SAMENVATTING V&M3
Palliatieve zorg, patiëntveiligheid, screenen en CGA, organisatie van de zorg
9 APRIL 2020
JAAR 1 BLOK 3
Christelijk hogeschool Ede
,H6 rouw en verlies (effectief verplegen deel 2)
Verlies en rouwmodellen
1. Het fasenmodel van Kübler Ross
De 5 fasen van ‘’het toegroeien naar de dood’’
1. De fase van ontkenning en isolering. (het kan niet waar zijn)
2. De fase van woede (Waarom doet God mij dit aan?)
3. De fase van marchanderen (je best doen om beter te worden)
4. De fase van depressie (geen ontkomen aan, verlies onder ogen zien)
5. De fase van aanvaarding (Je er bij neer leggen dat je gaat sterven)
Dit model is een hulpmiddel om mensen die in een stervensproces zitten te kunnen begrijpen
2. De doolhof van Ter Horst
W. ter horst schreef een boek over troosten en verdriet. Hierin beschrijft hij dat mensen die
leed doormaken vaak opzoek zijn naar antwoorden. Hij probeert vooral in te gaan op hoe
mensen troost kunnen vinden of bieden. Verdriet is volgens de auteur ‘’een riskant liefdevol
antwoord op leed van de mens die met dat leed geen genoegen kan nemen en ook geen
mogelijkheden zien om het te bestrijden.’’ De auteur beschrijft een doolhof waarbij de
uitgang moeilijk te vinden is, door het eenrichtingsverkeer kom je vaak op plekken waar je al
geweest bent.
3. Rouwarbeid volgens Worden
Worden onderscheid 4 rouwtaken om tot aanpassing van het verlies te komen:
1. Het aanvaarden van de realiteit van het verlies
2. Het doorléven van pijn en verdriet
3. Het zich aanpassen aan een nieuw leven (zonder de ander)
4. De overledene emotioneel een plaats geven en de draad van het leven weer
oppakken.
Hierbij heeft Worden 7 beïnvloedende factoren opgesteld:
1. Wie is de desbetreffende gestorven persoon. (vader, verre neef)
2. Wat de aard van de band was tussen overledene en rouwende (conflicten of
ambivalentie)
3. Omstandigheden van het overleiden. (off-time, suïcide, geweld, natuurlijk)
4. Persoonlijke variabelen. (leeftijd, sekse, hechtingspatroon, opvattingen)
5. historische variabelen. (eerdere verliezen, gezondheidsgeschiedenis, depressie)
6. sociale variabelen. (beschikbaarheid van hulpbronnen en de kwaliteit ervan)
7. gelijktijdige veranderingen of crises. (hoe meer mensen tegelijk meemaken hoe
groter de kans op depressies.)
4. Verlieskundemodel van De Mönnink
De drie niveaus van werkelijkheid van De Mönnink
Werkelijkheidsniveau Omschrijving Voorbeeld
Van de eerst orde Feiten Verlies van been/loopmotoriek
Van de tweede orde Betekenissen Zinloosheid, door aantasting van
bewegingsvrijheid
Van de derde orde Bestaansontwerp Aantasting van de KERN:
K: Kontrole K: geen grip op het leven
E: eigenwaarde E: Het ligt aan mezelf
R: Rechtvaardigheidsbesef R: ik had dit niet verdient, Waarom?
N: Nu-in-relatie-tot-later N: Wanhoop, ik zie geen toekomst meer
, Hoe belangrijker de functie van de verlorene hoe meer dit verlies zal werken op het
bestaansontwerp.
Betekenis van de 4 modellen
Overeenkomsten: * alle auteurs beschrijven een vorm van een proces.
* Elke auteur stelt dat het model moet worden opgevat als een mogelijkheid
en niet als voorschrift
De Monnik zegt dat het achterhaald is om rouw aan een bepaalde periode te binden. In oudere
modellen was het uitgangspunt de relatie met de overledene los te laten. In nieuwere modellen is
het vasthouden van de band met de overledene een uitgangspunt.
Verpleegproblemen bij patiënten
in de palliatieve zorg (Effectief verplegen
deel 3)
Palliatieve zorg (pallium = mantel): mantel is een metafoor voor alle zorg die een patiënt in de
palliatieve fase krijgt. We kunnen mensen niet meer genezen maar wel het lijden verminderen.
Doel van palliatieve zorg is het bereiken van een zo hoog mogelijke kwaliteit van leven voor de
patiënt en diens naasten. De patiënt maakt keuzes op basis van goede informatie en het is van
belang er voor te zorgen dat de patiënt niet steeds geconfronteerd wordt met de eigen
afhankelijkheid. ‘’Geen dagen toevoegen aan het leven, maar leven aan de dagen.’’ De laatste jaren
is er steeds meer aandacht voor de inhoud en organisatie van de te leveren palliatieve zorg.
Naarmate het proces vordert zal de patiënt steeds afhankelijker worden, hierin heeft de patiënt het
meeste contact met de verpleegkundige. De relatie verpleegkundige-patiënt wordt intensiever en de
verpleegkundige dient als vraagbak en als tussenschakel tussen alle andere diciplines. De klachten
zijn blijvend veranderden hierin wordt steeds de vraag gesteld of de symptoombestrijding en
kwaliteit van leven in balans blijft. Kenmerkend voor de palliatieve fase is dat er ook nadruk op de
niet-lichamelijke zaken gelegd wordt.
Verpleegproblemen, diagnoses en interventi es
Belangrijk om het evenwicht herstellen en/of behouden in het leven van de patiënt. Hierin zullen
familie en zorgprofessionals betrokken worden om de symptomen te onderdrukken en de kwaliteit
van leven te behouden.
GEGEVENS VERZAMELEN: Om een compleet beeld van de patiënt te krijgen is een holistische visie
nodig (Gordon) De gevensverzameling wordt verdeeld over een aantal dagen, hierin wordt eerst
gevraagd wat het betekend voor de patiënt om ongeneselijk ziek te zijn en daarna over de
lichamelijke problemen. Hierna gaat men na of er sprake is van psychologische problematiek. Deze
stapsgewijze anamnese geven de patiënt voldoende tijd om alle aspecten langs te gaan en de nodige
aandacht. Er wordt hierin veel gebruik gemaakt van meetinstrumenten.
DIAGNOSE EN INTERVENTIES: In de palliatieve fase is het niet alleen belangrijk om de diagnose te
stellen maar ook de oorzaak te vinden en de vele uitingen hiervan te herkennen. Wanneer er
gekozen is voor symptoom bestrijding vinden er medicamenteuze en niet-medicamenteuze
behandelingen plaats uitgevoerd door de vpk. Zij zal interventies initiëren, plannen en uitvoeren,
Palliatieve zorg, patiëntveiligheid, screenen en CGA, organisatie van de zorg
9 APRIL 2020
JAAR 1 BLOK 3
Christelijk hogeschool Ede
,H6 rouw en verlies (effectief verplegen deel 2)
Verlies en rouwmodellen
1. Het fasenmodel van Kübler Ross
De 5 fasen van ‘’het toegroeien naar de dood’’
1. De fase van ontkenning en isolering. (het kan niet waar zijn)
2. De fase van woede (Waarom doet God mij dit aan?)
3. De fase van marchanderen (je best doen om beter te worden)
4. De fase van depressie (geen ontkomen aan, verlies onder ogen zien)
5. De fase van aanvaarding (Je er bij neer leggen dat je gaat sterven)
Dit model is een hulpmiddel om mensen die in een stervensproces zitten te kunnen begrijpen
2. De doolhof van Ter Horst
W. ter horst schreef een boek over troosten en verdriet. Hierin beschrijft hij dat mensen die
leed doormaken vaak opzoek zijn naar antwoorden. Hij probeert vooral in te gaan op hoe
mensen troost kunnen vinden of bieden. Verdriet is volgens de auteur ‘’een riskant liefdevol
antwoord op leed van de mens die met dat leed geen genoegen kan nemen en ook geen
mogelijkheden zien om het te bestrijden.’’ De auteur beschrijft een doolhof waarbij de
uitgang moeilijk te vinden is, door het eenrichtingsverkeer kom je vaak op plekken waar je al
geweest bent.
3. Rouwarbeid volgens Worden
Worden onderscheid 4 rouwtaken om tot aanpassing van het verlies te komen:
1. Het aanvaarden van de realiteit van het verlies
2. Het doorléven van pijn en verdriet
3. Het zich aanpassen aan een nieuw leven (zonder de ander)
4. De overledene emotioneel een plaats geven en de draad van het leven weer
oppakken.
Hierbij heeft Worden 7 beïnvloedende factoren opgesteld:
1. Wie is de desbetreffende gestorven persoon. (vader, verre neef)
2. Wat de aard van de band was tussen overledene en rouwende (conflicten of
ambivalentie)
3. Omstandigheden van het overleiden. (off-time, suïcide, geweld, natuurlijk)
4. Persoonlijke variabelen. (leeftijd, sekse, hechtingspatroon, opvattingen)
5. historische variabelen. (eerdere verliezen, gezondheidsgeschiedenis, depressie)
6. sociale variabelen. (beschikbaarheid van hulpbronnen en de kwaliteit ervan)
7. gelijktijdige veranderingen of crises. (hoe meer mensen tegelijk meemaken hoe
groter de kans op depressies.)
4. Verlieskundemodel van De Mönnink
De drie niveaus van werkelijkheid van De Mönnink
Werkelijkheidsniveau Omschrijving Voorbeeld
Van de eerst orde Feiten Verlies van been/loopmotoriek
Van de tweede orde Betekenissen Zinloosheid, door aantasting van
bewegingsvrijheid
Van de derde orde Bestaansontwerp Aantasting van de KERN:
K: Kontrole K: geen grip op het leven
E: eigenwaarde E: Het ligt aan mezelf
R: Rechtvaardigheidsbesef R: ik had dit niet verdient, Waarom?
N: Nu-in-relatie-tot-later N: Wanhoop, ik zie geen toekomst meer
, Hoe belangrijker de functie van de verlorene hoe meer dit verlies zal werken op het
bestaansontwerp.
Betekenis van de 4 modellen
Overeenkomsten: * alle auteurs beschrijven een vorm van een proces.
* Elke auteur stelt dat het model moet worden opgevat als een mogelijkheid
en niet als voorschrift
De Monnik zegt dat het achterhaald is om rouw aan een bepaalde periode te binden. In oudere
modellen was het uitgangspunt de relatie met de overledene los te laten. In nieuwere modellen is
het vasthouden van de band met de overledene een uitgangspunt.
Verpleegproblemen bij patiënten
in de palliatieve zorg (Effectief verplegen
deel 3)
Palliatieve zorg (pallium = mantel): mantel is een metafoor voor alle zorg die een patiënt in de
palliatieve fase krijgt. We kunnen mensen niet meer genezen maar wel het lijden verminderen.
Doel van palliatieve zorg is het bereiken van een zo hoog mogelijke kwaliteit van leven voor de
patiënt en diens naasten. De patiënt maakt keuzes op basis van goede informatie en het is van
belang er voor te zorgen dat de patiënt niet steeds geconfronteerd wordt met de eigen
afhankelijkheid. ‘’Geen dagen toevoegen aan het leven, maar leven aan de dagen.’’ De laatste jaren
is er steeds meer aandacht voor de inhoud en organisatie van de te leveren palliatieve zorg.
Naarmate het proces vordert zal de patiënt steeds afhankelijker worden, hierin heeft de patiënt het
meeste contact met de verpleegkundige. De relatie verpleegkundige-patiënt wordt intensiever en de
verpleegkundige dient als vraagbak en als tussenschakel tussen alle andere diciplines. De klachten
zijn blijvend veranderden hierin wordt steeds de vraag gesteld of de symptoombestrijding en
kwaliteit van leven in balans blijft. Kenmerkend voor de palliatieve fase is dat er ook nadruk op de
niet-lichamelijke zaken gelegd wordt.
Verpleegproblemen, diagnoses en interventi es
Belangrijk om het evenwicht herstellen en/of behouden in het leven van de patiënt. Hierin zullen
familie en zorgprofessionals betrokken worden om de symptomen te onderdrukken en de kwaliteit
van leven te behouden.
GEGEVENS VERZAMELEN: Om een compleet beeld van de patiënt te krijgen is een holistische visie
nodig (Gordon) De gevensverzameling wordt verdeeld over een aantal dagen, hierin wordt eerst
gevraagd wat het betekend voor de patiënt om ongeneselijk ziek te zijn en daarna over de
lichamelijke problemen. Hierna gaat men na of er sprake is van psychologische problematiek. Deze
stapsgewijze anamnese geven de patiënt voldoende tijd om alle aspecten langs te gaan en de nodige
aandacht. Er wordt hierin veel gebruik gemaakt van meetinstrumenten.
DIAGNOSE EN INTERVENTIES: In de palliatieve fase is het niet alleen belangrijk om de diagnose te
stellen maar ook de oorzaak te vinden en de vele uitingen hiervan te herkennen. Wanneer er
gekozen is voor symptoom bestrijding vinden er medicamenteuze en niet-medicamenteuze
behandelingen plaats uitgevoerd door de vpk. Zij zal interventies initiëren, plannen en uitvoeren,
