Samenvatting Ethiek en Economie
Een grensoverschrijdende inleiding
,Inhoudsopgave
1 Wat is ethiek? ........................................................................................................................................................... 4
1.1 Feiten en waarden ............................................................................................................................................ 4
1.2 Ethiek als wetenschap ....................................................................................................................................... 4
1.3 De moraal .......................................................................................................................................................... 4
1.3.1 Normen ..................................................................................................................................................... 4
1.3.2 Waarden.................................................................................................................................................... 4
1.3.3 Deugd ........................................................................................................................................................ 5
1.3.4 Belang........................................................................................................................................................ 5
1.4 Structureel analyseren ...................................................................................................................................... 5
1.5 Structureel evalueren ....................................................................................................................................... 5
1.6 Ethiek in relatie tot andere disciplines.............................................................................................................. 5
1.7 Bedrijfsethiek? .................................................................................................................................................. 6
2 Verantwoordelijkheid ............................................................................................................................................... 6
2.1 Het begrip verantwoordelijkheid ...................................................................................................................... 6
2.2 Individuele factoren .......................................................................................................................................... 6
2.2.1 Vrijheid ...................................................................................................................................................... 6
2.2.2 Kennis ........................................................................................................................................................ 7
2.2.3 Geweten .................................................................................................................................................... 7
2.3 Situationele factoren ........................................................................................................................................ 7
2.3.1 Invloed....................................................................................................................................................... 7
2.3.2 Causaliteit.................................................................................................................................................. 7
2.3.3 Impact ....................................................................................................................................................... 7
2.3.4 Relatie ....................................................................................................................................................... 7
3 Ethische stromingen ................................................................................................................................................. 8
3.1 Normatieve ethiek ............................................................................................................................................ 8
3.2 Ethiek voor de persoon ..................................................................................................................................... 8
3.2.1 Gevolgenethiek ......................................................................................................................................... 8
3.2.2 Beginselethiek ........................................................................................................................................... 8
3.3 Ethiek vanuit de persoon .................................................................................................................................. 9
3.3.1 Deugden ethiek ......................................................................................................................................... 9
3.3.2 Post moderne ethiek ................................................................................................................................. 9
4 Een ethisch beslissingsmodel .................................................................................................................................. 10
4.1 Een moreel dilemma ....................................................................................................................................... 10
4.2 Stap 1: Morele vraagstelling ........................................................................................................................... 10
4.3 Stap 2: Morele agent en morele stakeholders................................................................................................ 10
4.4 Stap 3: Alternatieven ...................................................................................................................................... 10
4.5 Stap 4: Een weloverwogen waardeoordeel .................................................................................................... 10
4.6 Kanttekeningen ............................................................................................................................................... 11
, 5 De ontwikkeling van ethiek in het bedrijfsleven..................................................................................................... 13
5.1 De industriële revolutie .................................................................................................................................. 13
5.2 Een moreel vacuüm ........................................................................................................................................ 13
5.3 De triple bottom line ....................................................................................................................................... 13
6 Sociale waarden ...................................................................................................................................................... 15
6.1 De industriële revolutie en sociale waarden van werknemers....................................................................... 15
6.2 Rechten van werknemers in ontwikkelde landen ........................................................................................... 15
6.3 Uitdagingen in ontwikkelde landen ................................................................................................................ 15
6.4 Uitdagingen in ontwikkelingslanden ............................................................................................................... 17
6.4.1 De bescherming van sociale waarden van werknemers ......................................................................... 17
6.4.2 Het opleggen van waarden ................................................................ Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
6.5 Corruptie ......................................................................................................................................................... 17
6.6 Sociale waarden van consumenten ................................................................................................................ 17
7 Ecologische waarden............................................................................................................................................... 18
7.1 7.1 The tragedy of the commons .................................................................................................................... 18
7.2 7.2 Van een lineaire naar een circulaire economie ........................................................................................ 18
7.2.1 Grenzen ................................................................................................................................................... 18
7.2.2 Groen ...................................................................................................................................................... 18
7.2.3 Globalisering ........................................................................................................................................... 18
7.2.4 De afvalpiramide ..................................................................................................................................... 18
8 Economische waarden en accountability ............................................................................................................... 20
8.1 8.1 Wat zijn economische waarden? .............................................................................................................. 20
8.2 8.2 Winst en jaarverslaglegging ...................................................................................................................... 20
8.3 8.3 Zelfregulering en accountability ............................................................................................................... 21
8.4 8.4 Casestudy: het Bangladesh Akkoord .................................................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
9 Culturele diversiteit................................................................................................................................................. 23
9.1 Cultuur ............................................................................................................................................................ 23
9.2 Culturele verschillen op diverse niveaus ........................................................................................................ 23
9.3 Culturele verschillen en het bedrijfsleven ...................................................................................................... 23
9.4 Culturele verschillen tussen landen ................................................................................................................ 23
10 Globalisering: werkt het systeem?...................................................................................................................... 23
Een grensoverschrijdende inleiding
,Inhoudsopgave
1 Wat is ethiek? ........................................................................................................................................................... 4
1.1 Feiten en waarden ............................................................................................................................................ 4
1.2 Ethiek als wetenschap ....................................................................................................................................... 4
1.3 De moraal .......................................................................................................................................................... 4
1.3.1 Normen ..................................................................................................................................................... 4
1.3.2 Waarden.................................................................................................................................................... 4
1.3.3 Deugd ........................................................................................................................................................ 5
1.3.4 Belang........................................................................................................................................................ 5
1.4 Structureel analyseren ...................................................................................................................................... 5
1.5 Structureel evalueren ....................................................................................................................................... 5
1.6 Ethiek in relatie tot andere disciplines.............................................................................................................. 5
1.7 Bedrijfsethiek? .................................................................................................................................................. 6
2 Verantwoordelijkheid ............................................................................................................................................... 6
2.1 Het begrip verantwoordelijkheid ...................................................................................................................... 6
2.2 Individuele factoren .......................................................................................................................................... 6
2.2.1 Vrijheid ...................................................................................................................................................... 6
2.2.2 Kennis ........................................................................................................................................................ 7
2.2.3 Geweten .................................................................................................................................................... 7
2.3 Situationele factoren ........................................................................................................................................ 7
2.3.1 Invloed....................................................................................................................................................... 7
2.3.2 Causaliteit.................................................................................................................................................. 7
2.3.3 Impact ....................................................................................................................................................... 7
2.3.4 Relatie ....................................................................................................................................................... 7
3 Ethische stromingen ................................................................................................................................................. 8
3.1 Normatieve ethiek ............................................................................................................................................ 8
3.2 Ethiek voor de persoon ..................................................................................................................................... 8
3.2.1 Gevolgenethiek ......................................................................................................................................... 8
3.2.2 Beginselethiek ........................................................................................................................................... 8
3.3 Ethiek vanuit de persoon .................................................................................................................................. 9
3.3.1 Deugden ethiek ......................................................................................................................................... 9
3.3.2 Post moderne ethiek ................................................................................................................................. 9
4 Een ethisch beslissingsmodel .................................................................................................................................. 10
4.1 Een moreel dilemma ....................................................................................................................................... 10
4.2 Stap 1: Morele vraagstelling ........................................................................................................................... 10
4.3 Stap 2: Morele agent en morele stakeholders................................................................................................ 10
4.4 Stap 3: Alternatieven ...................................................................................................................................... 10
4.5 Stap 4: Een weloverwogen waardeoordeel .................................................................................................... 10
4.6 Kanttekeningen ............................................................................................................................................... 11
, 5 De ontwikkeling van ethiek in het bedrijfsleven..................................................................................................... 13
5.1 De industriële revolutie .................................................................................................................................. 13
5.2 Een moreel vacuüm ........................................................................................................................................ 13
5.3 De triple bottom line ....................................................................................................................................... 13
6 Sociale waarden ...................................................................................................................................................... 15
6.1 De industriële revolutie en sociale waarden van werknemers....................................................................... 15
6.2 Rechten van werknemers in ontwikkelde landen ........................................................................................... 15
6.3 Uitdagingen in ontwikkelde landen ................................................................................................................ 15
6.4 Uitdagingen in ontwikkelingslanden ............................................................................................................... 17
6.4.1 De bescherming van sociale waarden van werknemers ......................................................................... 17
6.4.2 Het opleggen van waarden ................................................................ Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
6.5 Corruptie ......................................................................................................................................................... 17
6.6 Sociale waarden van consumenten ................................................................................................................ 17
7 Ecologische waarden............................................................................................................................................... 18
7.1 7.1 The tragedy of the commons .................................................................................................................... 18
7.2 7.2 Van een lineaire naar een circulaire economie ........................................................................................ 18
7.2.1 Grenzen ................................................................................................................................................... 18
7.2.2 Groen ...................................................................................................................................................... 18
7.2.3 Globalisering ........................................................................................................................................... 18
7.2.4 De afvalpiramide ..................................................................................................................................... 18
8 Economische waarden en accountability ............................................................................................................... 20
8.1 8.1 Wat zijn economische waarden? .............................................................................................................. 20
8.2 8.2 Winst en jaarverslaglegging ...................................................................................................................... 20
8.3 8.3 Zelfregulering en accountability ............................................................................................................... 21
8.4 8.4 Casestudy: het Bangladesh Akkoord .................................................... Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.
9 Culturele diversiteit................................................................................................................................................. 23
9.1 Cultuur ............................................................................................................................................................ 23
9.2 Culturele verschillen op diverse niveaus ........................................................................................................ 23
9.3 Culturele verschillen en het bedrijfsleven ...................................................................................................... 23
9.4 Culturele verschillen tussen landen ................................................................................................................ 23
10 Globalisering: werkt het systeem?...................................................................................................................... 23