1.1.2. Kijken als sociaal werker
Naam Ronja Beerepoot
Studentnummer 695242
Klas SWF1C
INHOUDSOPGAVE
Reflectieverslag p. 2
Inleiding p. 2
Reflectie van het observeren p. 2
Waarnemen p. 3
Referentiekader p. 3
Conclusie p. 4
Literatuurlijst p. 4
Bijlage 1: Deelopdracht 1 – Observatieverslag p. 5
Bijlage 2: Deelopdracht 2 – Collage p. 13
1
, Reflectieverslag
INLEIDING
Observeren is een belangrijk deel binnen het sociaal werk. Volgens De Bil (2014) worden op grond
van observaties en interpretaties begeleidings- en hulpverleningsplannen opgesteld en bijgesteld
(p.9). Daarom is het belangrijk om objectief te kunnen observeren en interpreteren. Zo heb ik in deze
periode een begin gemaakt met het leren daarover. Dit heb ik gedaan door een vrije observatie te
doen, daarna een systematische observatie en tot slot heb ik een collage gemaakt over mijn
referentiekader en die gepresenteerd. Ik heb in deze periode veel geleerd over het observeren,
objectiviteit en het referentiekader en de invloed die die heeft op het observeren.
REFLECTIE VAN HET OBSERVEREN
Allereerst kregen wij de opdracht om een vrije observatie te doen, en daarna een systematische
observatie. Het vrije observeren vond ik leuk om te doen, want daarin kon ik rustig kijken en
opschrijven wat ik zag in het moment. Na de vrije observatie heb ik mijn observaties vergeleken met
die van een andere student. Het bleek dat we, ondanks dat we er goed op hadden gelet, allebei een
mening/subjectieve weergave hadden staan in onze observatie. In haar geval had ze iemand zijn
kledingstijl beschreven als ‘netjes’, wat niet erg objectief is, want wat de een netjes vindt, vindt de
ander misschien juist casual. En ik had in mijn vrije observatie een tas als ‘apart’ benoemd, wat ook
niet feitelijk is. Als je een tas ‘apart’ noemt kan dat van alles betekenen. Het is dus nog niet zo
makkelijk om objectief te zijn. Volgens De Bil (2014) is het zelfs helemaal niet mogelijk om compleet
objectief te observeren. Je kan dit wel zo veel mogelijk doen, door van tevoren een doelstelling en
observatievraag te formuleren, te kijken welke gedragingen geobserveerd kunnen worden, de
kenmerken te operationaliseren en af te spreken hoe de observatie in kaart wordt gebracht (p. 38).
De vrije observatie heeft me geleerd om extra goed op te letten dat je geen meningen in je
rapportage zet, maar alles duidelijk en objectief noteert. Ook heeft mijn medestudent tijdens de vrije
observatie andere dingen opgemerkt dan ik; zij had namelijk iets opgemerkt over de diversiteit van
de observanten, terwijl mij dat niet was opgevallen. Zo blijkt dat ieder persoon toch op andere
dingen let. Dit zou kunnen komen door het referentiekader wat iemand heeft. Als bijvoorbeeld
iemand in zijn eigen leefomgeving niet veel diversiteit ziet, zal het extra opvallen wanneer dit in een
andere omgeving wel zo is.
Het systematisch observeren vond ik lastiger dan het vrije observeren, omdat je van tevoren al moet
bepalen waar je naar gaat kijken. Dan moet je al nadenken over wat je verwacht te gaan zien in
plaats van dat je daar zelf in het moment open naar kijkt. Ik heb toen informatie opgezocht op
internet om de kenmerken te kunnen operationaliseren. Bij het observeren zelf bleek het eigenlijk
wel makkelijk om aan de hand van een schema te observeren, juist omdat je naar specifieke
gedragingen kijkt en alleen maar hoeft aan te kruisen wat je ziet. Wel was het lastig dat ik een groep
observeerde en van meerdere mensen tegelijkertijd de gedragingen moest noteren. Het ingevulde
observatieschema is daardoor uiteindelijk meer een benadering geworden dan een precieze
weergave van de werkelijkheid. Maar door het te doen, begrijp ik nu wel hoe ik een systematische
observatie kan uitvoeren en verwerken. Volgens de feedback die ik heb gekregen was mijn
observatieverslag prima, dus ik heb alle punten goed verwerkt. De volgende keer dat ik een
systematische observatie moet maken, zal ik beter weten hoe ik de kenmerken moet
operationaliseren. Ook zal ik erop letten dat ik niet te veel gedragingen van te veel mensen tegelijk
moet observeren, omdat dat niet goed bij te houden is. Omdat ik nu weet hoe een systematische
2
Naam Ronja Beerepoot
Studentnummer 695242
Klas SWF1C
INHOUDSOPGAVE
Reflectieverslag p. 2
Inleiding p. 2
Reflectie van het observeren p. 2
Waarnemen p. 3
Referentiekader p. 3
Conclusie p. 4
Literatuurlijst p. 4
Bijlage 1: Deelopdracht 1 – Observatieverslag p. 5
Bijlage 2: Deelopdracht 2 – Collage p. 13
1
, Reflectieverslag
INLEIDING
Observeren is een belangrijk deel binnen het sociaal werk. Volgens De Bil (2014) worden op grond
van observaties en interpretaties begeleidings- en hulpverleningsplannen opgesteld en bijgesteld
(p.9). Daarom is het belangrijk om objectief te kunnen observeren en interpreteren. Zo heb ik in deze
periode een begin gemaakt met het leren daarover. Dit heb ik gedaan door een vrije observatie te
doen, daarna een systematische observatie en tot slot heb ik een collage gemaakt over mijn
referentiekader en die gepresenteerd. Ik heb in deze periode veel geleerd over het observeren,
objectiviteit en het referentiekader en de invloed die die heeft op het observeren.
REFLECTIE VAN HET OBSERVEREN
Allereerst kregen wij de opdracht om een vrije observatie te doen, en daarna een systematische
observatie. Het vrije observeren vond ik leuk om te doen, want daarin kon ik rustig kijken en
opschrijven wat ik zag in het moment. Na de vrije observatie heb ik mijn observaties vergeleken met
die van een andere student. Het bleek dat we, ondanks dat we er goed op hadden gelet, allebei een
mening/subjectieve weergave hadden staan in onze observatie. In haar geval had ze iemand zijn
kledingstijl beschreven als ‘netjes’, wat niet erg objectief is, want wat de een netjes vindt, vindt de
ander misschien juist casual. En ik had in mijn vrije observatie een tas als ‘apart’ benoemd, wat ook
niet feitelijk is. Als je een tas ‘apart’ noemt kan dat van alles betekenen. Het is dus nog niet zo
makkelijk om objectief te zijn. Volgens De Bil (2014) is het zelfs helemaal niet mogelijk om compleet
objectief te observeren. Je kan dit wel zo veel mogelijk doen, door van tevoren een doelstelling en
observatievraag te formuleren, te kijken welke gedragingen geobserveerd kunnen worden, de
kenmerken te operationaliseren en af te spreken hoe de observatie in kaart wordt gebracht (p. 38).
De vrije observatie heeft me geleerd om extra goed op te letten dat je geen meningen in je
rapportage zet, maar alles duidelijk en objectief noteert. Ook heeft mijn medestudent tijdens de vrije
observatie andere dingen opgemerkt dan ik; zij had namelijk iets opgemerkt over de diversiteit van
de observanten, terwijl mij dat niet was opgevallen. Zo blijkt dat ieder persoon toch op andere
dingen let. Dit zou kunnen komen door het referentiekader wat iemand heeft. Als bijvoorbeeld
iemand in zijn eigen leefomgeving niet veel diversiteit ziet, zal het extra opvallen wanneer dit in een
andere omgeving wel zo is.
Het systematisch observeren vond ik lastiger dan het vrije observeren, omdat je van tevoren al moet
bepalen waar je naar gaat kijken. Dan moet je al nadenken over wat je verwacht te gaan zien in
plaats van dat je daar zelf in het moment open naar kijkt. Ik heb toen informatie opgezocht op
internet om de kenmerken te kunnen operationaliseren. Bij het observeren zelf bleek het eigenlijk
wel makkelijk om aan de hand van een schema te observeren, juist omdat je naar specifieke
gedragingen kijkt en alleen maar hoeft aan te kruisen wat je ziet. Wel was het lastig dat ik een groep
observeerde en van meerdere mensen tegelijkertijd de gedragingen moest noteren. Het ingevulde
observatieschema is daardoor uiteindelijk meer een benadering geworden dan een precieze
weergave van de werkelijkheid. Maar door het te doen, begrijp ik nu wel hoe ik een systematische
observatie kan uitvoeren en verwerken. Volgens de feedback die ik heb gekregen was mijn
observatieverslag prima, dus ik heb alle punten goed verwerkt. De volgende keer dat ik een
systematische observatie moet maken, zal ik beter weten hoe ik de kenmerken moet
operationaliseren. Ook zal ik erop letten dat ik niet te veel gedragingen van te veel mensen tegelijk
moet observeren, omdat dat niet goed bij te houden is. Omdat ik nu weet hoe een systematische
2
