Les 1 - Staatsrecht: de parlementaire democratie
Staatsrecht in het nieuws
prinsjesdag: de opening van het parlementaire jaar. het is op de derde dinsdag van september, dit is
vastgesteld in de grondwet.
minister van financiën biedt de rijksbegroting en de miljoenennota aan aan de tweede kamer, hierin
staat waar de tweede kamer van plan is het komende jaar zijn geld aan te besteden.
de troonrede wordt voorgelezen door de koning, er zit een persoonlijke noot in en hij verwijst naar
waar de regering het geld aan zou uitgeven. de troonrede begint altijd met “ leden van de
staten-generaal”
1579 unie van utrecht
1648 vrede van munster
1789 franse revolutie
1795 bataafse republiek
1798 eerste grondwet
1806 het koninkrijk holland
1813-1814 opstand en verdrijving van de fransen
1831 nationaal congres keurt belgische grondwet in
1848 revolutie, april beweging
1866 conflicten periode, kabinet tegen tweede kamer
1867 de luxemburgse kwestie en congres van london
1954 het statuut voor het koninkrijk der nederlanden
1975 suriname stapt uit het koninkrijk
1986 status aparte, aruba wordt onafhankelijk
2010 nederlandse antillen werden opgeheven
Staats en staatsrecht
publiekrecht gaat over de regels die spelen tussen de overheid en de burgers (verticale verhouding)
staatsrecht bestuursrecht en strafrecht vallen onder het publiek recht.
staatsrecht heeft alleen materieel recht, dus geen formeel staatsrecht.
Nederland maakt deel uit uit een groot staatsrechtelijk geheel, namelijk het koninkrijk der
nederlanden. het koninkrijk omvat de landen Nederland, Aruba, Curaçao en Sint-Maarten. Er zijn 3
bijzondere overzeese gemeenten, Saba, Sint Eustatius en Bonaire .
staatsrecht = het recht dat overheidsambten instelt(1) , daaraan bevoegdheden toekent(2) en hun
onderlinge verhouding regelt(3), alsmede de verhouding tot de onderdanen(4).
1= constituerende functie
2= attribuerende functie
3 & 4 = regulerende functie
, Het staatsrecht is te vinden in de wetgeving, jurisprudentie, gewoonte en verdragen. Bijna 80% van
het staatsrecht is te vinden in het gewoontewet.
Grondwet is een geschreven constitutie, een constitutie is staatsinrichting. Constitutie en grondwet is
dus niet hetzelfde. De staat is altijd gefundeerd. De grondwet is dus een onderdeel van een
constitutie.
Bij een staat moet voldaan zijn aan de 3 G’s.
1. gezag
2. gemeenschap van mensen
3. grondgebied
Bij een staat is er sprake van interne en externe soevereiniteit. De staat heeft het hoogste gezag
binnen een land (intern). De staat hoeft zich niet te laten bemoeien door buitenlanden (externe
soevereiniteit)
Staatsinrichting
1. Zorg voor de 3 G’s
2. Spreiden bevoegdheden over het grondgebied (staatsvorm)
3. Bepaal wie regeert en hoe op de keuzes invloed uitgeoefend kan worden (regeervorm)
4. Spreiden bevoegdheden over lichamen en organen (horizontaal en verticaal)
Er zijn 3 staatsvormen (2)
1. eenheidsstaat -> gezag komt van boven
2. federatie -> gezag komt van onderaf opborrelen
3. statenbond -> gezag komt van onderaf opborrelen
Let op! een rechtsstaat is geen staatsvorm
Er zijn 2 regeervormen (3)
1. autoritair -> bijvoorbeeld dictatuur
2. democratisch
--> presidentieel
--> parlementair -> regering en staten-generaal werken samen
Spreiden bevoegdheden over lichamen en organen (4)
1. horizontaal -> trias politica
2. verticaal -> decentralisatie
Nederland is een constitutionele monarchie, een gedecentraliseerde eenheidsstaat met een
democratisch, parlementair regeerstelsel.
De rechtsstaat
Een rechtsstaat is een gedachte dat de staat is gebonden aan het recht, en daardoor ook door ons
kan worden aangesproken.
De overheid is gebonden aan de wet, ze vinden hun grondslag in de wet.
Er moet sprake zijn van eerbiediging van de grondrechten en algemene beginselen. We kennen
klassieke en sociale grondrechten.
Staatsrecht in het nieuws
prinsjesdag: de opening van het parlementaire jaar. het is op de derde dinsdag van september, dit is
vastgesteld in de grondwet.
minister van financiën biedt de rijksbegroting en de miljoenennota aan aan de tweede kamer, hierin
staat waar de tweede kamer van plan is het komende jaar zijn geld aan te besteden.
de troonrede wordt voorgelezen door de koning, er zit een persoonlijke noot in en hij verwijst naar
waar de regering het geld aan zou uitgeven. de troonrede begint altijd met “ leden van de
staten-generaal”
1579 unie van utrecht
1648 vrede van munster
1789 franse revolutie
1795 bataafse republiek
1798 eerste grondwet
1806 het koninkrijk holland
1813-1814 opstand en verdrijving van de fransen
1831 nationaal congres keurt belgische grondwet in
1848 revolutie, april beweging
1866 conflicten periode, kabinet tegen tweede kamer
1867 de luxemburgse kwestie en congres van london
1954 het statuut voor het koninkrijk der nederlanden
1975 suriname stapt uit het koninkrijk
1986 status aparte, aruba wordt onafhankelijk
2010 nederlandse antillen werden opgeheven
Staats en staatsrecht
publiekrecht gaat over de regels die spelen tussen de overheid en de burgers (verticale verhouding)
staatsrecht bestuursrecht en strafrecht vallen onder het publiek recht.
staatsrecht heeft alleen materieel recht, dus geen formeel staatsrecht.
Nederland maakt deel uit uit een groot staatsrechtelijk geheel, namelijk het koninkrijk der
nederlanden. het koninkrijk omvat de landen Nederland, Aruba, Curaçao en Sint-Maarten. Er zijn 3
bijzondere overzeese gemeenten, Saba, Sint Eustatius en Bonaire .
staatsrecht = het recht dat overheidsambten instelt(1) , daaraan bevoegdheden toekent(2) en hun
onderlinge verhouding regelt(3), alsmede de verhouding tot de onderdanen(4).
1= constituerende functie
2= attribuerende functie
3 & 4 = regulerende functie
, Het staatsrecht is te vinden in de wetgeving, jurisprudentie, gewoonte en verdragen. Bijna 80% van
het staatsrecht is te vinden in het gewoontewet.
Grondwet is een geschreven constitutie, een constitutie is staatsinrichting. Constitutie en grondwet is
dus niet hetzelfde. De staat is altijd gefundeerd. De grondwet is dus een onderdeel van een
constitutie.
Bij een staat moet voldaan zijn aan de 3 G’s.
1. gezag
2. gemeenschap van mensen
3. grondgebied
Bij een staat is er sprake van interne en externe soevereiniteit. De staat heeft het hoogste gezag
binnen een land (intern). De staat hoeft zich niet te laten bemoeien door buitenlanden (externe
soevereiniteit)
Staatsinrichting
1. Zorg voor de 3 G’s
2. Spreiden bevoegdheden over het grondgebied (staatsvorm)
3. Bepaal wie regeert en hoe op de keuzes invloed uitgeoefend kan worden (regeervorm)
4. Spreiden bevoegdheden over lichamen en organen (horizontaal en verticaal)
Er zijn 3 staatsvormen (2)
1. eenheidsstaat -> gezag komt van boven
2. federatie -> gezag komt van onderaf opborrelen
3. statenbond -> gezag komt van onderaf opborrelen
Let op! een rechtsstaat is geen staatsvorm
Er zijn 2 regeervormen (3)
1. autoritair -> bijvoorbeeld dictatuur
2. democratisch
--> presidentieel
--> parlementair -> regering en staten-generaal werken samen
Spreiden bevoegdheden over lichamen en organen (4)
1. horizontaal -> trias politica
2. verticaal -> decentralisatie
Nederland is een constitutionele monarchie, een gedecentraliseerde eenheidsstaat met een
democratisch, parlementair regeerstelsel.
De rechtsstaat
Een rechtsstaat is een gedachte dat de staat is gebonden aan het recht, en daardoor ook door ons
kan worden aangesproken.
De overheid is gebonden aan de wet, ze vinden hun grondslag in de wet.
Er moet sprake zijn van eerbiediging van de grondrechten en algemene beginselen. We kennen
klassieke en sociale grondrechten.
