Je kunt laten blijken dat je luistert door de juiste vragen te stellen. Daarin kun je onderscheid maken
tussen open vragen en gesloten vragen. Open vragen beginnen met een vraagwoord en hebben tot doel
de ander uit te nodigen te vertellen. Gesloten vragen beginnen met een werkwoord en die zet je
voornamelijk in om iets te checken: heb je de vuilniszakken buiten gezet? Klopt het dat u in de
Diefsteeg woont?
Een andere belangrijke LSD-techniek is het samenvatten en parafraseren. Parafraseren wil zeggen, dat
je in je eigen woorden de essentie probeert te vatten van wat de ander heeft gezegd. Samenvatten is
proberen zo volledig mogelijk teruggeven wat je hebt gehoord. En je sluit daarbij ook zoveel mogelijk
aan bij het woordgebruik van de ander.
Ten slotte nog iets over de gevoelsreflectie. In een gevoelsreflectie probeer je de emotie te erkennen
die je gesprekspartner in het gesprek laat blijken. Als je deze emotie benoemt of checkt, zal jouw
gesprekspartners zich ook op gevoelsmatig niveau gehoord voelen: “Ik merk dat je boos wordt als je
erover praat.” Of: “Het misverstand met je moeder heeft je onzeker gemaakt.”
Je kunt hier verschillende dingen noemen, maar actief luistergedrag is cruciaal voor een goed gesprek.
Dat wil zeggen dat je non verbaal laat blijken dat je luistert (knikken, hummen, dezelfde houding
, aannemen als je gesprekspartner, oogcontact maken). Verder laten gesprekspartners in een goed
gesprek ook verbaal blijken dat ze naar elkaar luisteren. Door kort te herhalen wat de ander zegt, open
vragen te stellen die niet suggestief zijn en alleen hun mening te geven als de ander daarom vraagt.
Hierdoor ontstaat een sfeer van vertrouwen waarin mensen zich echt durven uitspreken.
Feedback
Feedback wordt niet altijd op de juiste manier gegeven. De manier waarop mensen naar elkaar
terugkoppelen is sterk afhankelijk van allerlei factoren:
● De relatie of verstandhouding
● De sfeer die op dat moment heerst
● Het vertrouwen tussen de betreffende personen
Daarnaast zijn er verschillende manieren waarop je feedback informatie kunt geven of ontvangen:
bewust of onbewust, spontaan of als antwoord op een vraag, verbaal of met lichaamstaal, formeel of
informeel.
Effectieve feedback:
1. Gedrag
