Participatie
bevorderen
, auteur: xxx
studentennummer: xxx
2
, Inleiding
De transitie naar de ‘participatiesamenleving’ kent een opmerkelijk lange aanloop. Al in 1990(!) was
het kamerlid Frans Wolters (CDA) die de term bezigde in samenhang met “een grotere spreiding van
verantwoordelijkheden”. Toch is het niet Wolters, maar toenmalig minister van Financiën Wim Kok,
aan wie die de introductie van het begrip wijdverbreid wordt toegekend. Het jaar na Wolters uitte
deze publiekelijk zijn zorgen over de bestendigheid van de verzorgingsstaat (Hirsch Ballin, 2014).
Niettemin duurde het nog tot 2013 vooraleer de overheid de participatiesamenleving definitief tot
beleid verhief. Het grote publiek maakte begin 2015 kennis met de praktische uitwerking ervan.
Voortaan waren de gemeenten, weliswaar met een forse reductie in budget, verantwoordelijk voor
de uitvoering van de Jeugdwet, Participatiewet en de WMO. Ondersteuning en zorg dicht bij de
burger als mantra van een nieuw tijdgewricht. Het zou niet alleen het maatwerk ten goede komen,
maar tegelijkertijd kosten besparen. De hervorming betekende een definitieve breuk met de lange
overheidstraditie die Nederland tot dan toe kende. Niet langer garandeerde ‘vadertje staat’ haar
burgers als vanzelfsprekend een hoog peil van sociale zekerheid. Nee, ‘zelfredzaamheid’ en ‘elkaar
helpen’ zou de norm moeten zijn. En al waren onder de kabinetten Lubbers (jaren tachtig) en ‘Paars’
(jaren negentig) reeds aanzienlijke veranderingen in het sociale domein doorgevoerd, niet eerder
werd de burger zo de stellig verzocht toch allereerst zelf verantwoordelijkheid te nemen voor zijn of
haar eigen leven en omgeving (Koning Willem-Alexander, 2013).
Toegegeven: het aansporen van responsabiliteit en saamhorigheid is lovenswaardig. En een breuk
met de verzorgingsstaat is historisch gezien zeer zeker moedig te noemen. Maar vervolgens hield de
wetgever zich nogal ‘stil’. Zo heeft het Rijk nagelaten haar ‘participatiesamenleving’ nader toe te
lichten. Daardoor is anno 2019 nog altijd onduidelijk waar de rol van de overheid eindigt en die van
de burger begint. Met alle gevolgen voor de professionals in het sociale domein van dien. Middels
gesprekken met een sociaal werker en een ambtenaar uit mijn gemeente ben ik veel te weten
gekomen over de praktische uitwerking en uitdagingen van het concept ‘participatiesamenleving’.
Middels realisatie van deze opdracht toon ik aan op methodisch wijze de participatiebehoefte van
een cliënte te onderzoeken en haar deelname aan zingevende activiteiten te stimuleren.
In deel A beschrijf welke micro-, meso- en macrofactoren van invloed zijn op het ontstaan van het
sociaal isolement van cliënte. Tevens breng ik de participatiebehoefte van cliënte in kaart en
informeer haar over de participatiemogelijkheden in onze gemeente.
In deel B treft u een overzicht van de voorzieningen en regelgeving en beschrijf ik de uitgangspunten
van verschillende methodische benaderingen welke tot doel hebben sociale insluiting te bevorderen.
3
bevorderen
, auteur: xxx
studentennummer: xxx
2
, Inleiding
De transitie naar de ‘participatiesamenleving’ kent een opmerkelijk lange aanloop. Al in 1990(!) was
het kamerlid Frans Wolters (CDA) die de term bezigde in samenhang met “een grotere spreiding van
verantwoordelijkheden”. Toch is het niet Wolters, maar toenmalig minister van Financiën Wim Kok,
aan wie die de introductie van het begrip wijdverbreid wordt toegekend. Het jaar na Wolters uitte
deze publiekelijk zijn zorgen over de bestendigheid van de verzorgingsstaat (Hirsch Ballin, 2014).
Niettemin duurde het nog tot 2013 vooraleer de overheid de participatiesamenleving definitief tot
beleid verhief. Het grote publiek maakte begin 2015 kennis met de praktische uitwerking ervan.
Voortaan waren de gemeenten, weliswaar met een forse reductie in budget, verantwoordelijk voor
de uitvoering van de Jeugdwet, Participatiewet en de WMO. Ondersteuning en zorg dicht bij de
burger als mantra van een nieuw tijdgewricht. Het zou niet alleen het maatwerk ten goede komen,
maar tegelijkertijd kosten besparen. De hervorming betekende een definitieve breuk met de lange
overheidstraditie die Nederland tot dan toe kende. Niet langer garandeerde ‘vadertje staat’ haar
burgers als vanzelfsprekend een hoog peil van sociale zekerheid. Nee, ‘zelfredzaamheid’ en ‘elkaar
helpen’ zou de norm moeten zijn. En al waren onder de kabinetten Lubbers (jaren tachtig) en ‘Paars’
(jaren negentig) reeds aanzienlijke veranderingen in het sociale domein doorgevoerd, niet eerder
werd de burger zo de stellig verzocht toch allereerst zelf verantwoordelijkheid te nemen voor zijn of
haar eigen leven en omgeving (Koning Willem-Alexander, 2013).
Toegegeven: het aansporen van responsabiliteit en saamhorigheid is lovenswaardig. En een breuk
met de verzorgingsstaat is historisch gezien zeer zeker moedig te noemen. Maar vervolgens hield de
wetgever zich nogal ‘stil’. Zo heeft het Rijk nagelaten haar ‘participatiesamenleving’ nader toe te
lichten. Daardoor is anno 2019 nog altijd onduidelijk waar de rol van de overheid eindigt en die van
de burger begint. Met alle gevolgen voor de professionals in het sociale domein van dien. Middels
gesprekken met een sociaal werker en een ambtenaar uit mijn gemeente ben ik veel te weten
gekomen over de praktische uitwerking en uitdagingen van het concept ‘participatiesamenleving’.
Middels realisatie van deze opdracht toon ik aan op methodisch wijze de participatiebehoefte van
een cliënte te onderzoeken en haar deelname aan zingevende activiteiten te stimuleren.
In deel A beschrijf welke micro-, meso- en macrofactoren van invloed zijn op het ontstaan van het
sociaal isolement van cliënte. Tevens breng ik de participatiebehoefte van cliënte in kaart en
informeer haar over de participatiemogelijkheden in onze gemeente.
In deel B treft u een overzicht van de voorzieningen en regelgeving en beschrijf ik de uitgangspunten
van verschillende methodische benaderingen welke tot doel hebben sociale insluiting te bevorderen.
3
