Samenvatting Ethiek en Economie
Een grensoverschrijdende inleiding
,Inhoudsopgave
1 Wat is ethiek?...............................................................................................................................................................4
1.1 Feiten en waarden................................................................................................................................................4
1.2 Ethiek als wetenschap...........................................................................................................................................4
1.3 De moraal..............................................................................................................................................................4
1.3.1 Normen...........................................................................................................................................................4
1.3.2 Waarden.........................................................................................................................................................4
1.3.3 Deugd.............................................................................................................................................................5
1.3.4 Belang.............................................................................................................................................................5
1.4 Structureel analyseren...........................................................................................................................................5
1.5 Structureel evalueren............................................................................................................................................5
1.6 Ethiek in relatie tot andere disciplines...................................................................................................................5
1.7 Bedrijfsethiek?.......................................................................................................................................................5
2 Verantwoordelijkheid..................................................................................................................................................6
2.1 Het begrip verantwoordelijkheid...........................................................................................................................6
2.2 Individuele factoren...............................................................................................................................................6
2.2.1 Vrijheid...........................................................................................................................................................6
2.2.2 Kennis.............................................................................................................................................................7
2.2.3 Geweten.........................................................................................................................................................7
2.3 Situationele factoren.............................................................................................................................................7
2.3.1 Invloed............................................................................................................................................................7
2.3.2 Causaliteit.......................................................................................................................................................7
2.3.3 Impact.............................................................................................................................................................7
2.3.4 Relatie.............................................................................................................................................................7
3 Ethische stromingen.....................................................................................................................................................8
3.1 Normatieve ethiek.................................................................................................................................................8
3.2 Ethiek voor de persoon..........................................................................................................................................8
3.2.1 Gevolgenethiek...............................................................................................................................................8
3.2.2 Beginselethiek................................................................................................................................................8
3.3 Ethiek vanuit de persoon.......................................................................................................................................9
3.3.1 Deugden ethiek..............................................................................................................................................9
3.3.2 Post moderne ethiek......................................................................................................................................9
4 Een ethisch beslissingsmodel.....................................................................................................................................10
4.1 Een moreel dilemma............................................................................................................................................10
4.2 Stap 1: Morele vraagstelling...............................................................................................................................10
4.3 Stap 2: Morele agent en morele stakeholders.....................................................................................................10
4.4 Stap 3: Alternatieven..........................................................................................................................................10
4.5 Stap 4: Een weloverwogen waardeoordeel.........................................................................................................10
4.6 Kanttekeningen....................................................................................................................................................11
, 5 De ontwikkeling van ethiek in het bedrijfsleven.........................................................................................................13
5.1 De industriële revolutie.......................................................................................................................................13
5.2 Een moreel vacuüm.............................................................................................................................................13
5.3 De triple bottom line...........................................................................................................................................13
6 Sociale waarden.........................................................................................................................................................15
6.1 De industriële revolutie en sociale waarden van werknemers............................................................................15
6.2 Rechten van werknemers in ontwikkelde landen................................................................................................15
6.3 Uitdagingen in ontwikkelde landen.....................................................................................................................15
6.4 Uitdagingen in ontwikkelingslanden....................................................................................................................17
6.4.1 De bescherming van sociale waarden van werknemers...............................................................................17
6.5 Corruptie.............................................................................................................................................................17
6.6 Sociale waarden van consumenten.....................................................................................................................17
...................................................................................................................................................................................... 17
7 Ecologische waarden..................................................................................................................................................18
7.1 7.1 The tragedy of the commons.........................................................................................................................18
7.2 7.2 Van een lineaire naar een circulaire economie..............................................................................................18
7.2.1 Grenzen........................................................................................................................................................18
7.2.2 Groen............................................................................................................................................................18
7.2.3 Globalisering.................................................................................................................................................18
7.2.4 De afvalpiramide...........................................................................................................................................18
8 Economische waarden en accountability...................................................................................................................20
8.1 Wat zijn economische waarden?.........................................................................................................................20
8.2 Winst en jaarverslaglegging.................................................................................................................................20
8.3 Zelfregulering en accountability..........................................................................................................................21
9 Culturele diversiteit....................................................................................................................................................23
9.1 Cultuur.................................................................................................................................................................23
9.2 Culturele verschillen op diverse niveaus.............................................................................................................23
9.3 Culturele verschillen en het bedrijfsleven...........................................................................................................23
9.4 Culturele verschillen tussen landen.....................................................................................................................23
10 Globalisering: werkt het systeem?...........................................................................................................................25
10.1 Waarom globalisering een goede ontwikkeling is.............................................................................................25
10.2 Waarom globalisering een slechte ontwikkeling is...........................................................................................25
Een grensoverschrijdende inleiding
,Inhoudsopgave
1 Wat is ethiek?...............................................................................................................................................................4
1.1 Feiten en waarden................................................................................................................................................4
1.2 Ethiek als wetenschap...........................................................................................................................................4
1.3 De moraal..............................................................................................................................................................4
1.3.1 Normen...........................................................................................................................................................4
1.3.2 Waarden.........................................................................................................................................................4
1.3.3 Deugd.............................................................................................................................................................5
1.3.4 Belang.............................................................................................................................................................5
1.4 Structureel analyseren...........................................................................................................................................5
1.5 Structureel evalueren............................................................................................................................................5
1.6 Ethiek in relatie tot andere disciplines...................................................................................................................5
1.7 Bedrijfsethiek?.......................................................................................................................................................5
2 Verantwoordelijkheid..................................................................................................................................................6
2.1 Het begrip verantwoordelijkheid...........................................................................................................................6
2.2 Individuele factoren...............................................................................................................................................6
2.2.1 Vrijheid...........................................................................................................................................................6
2.2.2 Kennis.............................................................................................................................................................7
2.2.3 Geweten.........................................................................................................................................................7
2.3 Situationele factoren.............................................................................................................................................7
2.3.1 Invloed............................................................................................................................................................7
2.3.2 Causaliteit.......................................................................................................................................................7
2.3.3 Impact.............................................................................................................................................................7
2.3.4 Relatie.............................................................................................................................................................7
3 Ethische stromingen.....................................................................................................................................................8
3.1 Normatieve ethiek.................................................................................................................................................8
3.2 Ethiek voor de persoon..........................................................................................................................................8
3.2.1 Gevolgenethiek...............................................................................................................................................8
3.2.2 Beginselethiek................................................................................................................................................8
3.3 Ethiek vanuit de persoon.......................................................................................................................................9
3.3.1 Deugden ethiek..............................................................................................................................................9
3.3.2 Post moderne ethiek......................................................................................................................................9
4 Een ethisch beslissingsmodel.....................................................................................................................................10
4.1 Een moreel dilemma............................................................................................................................................10
4.2 Stap 1: Morele vraagstelling...............................................................................................................................10
4.3 Stap 2: Morele agent en morele stakeholders.....................................................................................................10
4.4 Stap 3: Alternatieven..........................................................................................................................................10
4.5 Stap 4: Een weloverwogen waardeoordeel.........................................................................................................10
4.6 Kanttekeningen....................................................................................................................................................11
, 5 De ontwikkeling van ethiek in het bedrijfsleven.........................................................................................................13
5.1 De industriële revolutie.......................................................................................................................................13
5.2 Een moreel vacuüm.............................................................................................................................................13
5.3 De triple bottom line...........................................................................................................................................13
6 Sociale waarden.........................................................................................................................................................15
6.1 De industriële revolutie en sociale waarden van werknemers............................................................................15
6.2 Rechten van werknemers in ontwikkelde landen................................................................................................15
6.3 Uitdagingen in ontwikkelde landen.....................................................................................................................15
6.4 Uitdagingen in ontwikkelingslanden....................................................................................................................17
6.4.1 De bescherming van sociale waarden van werknemers...............................................................................17
6.5 Corruptie.............................................................................................................................................................17
6.6 Sociale waarden van consumenten.....................................................................................................................17
...................................................................................................................................................................................... 17
7 Ecologische waarden..................................................................................................................................................18
7.1 7.1 The tragedy of the commons.........................................................................................................................18
7.2 7.2 Van een lineaire naar een circulaire economie..............................................................................................18
7.2.1 Grenzen........................................................................................................................................................18
7.2.2 Groen............................................................................................................................................................18
7.2.3 Globalisering.................................................................................................................................................18
7.2.4 De afvalpiramide...........................................................................................................................................18
8 Economische waarden en accountability...................................................................................................................20
8.1 Wat zijn economische waarden?.........................................................................................................................20
8.2 Winst en jaarverslaglegging.................................................................................................................................20
8.3 Zelfregulering en accountability..........................................................................................................................21
9 Culturele diversiteit....................................................................................................................................................23
9.1 Cultuur.................................................................................................................................................................23
9.2 Culturele verschillen op diverse niveaus.............................................................................................................23
9.3 Culturele verschillen en het bedrijfsleven...........................................................................................................23
9.4 Culturele verschillen tussen landen.....................................................................................................................23
10 Globalisering: werkt het systeem?...........................................................................................................................25
10.1 Waarom globalisering een goede ontwikkeling is.............................................................................................25
10.2 Waarom globalisering een slechte ontwikkeling is...........................................................................................25