Sociologie, Social Work jaar 2, semester 1, blok 2 (CHE)
Samenvatting van 12 losse artikelen verdeeld over 6 onderwerpen.
Modernisering…………………………………………………………………………………………………………………..2
Artikel 1: Modernity and Self-Identity: Self and Society in the Late Modern Age (Giddens)……3
Artikel 2: Maatschappelijk werk in een sociaal gevoelige tijd (Van Ewijk)……………………………….5
Secularisering……………………………………………………………………………………………………………………7
Artikel 1: Het seculiere experiment: Hoe we van God los gingen samenleven (Boutellier)……..8
Artikel 2: Wij zijn ons (Van Ostaijen)……………………………………………………………………………….……10
Man, vrouw en gezin……………………………………………………………………………………………………….11
Artikel 1: Mannen en vrouwen staan vooral zichzelf in de weg: Sekseverhoudingen en schade
aan de ziel (Dekker)…………………………………………………………………………………………………………..…12
Artikel 2: Hoe de samenleving het gezinsleven beïnvloedt: Een sociologische schets van het
gezin in de laatmoderne samenleving (Dekker)……………………………………………………………………13
Buurten en wijken………………………………………………………………………………………………….……….16
Artikel 1: De sociale basis keert terug in nieuwe gedaanten (Engbertsen)……………….…………..17
Artikel 2: Zeven mythen over de wijkaanpak (Duyvendak)……………………………………………….….18
Dwang en drang………………………………………………………………………………………………………………20
Artikel 1: Van bestraffing naar behandeling: Een inleiding in de sociologie van de
hulpverlening (Keulartz)……………………………………………………………………………………………………….21
Artikel 2: Identiteit; disciplinering als behandeling (Verhaeghe)…………………………….…………….23
Vermaatschappelijking………………………………………………………………………………………………..….24
Artikel 1: Gestichten: De sociale situatie van gedetineerden, psychiatrische
patiënten en andere bewoners van totale inrichtingen (Goffman)………………………….…………..25
Artikel 2: Wat is er zo erg aan daklozen? (Van Doorn & Tonkens)………………………………………..27
1
,COLLEGE 1 - MODERNISERING
Aantekeningen college 1 – Context van de artikelen
Moderniteit: hoe wil ik me presenteren? Hoe wil ik gezien worden? Het ‘ik’ is in het middelpunt
komen te staan. ‘Ik denk, dus ik ben.’
- Industrialisering --> ontstaan van ander soort arbeid
- Wetenschap & techniek --> grote ontwikkelingen en denken vanuit wat kan i.p.v. wat mag
- Verandering religieuze orde --> geen heilige orde meer, maar veel platter. Wat vind jij
belangrijk?
- Differentiatie & fragmentatie --> er is veel meer verschil/onderscheid gekomen
(differentiatie) en het leven wordt steeds meer opgeknipt in stukjes (fragmentatie). Het
overzicht over het geheel heeft één persoon eigenlijk niet meer.
- Politieke veranderingen --> democratie, stemrecht, veranderde positie koning etc.
- Welvaart, demografie, urbanisatie --> andere opbouw van de bevolking en verstedelijking
LET OP: modernisering ≠ verwestersing
Modernisering Verwestersing
In heel veel landen M.n. in Europa
Beter geletterd Individualisme!!
Urbanisatie Scheiding geestelijke en wereldlijke
Verbetering onderwijs (Individuele) rechten
Welvaart Verlichtingsdenken doorgevoerd (‘ik’)
Sociale mobilisatie (reizen etc.)
Modern en premodern (in westerse samenleving)
Premodern voor 1800 Modern na 1800
Vaste orde Dynamiek (van Ewijk: ‘complex’)
Gehoorzaamheid Vrijheid (heeft enorme invloed)
Verbondenheid Autonomie
Traditie en plicht (hierdoor maak je bepaalde Reflectie (hierdoor maak je bepaalde keuzes
keuzes wel of niet) wel of niet, leidend voor je handelen)
High-trust Low-trust
2
, Giddens, A. (1991). Modernity and Self-Identity: Self and Society in the Late Modern Age.
Cambrigde: Polity. (pp. 70 – 80, ‘The trajectory of the self’)
Moderniteit = de tijd van dynamiek
- Scheiding tijd en ruimte
Wat je ervaart en wat relevant is, is niet meer aan tijd of plaats gebonden. Door technologie,
maar ook door globale en politieke ontwikkelingen die invloed op ons hebben. (Bv. belangrijk
nieuws uit Amerika van twee dagen geleden kan je via je mobiel opzoeken en bekijken.)
- Onthechting sociale instituties
Gedragsregels, normen, sociale codes (zoals huwelijk, gezin, rechten) hebben we nog steeds
nodig in ons leven alleen hechten we er nu veel minder waarde aan.
- Diepgaande reflexiviteit
Alles is voorwerp van overdenking, reflectie en evaluatie. Je moet voortdurend keuzes maken
door deze reflexiviteit. Alles is veranderbaar, dus ook jij als mens.
Disembedding mechanisms = mechanismen van onthechting, ontkoppeling, waardoor je op jezelf
staat. Je bent niet meer ingebed in deze tijd door onthechtende elementen, zoals laptop, mobiel.
(Van Ewijk zegt: SW’er moet mensen weer helpen in te bedden en activeren)
Late modernity = volgens Giddens de reflexieve samenleving, vanaf ongeveer 1950.
Kenmerkend voor de laat moderne mens:
- Zelfidentiteit --> moderniteit zorgt voor onthechting, verwarring en vrijheid; je moet je eigen
identiteit zelf vormgeven.
- Project --> Trajectory of the self = het zelf ontwikkelt zich van het verleden naar de verwachte
toekomst. Je bent voortdurend bezig met het project ‘zelf’. Dit vraagt continue reflectie. De
gevolgen van je keuzes zijn hierdoor enorm belangrijk; eigen schuld, dikke bult.
- Zelfrealisatie/zelfactualisatie --> Jezelf realiseren, bovenin piramide van Maslow.
10 kenmerken van hoe wij het traject zelfrealisatie vormgeven:
1. Het zelf is een reflexief project
Reflexive project: het individu is hier verantwoordelijk voor. We zijn niet wat we zijn,
maar wat we van onszelf maken. Aan de ene kant is het zelf niet volledig leeg, er zijn
psychische behoeften en psychologische processen van zelfvorming. Aan de andere kant
is wat iemand wordt afhankelijk van de constructieve inspanningen (bijv. ‘self-
understanding’) waar hij zich mee bezig houdt.
2. Het zelf is een ontwikkeltraject naar een geanticipeerde toekomst
3. Reflexiviteit is continu en alles doordringend
Op alle fronten van het leven.
4. Zelfidentiteit veronderstelt een verhaal
Self-identity as a narrative: expliciet narratief. Een autobiografie is de kern van
zelfidentiteit geworden in het moderne sociale leven. Je moet kunnen verklaren waarom
je geworden bent zoals je bent.
5. Zelfactualisatie veronderstelt controle van tijd, inclusief persoonlijke tijd
6. Zelfactualisatie strekt zich uit tot het lichaam
7. Zelfactualisatie is balans aanbrengen tussen mogelijkheden en risico’s
8. De morele waarde van zelfactualisatie is ‘echt’/authentiek zijn
Jezelf zijn en jezelf ook waarderen.
9. Het levenspad wordt gezien als fases
Je moet door de fases heen en in elke fase kan je weer andere keuzes maken.
10. Je bent zelfreferentieël
Internally referential = jij bent je eigen referentiepunt, jij bent de norm. Er ontstaan
persoonlijke overtuigingen, waarbij het individu erkent dat hijzelf belangrijk is, het komt
dus van binnenuit.
3
Samenvatting van 12 losse artikelen verdeeld over 6 onderwerpen.
Modernisering…………………………………………………………………………………………………………………..2
Artikel 1: Modernity and Self-Identity: Self and Society in the Late Modern Age (Giddens)……3
Artikel 2: Maatschappelijk werk in een sociaal gevoelige tijd (Van Ewijk)……………………………….5
Secularisering……………………………………………………………………………………………………………………7
Artikel 1: Het seculiere experiment: Hoe we van God los gingen samenleven (Boutellier)……..8
Artikel 2: Wij zijn ons (Van Ostaijen)……………………………………………………………………………….……10
Man, vrouw en gezin……………………………………………………………………………………………………….11
Artikel 1: Mannen en vrouwen staan vooral zichzelf in de weg: Sekseverhoudingen en schade
aan de ziel (Dekker)…………………………………………………………………………………………………………..…12
Artikel 2: Hoe de samenleving het gezinsleven beïnvloedt: Een sociologische schets van het
gezin in de laatmoderne samenleving (Dekker)……………………………………………………………………13
Buurten en wijken………………………………………………………………………………………………….……….16
Artikel 1: De sociale basis keert terug in nieuwe gedaanten (Engbertsen)……………….…………..17
Artikel 2: Zeven mythen over de wijkaanpak (Duyvendak)……………………………………………….….18
Dwang en drang………………………………………………………………………………………………………………20
Artikel 1: Van bestraffing naar behandeling: Een inleiding in de sociologie van de
hulpverlening (Keulartz)……………………………………………………………………………………………………….21
Artikel 2: Identiteit; disciplinering als behandeling (Verhaeghe)…………………………….…………….23
Vermaatschappelijking………………………………………………………………………………………………..….24
Artikel 1: Gestichten: De sociale situatie van gedetineerden, psychiatrische
patiënten en andere bewoners van totale inrichtingen (Goffman)………………………….…………..25
Artikel 2: Wat is er zo erg aan daklozen? (Van Doorn & Tonkens)………………………………………..27
1
,COLLEGE 1 - MODERNISERING
Aantekeningen college 1 – Context van de artikelen
Moderniteit: hoe wil ik me presenteren? Hoe wil ik gezien worden? Het ‘ik’ is in het middelpunt
komen te staan. ‘Ik denk, dus ik ben.’
- Industrialisering --> ontstaan van ander soort arbeid
- Wetenschap & techniek --> grote ontwikkelingen en denken vanuit wat kan i.p.v. wat mag
- Verandering religieuze orde --> geen heilige orde meer, maar veel platter. Wat vind jij
belangrijk?
- Differentiatie & fragmentatie --> er is veel meer verschil/onderscheid gekomen
(differentiatie) en het leven wordt steeds meer opgeknipt in stukjes (fragmentatie). Het
overzicht over het geheel heeft één persoon eigenlijk niet meer.
- Politieke veranderingen --> democratie, stemrecht, veranderde positie koning etc.
- Welvaart, demografie, urbanisatie --> andere opbouw van de bevolking en verstedelijking
LET OP: modernisering ≠ verwestersing
Modernisering Verwestersing
In heel veel landen M.n. in Europa
Beter geletterd Individualisme!!
Urbanisatie Scheiding geestelijke en wereldlijke
Verbetering onderwijs (Individuele) rechten
Welvaart Verlichtingsdenken doorgevoerd (‘ik’)
Sociale mobilisatie (reizen etc.)
Modern en premodern (in westerse samenleving)
Premodern voor 1800 Modern na 1800
Vaste orde Dynamiek (van Ewijk: ‘complex’)
Gehoorzaamheid Vrijheid (heeft enorme invloed)
Verbondenheid Autonomie
Traditie en plicht (hierdoor maak je bepaalde Reflectie (hierdoor maak je bepaalde keuzes
keuzes wel of niet) wel of niet, leidend voor je handelen)
High-trust Low-trust
2
, Giddens, A. (1991). Modernity and Self-Identity: Self and Society in the Late Modern Age.
Cambrigde: Polity. (pp. 70 – 80, ‘The trajectory of the self’)
Moderniteit = de tijd van dynamiek
- Scheiding tijd en ruimte
Wat je ervaart en wat relevant is, is niet meer aan tijd of plaats gebonden. Door technologie,
maar ook door globale en politieke ontwikkelingen die invloed op ons hebben. (Bv. belangrijk
nieuws uit Amerika van twee dagen geleden kan je via je mobiel opzoeken en bekijken.)
- Onthechting sociale instituties
Gedragsregels, normen, sociale codes (zoals huwelijk, gezin, rechten) hebben we nog steeds
nodig in ons leven alleen hechten we er nu veel minder waarde aan.
- Diepgaande reflexiviteit
Alles is voorwerp van overdenking, reflectie en evaluatie. Je moet voortdurend keuzes maken
door deze reflexiviteit. Alles is veranderbaar, dus ook jij als mens.
Disembedding mechanisms = mechanismen van onthechting, ontkoppeling, waardoor je op jezelf
staat. Je bent niet meer ingebed in deze tijd door onthechtende elementen, zoals laptop, mobiel.
(Van Ewijk zegt: SW’er moet mensen weer helpen in te bedden en activeren)
Late modernity = volgens Giddens de reflexieve samenleving, vanaf ongeveer 1950.
Kenmerkend voor de laat moderne mens:
- Zelfidentiteit --> moderniteit zorgt voor onthechting, verwarring en vrijheid; je moet je eigen
identiteit zelf vormgeven.
- Project --> Trajectory of the self = het zelf ontwikkelt zich van het verleden naar de verwachte
toekomst. Je bent voortdurend bezig met het project ‘zelf’. Dit vraagt continue reflectie. De
gevolgen van je keuzes zijn hierdoor enorm belangrijk; eigen schuld, dikke bult.
- Zelfrealisatie/zelfactualisatie --> Jezelf realiseren, bovenin piramide van Maslow.
10 kenmerken van hoe wij het traject zelfrealisatie vormgeven:
1. Het zelf is een reflexief project
Reflexive project: het individu is hier verantwoordelijk voor. We zijn niet wat we zijn,
maar wat we van onszelf maken. Aan de ene kant is het zelf niet volledig leeg, er zijn
psychische behoeften en psychologische processen van zelfvorming. Aan de andere kant
is wat iemand wordt afhankelijk van de constructieve inspanningen (bijv. ‘self-
understanding’) waar hij zich mee bezig houdt.
2. Het zelf is een ontwikkeltraject naar een geanticipeerde toekomst
3. Reflexiviteit is continu en alles doordringend
Op alle fronten van het leven.
4. Zelfidentiteit veronderstelt een verhaal
Self-identity as a narrative: expliciet narratief. Een autobiografie is de kern van
zelfidentiteit geworden in het moderne sociale leven. Je moet kunnen verklaren waarom
je geworden bent zoals je bent.
5. Zelfactualisatie veronderstelt controle van tijd, inclusief persoonlijke tijd
6. Zelfactualisatie strekt zich uit tot het lichaam
7. Zelfactualisatie is balans aanbrengen tussen mogelijkheden en risico’s
8. De morele waarde van zelfactualisatie is ‘echt’/authentiek zijn
Jezelf zijn en jezelf ook waarderen.
9. Het levenspad wordt gezien als fases
Je moet door de fases heen en in elke fase kan je weer andere keuzes maken.
10. Je bent zelfreferentieël
Internally referential = jij bent je eigen referentiepunt, jij bent de norm. Er ontstaan
persoonlijke overtuigingen, waarbij het individu erkent dat hijzelf belangrijk is, het komt
dus van binnenuit.
3
