Holy Family Academy of Angeles, Pampanga Inc.
High School Department
Friendship Highway, Cutcut, Angeles City
FILIPINO SA PILING LARANG – AKADEMIK
(FILAR)
“Pagdalumat: Ang Salitang Pilosopo at Ang Kaugnayan Nito sa Kawalan ng Respeto”
Panimula
“Pilosopo ka!” Tila ito ang bukambibig sa pakikipagbangayan laban sa mapang-uyam o
sarkastikong indibidwal. Kadalasan, ang paggamit sa nasabing ekspresyon ay bunga ng
pag-iinitan sa pagitan ng batang waring “sumasagot” sa nakatatandang kausap. Sa
kulturang Asyano, partikular sa kagawiang Pilipino, ang “pagsagot” o ‘di kaya’y
“pamimilosopo” ng isang tao ay indikasyon ng kwestyonableng moralidad at kawalan ng
labis na paggalang sa kaniyang nakatataas.
Ang na salitang “pamimilosopo” ay naglalaman ng negatibong konotasyon – waring anyo ng
pang-iinsulto. Maaari rin itong tumukoy sa pagbibiro ukol sa pangyayaring hindi
kapanipaniwala. Ang mga nasabi ay batay sa kadahilanan na ang salitang ugat nito,
“pilosopo,” ay katumbas ng taong mapagmarunong sa lahat ng bagay, tama man o mali.
Nangangahulugan din ito bilang paggamit ng indibidwal sa kaniyang katalinuhan sa paraan
na pagmamayabang. Bagama’t kadalasang negatibo ang konotasyon ng salitang “pilosopo”
sa kasalukuyan at pang araw-araw na talakayan, naglalaman pa rin ito ng samu’t saring
positibong indikasyon gaya ng paggamit sa salita bilang isang marangal na titulo sa pag-
aaral. Kung kaya’t nais hamakin ng papel na ito ang transisyon mula sa orihinal na
kahulugan ng salita patungo sa nakasanayang balbal na gamit nito sa kasalukuyang
pakikipagkomunikasyon gamit ang mga pananaliksik at literaturang hihimay sa tunay na
kahulugan, relasyon, at gamit ng salitang “pilosopo” sa konteksto ng pagiging sarkastiko at
sa pagkakaroon ng kawalan ng respeto sa nakatatanda.
, Pagdalumat: Ang Kaugnayan ng Salitang “Pilosopo” at Respeto
Ang salitang “pilosopo” ay nagmula sa salitang Espanyol na “filósofo” at maaari itong
isalin sa wikang Ingles patungo sa salitang “philosopher”. Ayon sa Merriam-Webster, ang
wikang “pilosopo” ay ginagamit upang tumukoy sa isang estudyante ng pilosopiya o sa
isang taong nais makamit ang karunungan at kaliwanagan. Tumutukoy ito sa isang taong
mahilig mangilatis ng kung anumang bagay o ideya upang pag-aralan nang mas malalim
gamit ang pilosopikong pananaw. Kumbaga, ang isang malawak na pangyayari, salita, ideya,
o kung anuman ay hinahanapan nila ng dahilan at kahulugan sa kanilang kagustuhang
makakamit ng kaalaman.
Kung susuriin din ang mga kahulugang mahahanap sa Internet ukol sa salita ay
makakukuha ang isang tao ng ideya ukol sa katangian ng isang pilosopo. Inilalarawan ang
isang pilosopo bilang isang taong mahilig makipagtalo at makipagdebate. Sila ay ang mga
taong nagbibigay ng kahulugan kahit na sa mga simple at mababaw na bagay. Kaya naman
ang karaniwang imaheng nabubuo sa mga depinisyong ito ay isang taong malalim,
matalino, at may pinag-aralan. Ukol naman sa kung saang asignaturang matalino ang isang
“pilosopo”, sumagot ang mga nakapanayam na walang partikular na larangan maliban na
lamang sa asignaturang pilosopiya.
Sa ganang ito, hindi lumalayo ang ang pagpapakahulugan nina Platon at Sokrates na
nabanggit sa papel ni Espiritu (2008) na ang isang pilosopo ay isang taong may
pagmamahal sa karunungan at pagtuklas ng sagot sa mundo. Paliwanag niya na ang
pagiging pilosopo ay hindi lamang pagiging matalino o pagkakaroon ng pinag-aralan. Ang
isang tunay na “pilosopo” ay isang taong malalim mag-isip at aktibong naghahanap ng
bagong kaalaman o sagot sa kaniyang mga tanong tungkol sa iba’t ibang mga bagay o
pangyayari sa buhay.
Isang pilosopong mahahanap sa pampanitikang Filipino ay ang karakter na si Pilosopo
Tasyo mula sa nobelang Noli Me Tangere ni Doktor Jose Rizal. Pinakikilala siya bilang isang
taong matalas mag-isip ngunit nagsasalita sa matalinghagang paraan, kaya’t ang mga tao ay
nahihirapang intindihin ang kaniyang tunay na nais sabihing payo o opinyon. Ito, kabilang
na ang kaniyang istorya bilang isang taong nagbabad sa pagbabasa nang hindi siya
High School Department
Friendship Highway, Cutcut, Angeles City
FILIPINO SA PILING LARANG – AKADEMIK
(FILAR)
“Pagdalumat: Ang Salitang Pilosopo at Ang Kaugnayan Nito sa Kawalan ng Respeto”
Panimula
“Pilosopo ka!” Tila ito ang bukambibig sa pakikipagbangayan laban sa mapang-uyam o
sarkastikong indibidwal. Kadalasan, ang paggamit sa nasabing ekspresyon ay bunga ng
pag-iinitan sa pagitan ng batang waring “sumasagot” sa nakatatandang kausap. Sa
kulturang Asyano, partikular sa kagawiang Pilipino, ang “pagsagot” o ‘di kaya’y
“pamimilosopo” ng isang tao ay indikasyon ng kwestyonableng moralidad at kawalan ng
labis na paggalang sa kaniyang nakatataas.
Ang na salitang “pamimilosopo” ay naglalaman ng negatibong konotasyon – waring anyo ng
pang-iinsulto. Maaari rin itong tumukoy sa pagbibiro ukol sa pangyayaring hindi
kapanipaniwala. Ang mga nasabi ay batay sa kadahilanan na ang salitang ugat nito,
“pilosopo,” ay katumbas ng taong mapagmarunong sa lahat ng bagay, tama man o mali.
Nangangahulugan din ito bilang paggamit ng indibidwal sa kaniyang katalinuhan sa paraan
na pagmamayabang. Bagama’t kadalasang negatibo ang konotasyon ng salitang “pilosopo”
sa kasalukuyan at pang araw-araw na talakayan, naglalaman pa rin ito ng samu’t saring
positibong indikasyon gaya ng paggamit sa salita bilang isang marangal na titulo sa pag-
aaral. Kung kaya’t nais hamakin ng papel na ito ang transisyon mula sa orihinal na
kahulugan ng salita patungo sa nakasanayang balbal na gamit nito sa kasalukuyang
pakikipagkomunikasyon gamit ang mga pananaliksik at literaturang hihimay sa tunay na
kahulugan, relasyon, at gamit ng salitang “pilosopo” sa konteksto ng pagiging sarkastiko at
sa pagkakaroon ng kawalan ng respeto sa nakatatanda.
, Pagdalumat: Ang Kaugnayan ng Salitang “Pilosopo” at Respeto
Ang salitang “pilosopo” ay nagmula sa salitang Espanyol na “filósofo” at maaari itong
isalin sa wikang Ingles patungo sa salitang “philosopher”. Ayon sa Merriam-Webster, ang
wikang “pilosopo” ay ginagamit upang tumukoy sa isang estudyante ng pilosopiya o sa
isang taong nais makamit ang karunungan at kaliwanagan. Tumutukoy ito sa isang taong
mahilig mangilatis ng kung anumang bagay o ideya upang pag-aralan nang mas malalim
gamit ang pilosopikong pananaw. Kumbaga, ang isang malawak na pangyayari, salita, ideya,
o kung anuman ay hinahanapan nila ng dahilan at kahulugan sa kanilang kagustuhang
makakamit ng kaalaman.
Kung susuriin din ang mga kahulugang mahahanap sa Internet ukol sa salita ay
makakukuha ang isang tao ng ideya ukol sa katangian ng isang pilosopo. Inilalarawan ang
isang pilosopo bilang isang taong mahilig makipagtalo at makipagdebate. Sila ay ang mga
taong nagbibigay ng kahulugan kahit na sa mga simple at mababaw na bagay. Kaya naman
ang karaniwang imaheng nabubuo sa mga depinisyong ito ay isang taong malalim,
matalino, at may pinag-aralan. Ukol naman sa kung saang asignaturang matalino ang isang
“pilosopo”, sumagot ang mga nakapanayam na walang partikular na larangan maliban na
lamang sa asignaturang pilosopiya.
Sa ganang ito, hindi lumalayo ang ang pagpapakahulugan nina Platon at Sokrates na
nabanggit sa papel ni Espiritu (2008) na ang isang pilosopo ay isang taong may
pagmamahal sa karunungan at pagtuklas ng sagot sa mundo. Paliwanag niya na ang
pagiging pilosopo ay hindi lamang pagiging matalino o pagkakaroon ng pinag-aralan. Ang
isang tunay na “pilosopo” ay isang taong malalim mag-isip at aktibong naghahanap ng
bagong kaalaman o sagot sa kaniyang mga tanong tungkol sa iba’t ibang mga bagay o
pangyayari sa buhay.
Isang pilosopong mahahanap sa pampanitikang Filipino ay ang karakter na si Pilosopo
Tasyo mula sa nobelang Noli Me Tangere ni Doktor Jose Rizal. Pinakikilala siya bilang isang
taong matalas mag-isip ngunit nagsasalita sa matalinghagang paraan, kaya’t ang mga tao ay
nahihirapang intindihin ang kaniyang tunay na nais sabihing payo o opinyon. Ito, kabilang
na ang kaniyang istorya bilang isang taong nagbabad sa pagbabasa nang hindi siya
