Begrippenlijst Gezinsbenadering/systheemtheorie:
* Systeemtheorie =
Een individu in relatie tot zijn omgeving. De systheemtheorie gaat ervan uit dat een persoon
nooit 100 procent verantwoordelijk kan zijn voor de problemen. Een persoon maakt altijd deel
uit van een groter geheel -> het gezin, de school, de vrienden of de collega´s.
* Ecologische benadering =
De ecologische systeembenadering (Auerswald en Minuchin) besteedt zoveel mogelijk
aandacht aan de natuurlijke omgeving van een gezin. Met wie is er contact/een band? -> buren,
vrienden of collega´s.
* Fase in de levenscyclus =
- de kinderloze fase: van het trouwen of gaan samenwonen van de partners tot de
geboorte van het eerste kind
- de uitbriedingsfase: van de geboorte van het eerste kind tot en met de geboorte
van het laatste kind
- de stabilisatiefase: de periode van de opvoeding van de kinderen totdat het
eerste kind het huis verlaat
- huisverlaten: de fase waarin de kinderen het huis verlaten
- het lege nest: de fase waarin alle kinderen uit huis zijn en de partners samen
overblijven
- alleen achterblijven: de fase waarin een partner na het overlijden van de ander
alleen verder moet
Gezin als systeem
* Dyadische subsystemen =
Het kleinste sociale systeem is dat van twee mensen. Voorbeelden van dyadische subsytemen
zijn: moeder-zoon, vader-zoon en vader-moeder.
* Triades = De perverse triade, een subsysteem bestaat uit drie personen ->
- er zijn drie mensen in een interactieproces verwikkeld van wie er twee behoren
tot dezelfde generatie en er 1 behoort tot een ‘lagere’ generatie. (bv. generatieverschil
ouder en kind)
- in het interactieproces gaat iemand van de hoogste generatie een coalitie aan
met iemand van de lagere generatie, die is gericht tegen de generatie genoot
- de coalitie tussen de twee personen wordt ontkend
* Hiërarchie en Structuur, subsystemen =
Een gezin is niet een verzameling van in principe gelijkwaardige individuen. De ouders dragen
meer verantwoordelijkheid dan anderen (de kinderen). De nadruk op een duidelijk
geaccepteerde hierarchie in het gezin past ook uitstekend in Minuchin’s structurele
gezinstherapie. Volgens Minuchin is het van wezenlijk belang dat er binnen een gezin een
, heldere structuur bestaat met duidelijke grenzen tussen subsystemen. Dit kunnen bv zijn:
oudersybsytemen, echtpaarsubsystemen en kindersubsystemen.
* Coalities =
Het proces van gemeenschappelijke activiteiten die tegen een derde zijn gericht, in contrast met
een alliantie waarin twee mensen elkaar vinden in een gemeenschappelijke interesse
onafhankelijk van een derde persoon.
* Regelgeving =
Een gezinssysteem gedraagt zich volgens betrekkelijke (vaste) regels, er zijn dus regels thuis.
* Kalibrering =
Verandering in de regels. ´Welke ruimte is er voor verandering en ontwikkeling?´.
* Homeostase =
Evenwicht in een systeem (een gezin). Dit wordt vaak door de hulpverlener gedaan door het
handhaven van (ongeschreven) regels in het gezin.
* Equifinaliteit =
In een open systeem kan het eindresultaat op veel verschillende manieren bereikt worden.
Wanneer men spreekt van equifinaliteit kan men niet denken in termen van oorzaak-gevolg met
betrekking tot het menselijk handelen. Verschillende oorzaken van een bepaald gedrag kunnen
eenzelfde eindresultaat delen. Omgekeerd kan ook één oorzaak verschillende eindresultaten
boeken. Volgens de equifinaliteit is het gedrag van mensen altijd een van vele mogelijke
reacties op de (re)acties van anderen.
* Totaliteit =
Het gezin waar je mee werkt zie je als een geheel.
* Perverse triade =
Iemand van een hogere generatie (de ouder) gaat een coalitie aan met iemand van een lagere
generatie (het kind), tegen een generatie genoot (de andere ouder). Bijvoorbeeld: vader wordt
steeds depressiever terwijl moeder en zoon steeds hechter worden en zich samen spannen
tegen vader.
* Locus of contol =
Dan zoekt iemand de oorzaak van wat hem is overkomen bij zichzelf of bij een ander. Er is een
interne locus of controle en een externe locus of controle. Bij interne locus of controle geef je
jezelf de schuld voor iets en bij externe locus of controle geef je iemand buiten jezelf de schuld.
* Parentificatie =
Het kind wordt door de ouder gezien als gelijk. Dit wilt zeggen dat hij uit de gezinsrol wordt
gezet. Een voorbeeld hiervan is wanneer een kind op zijn zesde geld moet stelen voor zijn
verslaafde moeder.
* Systeemtheorie =
Een individu in relatie tot zijn omgeving. De systheemtheorie gaat ervan uit dat een persoon
nooit 100 procent verantwoordelijk kan zijn voor de problemen. Een persoon maakt altijd deel
uit van een groter geheel -> het gezin, de school, de vrienden of de collega´s.
* Ecologische benadering =
De ecologische systeembenadering (Auerswald en Minuchin) besteedt zoveel mogelijk
aandacht aan de natuurlijke omgeving van een gezin. Met wie is er contact/een band? -> buren,
vrienden of collega´s.
* Fase in de levenscyclus =
- de kinderloze fase: van het trouwen of gaan samenwonen van de partners tot de
geboorte van het eerste kind
- de uitbriedingsfase: van de geboorte van het eerste kind tot en met de geboorte
van het laatste kind
- de stabilisatiefase: de periode van de opvoeding van de kinderen totdat het
eerste kind het huis verlaat
- huisverlaten: de fase waarin de kinderen het huis verlaten
- het lege nest: de fase waarin alle kinderen uit huis zijn en de partners samen
overblijven
- alleen achterblijven: de fase waarin een partner na het overlijden van de ander
alleen verder moet
Gezin als systeem
* Dyadische subsystemen =
Het kleinste sociale systeem is dat van twee mensen. Voorbeelden van dyadische subsytemen
zijn: moeder-zoon, vader-zoon en vader-moeder.
* Triades = De perverse triade, een subsysteem bestaat uit drie personen ->
- er zijn drie mensen in een interactieproces verwikkeld van wie er twee behoren
tot dezelfde generatie en er 1 behoort tot een ‘lagere’ generatie. (bv. generatieverschil
ouder en kind)
- in het interactieproces gaat iemand van de hoogste generatie een coalitie aan
met iemand van de lagere generatie, die is gericht tegen de generatie genoot
- de coalitie tussen de twee personen wordt ontkend
* Hiërarchie en Structuur, subsystemen =
Een gezin is niet een verzameling van in principe gelijkwaardige individuen. De ouders dragen
meer verantwoordelijkheid dan anderen (de kinderen). De nadruk op een duidelijk
geaccepteerde hierarchie in het gezin past ook uitstekend in Minuchin’s structurele
gezinstherapie. Volgens Minuchin is het van wezenlijk belang dat er binnen een gezin een
, heldere structuur bestaat met duidelijke grenzen tussen subsystemen. Dit kunnen bv zijn:
oudersybsytemen, echtpaarsubsystemen en kindersubsystemen.
* Coalities =
Het proces van gemeenschappelijke activiteiten die tegen een derde zijn gericht, in contrast met
een alliantie waarin twee mensen elkaar vinden in een gemeenschappelijke interesse
onafhankelijk van een derde persoon.
* Regelgeving =
Een gezinssysteem gedraagt zich volgens betrekkelijke (vaste) regels, er zijn dus regels thuis.
* Kalibrering =
Verandering in de regels. ´Welke ruimte is er voor verandering en ontwikkeling?´.
* Homeostase =
Evenwicht in een systeem (een gezin). Dit wordt vaak door de hulpverlener gedaan door het
handhaven van (ongeschreven) regels in het gezin.
* Equifinaliteit =
In een open systeem kan het eindresultaat op veel verschillende manieren bereikt worden.
Wanneer men spreekt van equifinaliteit kan men niet denken in termen van oorzaak-gevolg met
betrekking tot het menselijk handelen. Verschillende oorzaken van een bepaald gedrag kunnen
eenzelfde eindresultaat delen. Omgekeerd kan ook één oorzaak verschillende eindresultaten
boeken. Volgens de equifinaliteit is het gedrag van mensen altijd een van vele mogelijke
reacties op de (re)acties van anderen.
* Totaliteit =
Het gezin waar je mee werkt zie je als een geheel.
* Perverse triade =
Iemand van een hogere generatie (de ouder) gaat een coalitie aan met iemand van een lagere
generatie (het kind), tegen een generatie genoot (de andere ouder). Bijvoorbeeld: vader wordt
steeds depressiever terwijl moeder en zoon steeds hechter worden en zich samen spannen
tegen vader.
* Locus of contol =
Dan zoekt iemand de oorzaak van wat hem is overkomen bij zichzelf of bij een ander. Er is een
interne locus of controle en een externe locus of controle. Bij interne locus of controle geef je
jezelf de schuld voor iets en bij externe locus of controle geef je iemand buiten jezelf de schuld.
* Parentificatie =
Het kind wordt door de ouder gezien als gelijk. Dit wilt zeggen dat hij uit de gezinsrol wordt
gezet. Een voorbeeld hiervan is wanneer een kind op zijn zesde geld moet stelen voor zijn
verslaafde moeder.
