Samenvatting Leerkracht 2.2

TENTAMEN 2.2 (PERIODE 4)
Week 7 Stimuleren van positief gedrag
Pedagogisch-didactisch begeleiden
4.2.3 Pedagogische ondersteuning

Kinderen willen graag horen dat ze het goed doen  dit geeft zelfvertrouwen
Kinderen willen weten waar de grenzen liggen  dit geeft innerlijke rust

Gedragsregulerende ondersteuning: een kind weet vaak wel dat hij een fout maakt, maar hij weet
dan niet hoe hij het anders moet doen  samen met de leerkracht zal hij kijken hoe het anders kan

Innerlijke positieve versterkers = dat een kind het merkt als hij iets goeds doet, dan zal hij dit ook
vaker doen (zoals een ander helpen)

Positieve bevestiging: belonen
 Geef de beloning zsm nadat het gedrag plaatsvond
 Maak duidelijk welk gedrag er wordt beloond
 Zorg dat je het meent
 Zo min mogelijk materiële beloningen  kinderen zonder beloning wekken afgunst op +
kinderen laten het gedrag eerder uit zichzelf zien na een compliment, aandacht of activiteit
als beloning
 Overdrijf niet

Echt straffen is vaak niets eens meer nodig, als je met je lichaamstaal en oogcontact direct aan het
kind duidelijk maakt dat je het afkeurt & als je laat weten wat er wel van het kind wordt verwacht

Nadelen van straf
- Het effect op het gedrag is tijdelijk
- Het kan ook averechts werken  als er wraakgevoelens ontstaan
- Het is slecht voor de sociaal-emotionele ontwikkeling
- Een kind gaat het ongewenste gedrag alleen niet laten zien omdat er straf op staat; als de
leerkracht weg is zal hij alsnog dat gedrag vertonen  dit belemmert zijn ontwikkeling
tot zelfstandigheid en innerlijke gewetensvorming
- Slecht voor het zelfbeeld en zelfvertrouwen
- Er ontstaat een onveilig pedagogisch klimaat = slecht voor de sfeer in de klas

Vooral bij jonge kinderen kun je ze beter afleiden dan straffen, behalve als je wilt dat ze iets van het
ingrijpen leren

Wanneer je wel moet straffen
+ als niets anders meer werkt
+ zsm na de overtreding
+ het mag geen wraakactie zijn
+ straf het gedrag van het kind, maar wijs hem als persoon niet af
+ leg uit waarvoor het kind gestraft iets + vertel over alternatief gedrag
+ straf mag niet te lang duren
+ herstel na de straf het contact met het kind


Hoe ga je om met kinderen en hun ouders

, 11.1 Een goede relatie en gedrag
Bij een te algemene aanpak voelen kinderen zich als persoon aangesproken, ipv enkel hun gedrag
Dus niet ’netjes schrijven’  als leerling X netjes schrijft en een sticker krijgt en leerling Y ontzettend
zijn best doet, maar hij geen sticker krijgt omdat de leerkracht het niet netjes vindt, voelt leerling Y
dat hij onterecht geen beloning heeft gekregen en komt de relatie tussen hem en de leerkracht
onder druk te staan

11.2 Gedrag
Behaviorisme = gedragstheorie (Skinner, Pavlov)
 Het aan- en afleren van waarneembaar gedrag
 Gegevens uit het verleden zijn alleen belangrijk voor hoe ze het huidige gedrag beïnvloeden,
maar de nadruk ligt op het gedrag van het hier en nu
 Gedrag wordt bepaald door de directe gevolgen die het heeft  door in de gevolgen
veranderingen aan te brengen, zal het gedrag waarschijnlijk ook veranderen
 Invloed van externe factoren
 Ieder gedrag is aangeleerd; dit kan dus ook weer worden afgeleerd

Locke: ‘het kind komt als onbeschreven blad ter wereld’
Rousseau: ‘alles is al aanwezig in de aanleg; een gezonde omgeving zorgt ervoor dat de aangeboren
talenten tot ontwikkeling komen’

Interpretaties van gedragen zijn geen beschrijvingen van gedrag; wat de een ‘lief’ noemt, vindt de
ander ‘verlegen’  maar het gedrag is enkel ‘weinig zeggen/stil’

Versterking = als gedrag wordt aangeleerd/blijft bestaan/toeneemt doordat het gevolgd wordt door
prettige dingen of gebeurtenissen (beloningen = versterkers)
Verzwakken = onthouden van beloningen, negeren en straffen


10.4 De win-winmethode
Bij de win-winmethode wordt een conflict beschreven als een probleem dat om een oplossing vraagt
die voor beide partijen aanvaardbaar is  hierbij is een tweerichtingsverkeer van wederzijds respect

10.5 De win-winmethode: concrete uitwerking
Stapsgewijze aanpak: probleemoplossend proces
1. Probleem/conflict vaststellen of beschrijven
2. Mogelijke oplossingen verzamelen
3. Mogelijke oplossingen evalueren
4. Oplossing(en) kiezen
5. Beslissing uitvoeren: maak concrete afspraken over de oplossing(en)
6. Oplossing toetsen  is het probleem verdwenen?  Zo niet, dan beginnen we weer bij stap
1

3.1 Een goede relatie en acceptatie
Het gaat hierbij om acceptatie van de persoon, niet zo zeer van zijn gedrag

Veiligheid is de basis  van hieruit ontwikkelen kinderen zich, gaan ze de wereld verkennen, gaan ze
sociale relaties aan

3.2 Het begrip acceptatie
Acceptatierechthoek = onacceptabel gedrag en acceptabel gedrag met daartussen de
acceptatiegrens