Diagnostiek en assessment in
opvoeding, onderwijs en
hulpverlening
College 1
Leerdoelen
- Uitleggen wat het assessmentproces inhoudt met de verschillende stappen, assumpties,
ethische aspecten en speciale voorzieningen
- Begrijpen wat testscores betekenen en hoe deze te interpreteren om adequate
besluitvorming te laten plaatsvinden
- Uitleggen wat betrouwbaarheid en validiteit van testscores zijn en hoe deze kunnen
samenhangen en verschillen
- Begrijpen hoe de kwaliteit van individuele items te analyseren is
- De kwaliteit van verschillende instrumenten beoordelen voor het meten van diverse
populaties
College 2
Mogelijke vragen
- Wat is er aan de hand?
o Op school, thuis, op de opvang etc.
o Met schoolse vakken, op sociaal-emotioneel gebied etc.
- Waar(om) stagneert de ontwikkeling? wat zijn eventuele belemmerende factoren
- Slaat de behandeling aan?
In D&A
- Met welke testinstrumenten kan ik de ontwikkeling/situatie het best in kaart brengen?
- Waar moet ik op letten bij de testselectie?
- Hoe interpreteer ik de testuitslag?
- Hoe wordt een goed testinstrument ontwikkeld?
Leerdoelen college 2
- Uitleggen van de verschillende stappen in het proces van test measurement
assessment
- Begrijpen wat de verschillende type testen inhouden en wat ze in kaart kunnen brengen
- Inzicht in het belang van de 10 basisassumpties
- Inzicht in respectvol taalgebruik tijdens het assessmentproces
- Sluit aan bij cursusleerdoel 1
Casus Livia
- Een meisje die thuis best wel druk is, vraagt veel aandacht en moeder vindt dit vervelend
- Dingen die ze wilt doen vindt moeder te moeilijk, dus moeder stuurt haar naar haar kamer
- Livia lijkt op het broertje van moeder van vroeger
- Broertje heeft geen school afgerond, geen baan etc.
- Ouders van moeder stuurden broertje ook altijd naar zijn kamer, dus moeder weet dat dit
niet de juiste oplossing is
- Op school heeft ze twee leerkrachten: meester Pim en een juf
- Meester Pim stoort zich aan Livia, ze stoort anderen
, - Juf Nina noemt Livia een enthousiaste meedenker, ze heeft visie, ze denkt dat zij de stof
makkelijk aankan, dus dat zij meer vrijheid moet krijgen voor eigen opdrachten
- De schoolresultaten stagneren wel een beetje ten opzichte van vorige jaren
- Thuisonderwijs was niet fijn, moeder vond het heftig, dus is blij dat Livia weer naar school
kan
- Wat is er met de ontwikkeling van Livia aan de hand?
Subjectief en/of objectief?
- Wat speelt er ‘echt’?
o Is Livia’s gedrag thuis en/of op school (te) ernstig?
o Lopen haar schoolprestaties (teveel) achter?
o Zijn er onderliggende oorzaken? Verklarende mechanismen?
- Gedrag interpreteren:
o Bijv. verschillen tussen meester Pim versus juf Nina
- Mogelijke oplossing: objectief meten
o Selecteren en afnemen van testen
Basisassumpties
- Voorwaarden voor het vertrouwen op testuitslagen en het assessmentproces
- Onderbouwing van waarom en wanneer wel (of niet) testen
1. Psychologische- en onderwijsconstructen bestaan
2. Psychologische- en onderwijsconstructen zijn meetbaar
3. Psychologische- en onderwijsconstructen kunnen nooit perfect gemeten worden (error!)
4. Psychologische- en onderwijsconstructen kunnen op verschillende manieren gemeten
worden
5. Alle vormen van assessment hebben hun sterke en zwakke kanten
6. Gebruik meerdere bronnen van informatie (indien mogelijk)
7. Prestaties op testen kunnen gegeneraliseerd worden naar niet-getest gedrag
8. Informatie uit assessment kan professionals helpen om betere beslissingen te nemen
9. Assessments kunnen op een eerlijke manier worden uitgevoerd
10. De maatschappij en individuen hebben over het algemeen voordeel van assessment
Verwerkingsopdracht 1: herken je de 10 basisassumpties? Wat mist of kan anders verwoord?
- Wat je wil meten, bestaat en kan gemeten worden
o Op verschillende manieren
o Zo eerlijk mogelijk
- Waarbij we er rekening mee moeten houden dat
o Er altijd kans is dat de uitslag niet (helemaal) klopt
o Elk meetinstrument sterke en zwakke punten heeft
- Het assessmentproces helpt om
o Inzicht te krijgen in wat er aan de hand kan zijn
o En om op basis van zo divers mogelijke data beslissingen te nemen
o Waardoor een individu en de samenleving over het algemeen baat hebben bij
assessment
- Belangrijk is dat we een assessment kiezen dat met zo min mogelijk belasting bruikbare
informatie oplevert, ook over wat niet direct getest is
Selecteren van geschikte testen
- Houd het doel van assessment goed voor ogen
o Wat is de hulpvraag?
o Welke testen kunnen hier antwoord op geven?
, - Technische eigenschappen van testen verschillen
o Welke testen passen bij wat je wil meten, met zo min mogelijk belasting van kind,
ouders, leerkracht, etc.
o Kwaliteit van test (COTAN)
Assessmentproces
- Test
o Multi-method, multi-modal benadering
- Measurement
- Assessment
Definitie: test
- Het verkrijgen van een ‘representatieve steekproef van het gedrag’ van een individu (je kan
maar een onderdeel van het gedrag meten)
o Waarschijnlijk: multi-method
- Systematische manier om informatie te verzamelen
o En daarmee een belangrijk onderdeel van assessment
Multi-modal
- Gebruik van meerdere informatiebronnen
o De ouder
o De docent/leerkracht/kinderopvangleider
o Het kind zelf
- Bijv. ASEBA vragenlijst
o Achenbach
o System of
o Empirically
o Based
o Assessment
Definitie: measurement
- Set van regels om getallen (score) toe te kennen aan de gedragingen en/of prestaties van
individu dus alleen maar het toekennen van en score
Definitie: assessment
- Systematische procedure voor het interpreteren van verkregen informatie (zoals
testuitslagen)
o Conclusies verbinden aan de getallen
o Ruwe score heeft in principe geen betekenis zonder ‘referentiekader’
Norm-referenced en criterion-referenced score interpretaties
Wordt vervolgd in college 3
- Gevolg assessment = besluitvorming
Voorbeeld uitslag interpreteren
- Clinical range: als je in dit gebied scoort, dan
scoor je hoger dan de gemiddelde persoon die
getest is
o Bijvoorbeeld in de attention problems
dus daar moeten we naar kijken
Taalgebruik
, - Citaten uit chapter 11 (p. 378)
o Abnormal results on…
o Disturbances in…
o … systems are impaired
- Worden gebaseerd op een normaalverdeling
- Score op rood gedeelte: abnormale score
Type testen
- Maximum performance test
- Typical response test
- Zelfrapportage vragenlijsten
o Omnibus
o Domein specifiek
- Interview
- Directe observatie
Definitie: maximum performance test
- In kaart brengen van kennis- en vaardigheidsniveau
- Achievement tests
o Niveau na instructie (opfrissen helpt vaak)
- Aptitude tests
o Niveau als gevolg van levenservaring
Subtypes maximum performance tests
- Speed
o Hoeveel test items correct binnen afgebakende tijd
- Power
o Oplopende moeilijkheidsgraad hoeveel items zijn correct? (bijv. 3 items fout,
geeft aan dat de leerling nog niet in staat is dit niveau te volbrengen, dus niveau
omlaag)
- Objectief versus subjectief
o Bijv. objectief: scoren van MC (goed/fout) docent denkt antwoord A, 70% van de
leerlingen antwoord met B, docent gaat opnieuw kijken en concludeert dat het
antwoord B moet zijn
o Bijv. subjectief: tentamen met open vragen (gevoeliger voor interpretatie nakijker)
Definitie: typical response test
- In kaart brengen gedrag van persoonskenmerken
- Objectieve persoonlijkheidstests
o Vaste antwoordcategorieën (bijv. klopt wel/klopt niet)
- Projectieve persoonlijkheidstests
o Open vraag, geen goed/fout, subjectieve scoring
Zelfrapportage vragenlijsten
- Omnibus
o Brede range aan symptomen en gedragingen
o Signalering & screening
- Domein specifiek
o Diepgaand
o Diagnostische(re) doeleinden
opvoeding, onderwijs en
hulpverlening
College 1
Leerdoelen
- Uitleggen wat het assessmentproces inhoudt met de verschillende stappen, assumpties,
ethische aspecten en speciale voorzieningen
- Begrijpen wat testscores betekenen en hoe deze te interpreteren om adequate
besluitvorming te laten plaatsvinden
- Uitleggen wat betrouwbaarheid en validiteit van testscores zijn en hoe deze kunnen
samenhangen en verschillen
- Begrijpen hoe de kwaliteit van individuele items te analyseren is
- De kwaliteit van verschillende instrumenten beoordelen voor het meten van diverse
populaties
College 2
Mogelijke vragen
- Wat is er aan de hand?
o Op school, thuis, op de opvang etc.
o Met schoolse vakken, op sociaal-emotioneel gebied etc.
- Waar(om) stagneert de ontwikkeling? wat zijn eventuele belemmerende factoren
- Slaat de behandeling aan?
In D&A
- Met welke testinstrumenten kan ik de ontwikkeling/situatie het best in kaart brengen?
- Waar moet ik op letten bij de testselectie?
- Hoe interpreteer ik de testuitslag?
- Hoe wordt een goed testinstrument ontwikkeld?
Leerdoelen college 2
- Uitleggen van de verschillende stappen in het proces van test measurement
assessment
- Begrijpen wat de verschillende type testen inhouden en wat ze in kaart kunnen brengen
- Inzicht in het belang van de 10 basisassumpties
- Inzicht in respectvol taalgebruik tijdens het assessmentproces
- Sluit aan bij cursusleerdoel 1
Casus Livia
- Een meisje die thuis best wel druk is, vraagt veel aandacht en moeder vindt dit vervelend
- Dingen die ze wilt doen vindt moeder te moeilijk, dus moeder stuurt haar naar haar kamer
- Livia lijkt op het broertje van moeder van vroeger
- Broertje heeft geen school afgerond, geen baan etc.
- Ouders van moeder stuurden broertje ook altijd naar zijn kamer, dus moeder weet dat dit
niet de juiste oplossing is
- Op school heeft ze twee leerkrachten: meester Pim en een juf
- Meester Pim stoort zich aan Livia, ze stoort anderen
, - Juf Nina noemt Livia een enthousiaste meedenker, ze heeft visie, ze denkt dat zij de stof
makkelijk aankan, dus dat zij meer vrijheid moet krijgen voor eigen opdrachten
- De schoolresultaten stagneren wel een beetje ten opzichte van vorige jaren
- Thuisonderwijs was niet fijn, moeder vond het heftig, dus is blij dat Livia weer naar school
kan
- Wat is er met de ontwikkeling van Livia aan de hand?
Subjectief en/of objectief?
- Wat speelt er ‘echt’?
o Is Livia’s gedrag thuis en/of op school (te) ernstig?
o Lopen haar schoolprestaties (teveel) achter?
o Zijn er onderliggende oorzaken? Verklarende mechanismen?
- Gedrag interpreteren:
o Bijv. verschillen tussen meester Pim versus juf Nina
- Mogelijke oplossing: objectief meten
o Selecteren en afnemen van testen
Basisassumpties
- Voorwaarden voor het vertrouwen op testuitslagen en het assessmentproces
- Onderbouwing van waarom en wanneer wel (of niet) testen
1. Psychologische- en onderwijsconstructen bestaan
2. Psychologische- en onderwijsconstructen zijn meetbaar
3. Psychologische- en onderwijsconstructen kunnen nooit perfect gemeten worden (error!)
4. Psychologische- en onderwijsconstructen kunnen op verschillende manieren gemeten
worden
5. Alle vormen van assessment hebben hun sterke en zwakke kanten
6. Gebruik meerdere bronnen van informatie (indien mogelijk)
7. Prestaties op testen kunnen gegeneraliseerd worden naar niet-getest gedrag
8. Informatie uit assessment kan professionals helpen om betere beslissingen te nemen
9. Assessments kunnen op een eerlijke manier worden uitgevoerd
10. De maatschappij en individuen hebben over het algemeen voordeel van assessment
Verwerkingsopdracht 1: herken je de 10 basisassumpties? Wat mist of kan anders verwoord?
- Wat je wil meten, bestaat en kan gemeten worden
o Op verschillende manieren
o Zo eerlijk mogelijk
- Waarbij we er rekening mee moeten houden dat
o Er altijd kans is dat de uitslag niet (helemaal) klopt
o Elk meetinstrument sterke en zwakke punten heeft
- Het assessmentproces helpt om
o Inzicht te krijgen in wat er aan de hand kan zijn
o En om op basis van zo divers mogelijke data beslissingen te nemen
o Waardoor een individu en de samenleving over het algemeen baat hebben bij
assessment
- Belangrijk is dat we een assessment kiezen dat met zo min mogelijk belasting bruikbare
informatie oplevert, ook over wat niet direct getest is
Selecteren van geschikte testen
- Houd het doel van assessment goed voor ogen
o Wat is de hulpvraag?
o Welke testen kunnen hier antwoord op geven?
, - Technische eigenschappen van testen verschillen
o Welke testen passen bij wat je wil meten, met zo min mogelijk belasting van kind,
ouders, leerkracht, etc.
o Kwaliteit van test (COTAN)
Assessmentproces
- Test
o Multi-method, multi-modal benadering
- Measurement
- Assessment
Definitie: test
- Het verkrijgen van een ‘representatieve steekproef van het gedrag’ van een individu (je kan
maar een onderdeel van het gedrag meten)
o Waarschijnlijk: multi-method
- Systematische manier om informatie te verzamelen
o En daarmee een belangrijk onderdeel van assessment
Multi-modal
- Gebruik van meerdere informatiebronnen
o De ouder
o De docent/leerkracht/kinderopvangleider
o Het kind zelf
- Bijv. ASEBA vragenlijst
o Achenbach
o System of
o Empirically
o Based
o Assessment
Definitie: measurement
- Set van regels om getallen (score) toe te kennen aan de gedragingen en/of prestaties van
individu dus alleen maar het toekennen van en score
Definitie: assessment
- Systematische procedure voor het interpreteren van verkregen informatie (zoals
testuitslagen)
o Conclusies verbinden aan de getallen
o Ruwe score heeft in principe geen betekenis zonder ‘referentiekader’
Norm-referenced en criterion-referenced score interpretaties
Wordt vervolgd in college 3
- Gevolg assessment = besluitvorming
Voorbeeld uitslag interpreteren
- Clinical range: als je in dit gebied scoort, dan
scoor je hoger dan de gemiddelde persoon die
getest is
o Bijvoorbeeld in de attention problems
dus daar moeten we naar kijken
Taalgebruik
, - Citaten uit chapter 11 (p. 378)
o Abnormal results on…
o Disturbances in…
o … systems are impaired
- Worden gebaseerd op een normaalverdeling
- Score op rood gedeelte: abnormale score
Type testen
- Maximum performance test
- Typical response test
- Zelfrapportage vragenlijsten
o Omnibus
o Domein specifiek
- Interview
- Directe observatie
Definitie: maximum performance test
- In kaart brengen van kennis- en vaardigheidsniveau
- Achievement tests
o Niveau na instructie (opfrissen helpt vaak)
- Aptitude tests
o Niveau als gevolg van levenservaring
Subtypes maximum performance tests
- Speed
o Hoeveel test items correct binnen afgebakende tijd
- Power
o Oplopende moeilijkheidsgraad hoeveel items zijn correct? (bijv. 3 items fout,
geeft aan dat de leerling nog niet in staat is dit niveau te volbrengen, dus niveau
omlaag)
- Objectief versus subjectief
o Bijv. objectief: scoren van MC (goed/fout) docent denkt antwoord A, 70% van de
leerlingen antwoord met B, docent gaat opnieuw kijken en concludeert dat het
antwoord B moet zijn
o Bijv. subjectief: tentamen met open vragen (gevoeliger voor interpretatie nakijker)
Definitie: typical response test
- In kaart brengen gedrag van persoonskenmerken
- Objectieve persoonlijkheidstests
o Vaste antwoordcategorieën (bijv. klopt wel/klopt niet)
- Projectieve persoonlijkheidstests
o Open vraag, geen goed/fout, subjectieve scoring
Zelfrapportage vragenlijsten
- Omnibus
o Brede range aan symptomen en gedragingen
o Signalering & screening
- Domein specifiek
o Diepgaand
o Diagnostische(re) doeleinden
