LEERDOELEN
Ga voor jezelf na of je de volgende leerdoelen hebt bereikt om te weten of je de stof van
dit hoofdstuk beheerst.
1 VRIJHEID OF VEILIGHEID?
– Je kunt de kenmerken van de rechtsstaat benoemen en uitleggen waarom een
rechtsstaat een wettelijk vastgelegde overheidsmacht nodig heeft.
– Je kunt met behulp van de filosofie van Thomas Hobbes uitleggen hoe
machtssoevereiniteit kan bijdragen aan orde en veiligheid in de samenleving.
– Je kunt beargumenteren dat de overheidsmacht aan regels gebonden moet zijn en dat
dit gevolgen heeft voor het dilemma van de rechtsstaat.
2 GRONDRECHTEN: BEPERKEN OF NIET?
– Je kunt met een voorbeeld uitleggen dat burgers in een rechtsstaat (klassieke)
grondrechten hebben en dat deze soms kunnen botsen.
– Je kunt uitleggen dat grondrechten (en de discussie erover) tijd- en plaatsgebonden zijn,
maar dat het niet eenvoudig is om de grondrechten te wijzigen.
– Je kunt beargumenteren waarom de overheid in sommige gevallen inbreuk mag maken
op (grond-)rechten.
3 HOE TRANSPARANT MOET DE OVERHEID ZIJN?
– Je kunt uitleggen hoe het legaliteitsbeginsel en de machtenscheiding bijdragen aan
rechtszekerheid en een transparante overheid.
– Je kunt verschillende rechtsbronnen noemen en uitleggen waarom deze toegankelijk
moeten zijn in een rechtsstaat.
– Je kunt aangeven welke actoren bedoeld worden met de ‘vierde en de vijfde macht’ en
je kunt uitleggen op welke manier schaduwmachten een bijdrage leveren aan de
rechtsstaat.
4 DE RECHTSPRAAK: (ON)AFHANKELIJK?
– Je kunt uitleggen dat de rechterlijke macht de bevoegdheid heeft om te berechten, hoe
zij dit doet en welke wettelijke procedures de rechtspraak en het OM volgen.
– Je kunt beargumenteren hoe de scheiding van de machten bijdraagt aan onafhankelijke
rechtspraak en dat openbare rechtspraak van belang is in een rechtsstaat.
– Je kunt beargumenteren welk effect media kunnen hebben op het verloop van een
strafzaak.
5 IS EEN STAAT MET RECHT EEN RECHTSSTAAT?
– Je kunt toelichten welke rol het EVRM speelt in de discussie over mensenrechten in
Europa.
Je kunt uitleggen waarom landen een noodtoestand afkondigen en dat een noodtoestand
een gevaar kan vormen voor de rechtsstaat.
– Je kunt beargumenteren dat landen een eigen invulling kunnen geven aan het begrip
‘rechtsstaat’ en hierdoor kritiek van andere landen kunnen negeren.
Ga voor jezelf na of je de volgende leerdoelen hebt bereikt om te weten of je de stof van
dit hoofdstuk beheerst.
1 VRIJHEID OF VEILIGHEID?
– Je kunt de kenmerken van de rechtsstaat benoemen en uitleggen waarom een
rechtsstaat een wettelijk vastgelegde overheidsmacht nodig heeft.
– Je kunt met behulp van de filosofie van Thomas Hobbes uitleggen hoe
machtssoevereiniteit kan bijdragen aan orde en veiligheid in de samenleving.
– Je kunt beargumenteren dat de overheidsmacht aan regels gebonden moet zijn en dat
dit gevolgen heeft voor het dilemma van de rechtsstaat.
2 GRONDRECHTEN: BEPERKEN OF NIET?
– Je kunt met een voorbeeld uitleggen dat burgers in een rechtsstaat (klassieke)
grondrechten hebben en dat deze soms kunnen botsen.
– Je kunt uitleggen dat grondrechten (en de discussie erover) tijd- en plaatsgebonden zijn,
maar dat het niet eenvoudig is om de grondrechten te wijzigen.
– Je kunt beargumenteren waarom de overheid in sommige gevallen inbreuk mag maken
op (grond-)rechten.
3 HOE TRANSPARANT MOET DE OVERHEID ZIJN?
– Je kunt uitleggen hoe het legaliteitsbeginsel en de machtenscheiding bijdragen aan
rechtszekerheid en een transparante overheid.
– Je kunt verschillende rechtsbronnen noemen en uitleggen waarom deze toegankelijk
moeten zijn in een rechtsstaat.
– Je kunt aangeven welke actoren bedoeld worden met de ‘vierde en de vijfde macht’ en
je kunt uitleggen op welke manier schaduwmachten een bijdrage leveren aan de
rechtsstaat.
4 DE RECHTSPRAAK: (ON)AFHANKELIJK?
– Je kunt uitleggen dat de rechterlijke macht de bevoegdheid heeft om te berechten, hoe
zij dit doet en welke wettelijke procedures de rechtspraak en het OM volgen.
– Je kunt beargumenteren hoe de scheiding van de machten bijdraagt aan onafhankelijke
rechtspraak en dat openbare rechtspraak van belang is in een rechtsstaat.
– Je kunt beargumenteren welk effect media kunnen hebben op het verloop van een
strafzaak.
5 IS EEN STAAT MET RECHT EEN RECHTSSTAAT?
– Je kunt toelichten welke rol het EVRM speelt in de discussie over mensenrechten in
Europa.
Je kunt uitleggen waarom landen een noodtoestand afkondigen en dat een noodtoestand
een gevaar kan vormen voor de rechtsstaat.
– Je kunt beargumenteren dat landen een eigen invulling kunnen geven aan het begrip
‘rechtsstaat’ en hierdoor kritiek van andere landen kunnen negeren.
