https://www.studeersnel.nl/nl/document/havo/economie-5e-klas/samenvattingen/economie-h5-
pincode/8125638/view
Boekje 1: Goede tijden, slechte tijden
1.1 De conjunctuur
Trend (trendmatige ontwikkeling): verwachte gemiddelde economische groei, op basis van
historische trends en economische vooruitzichten.
Productiecapaciteit: maximaal mogelijke productieomvang.
Conjunctuurbeweging (conjunctuurgolf): de veranderingen in de productiegroei van een
economie.
Laagconjunctuur: Periode waarin de economische groei lager is dan je op basis van de trend
mag verwachten.
Recessie: Als het bbp twee opeenvolgende kwartalen krimpt (kleiner wordt).
Hoogconjunctuur: periode waarin de economische groei hoger is dan je op basis van de
trend mag verwachten.
Conjuncturele werkloosheid: Werkloosheid die ontstaat door terugvallende bestedingen.
Onderbesteding: de bestedingen zijn te laag om alle productiemiddelen volledig te
benutten.
Bezettingsgraad: de mate waarin de productiecapaciteit bezet wordt.
Overbesteding: de (voorgenomen) bestedingen zijn hoger dan de productiecapaciteit.
Krappe arbeidsmarkt: de vraag naar arbeidskrachten is groot. Bedrijven kunnen moeilijk aan
arbeidskrachten komen.
Bestedingsinflatie: Stijging van het prijspeil veroorzaakt door overbesteding.
Overheidstekort: de inkomsten van de overheid zijn kleiner dan de uitgaven van de
overheid.
Conjunctuurklok: Door CBS ontwikkeld instrument dat op basis van vijftien indicatoren de
stand van de conjunctuur weergeeft.
Conjunctuurindicatoren: dit zijn indicatoren die iets zeggen over de conjuncturele situatie
van een economie.
,Inzet van productiefactoren bij productie wordt bepaald door:
- Ontwikkeling van de grootte van de beroepsbevolking
- Scholing van de beroepsbevolking
- Introductie van nieuwe productietechnieken en producten
- Hoogte van de arbeidskosten
- Beschikbaarheid van grondstoffen
Als de productie onder de trendlijn ligt en de lijn daalt is er sprake van een laagconjunctuur.
Als de lijn onder de trendlijn ligt en hij stijgt is er sprake van herstel. Als de lijn boven de
trendlijn ligt en de lijn daalt is er sprake van afname en als de lijn boven de trendlijn ligt en
hij stijgt is er sprake van hoogconjunctuur.
Conjunctuurgolf= geeft de gemiddelde groei van de productie aan
Vijftien indicatoren voor conjunctuur verdeeld in drie groepen:
1. Vertrouwensindicatoren: producentenvertrouwen, het aantal orders van bedrijven,
het consumentenvertrouwen en grote aankopen van consumenten
2. Economische indicatoren: rente, consumptie, uitvoer, investeringen, productie en
bbp.
3. Arbeidsmarktindicatoren: werkgelegenheid, werkloosheid, aantal vacatures, aantal
uitzenduren en aantal faillissementen.
1.2 Vraag en aanbod in het groot
Geaggregeerde vraag: de macro-economische vraag van alle sectoren bij elkaar opgeteld.
Reëel bbp: het bbp dat voor de inflatie is gecorrigeerd.
Geaggregeerde aanbod: het aanbod van alle producten en diensten bij elkaar opgeteld.
Prijsrigiditeit: het verschijnsel dat prijzen zich op korte termijn niet aanpassen aan
veranderingen in de vraag.
Loonstarheid: veranderingen in de vraag naar arbeid hebben geen aanpassingen van de
lonen tot gevolg.
Geaggregeerd= bij elkaar opgeteld
Geaggregeerde vraag: consumentenbestedingen + vraag van bedrijven, overheid en
buitenland: C+I+O+E-M
,Oorzaken prijsrigiditeit:
- productiekosten staan voor langere tijd vast
- De loonkosten maken een deel uit van de productiekosten
- Verkoopprijzen van eindproducten staan vast
- Verlagen alleen de prijzen als de afname van de vraag blijvend is.
1.3 Inflatie
Inflatie: het stijgen van het gemiddelde prijsniveau.
Geldontwaarding: daling van de koopkracht van geld.
Deflatie: het dalen van het gemiddeld prijsniveau.
Kosteninflatie: stijging van het prijspeil veroorzaakt door kostenstijgingen.
Verkeersvergelijking: hierin wordt een verband gelegd tussen de geldstroom en de waarde
van de goederenstroom: M x V= P x T
Omloopsnelheid van geld: hoe vaak geld van hand tot hand gaat in een bepaalde periode
Waardevast inkomen: inkomen dat reëel gelijk blijft. Inkomen stijgt procentueel evenveel
als de inflatie
Welvaartsvast inkomen: inkomen dat meegroeit met de welvaart. Inkomen stijgt
procentueel evenveel als de lonen
Vaste uitkering: uitkering die nominaal is, in hoeveelheid geld, gelijk blijft
Inflatiecorrectie: de aanpassing van de belastingtarieven aan de inflatie.
Gevolgen van inflatie:
- Koopkracht daalt
- Schulden die je hebt worden minder waard
- Je spaargeld wordt minder waard
- Omzet producenten neemt toe en nominaal bbp stijgt
- Je concurrentiepositie tov andere landen verslechtert omdat jouw prijzen duurder
worden
Gevolgen van deflatie:
- Koopkracht stijgt
- Schulden worden meer waard
- Spaargeld wordt meer waard
- Omzet producenten kan afnemen en bbp daalt, concurrentiepositie verbeterd.
- Consumenten stellen consumptie uit
, MxV=PxT
Geldstroom = waarde goederenstroom
M (money) = maatschappelijke geldhoeveelheid
V (velocity) = omloopsnelheid van geld
P (price) = gemiddeld prijspeil
T (tradevolume)= aantal verhandelde producten (reëele productie)
1.4 conjunctuurbeleid van de overheid
Ingebouwde stabilisatoren: in het verleden genomen overheidsmaatregelen die zorgen voor
een demping van de conjunctuur (bijvoorbeeld het sociale zekerheids- en belastingstelsel)
Conjunctuurbeleid: overheidsbeleid dat gericht is op het beperken van de
conjunctuurschommelingen
Anticyclisch conjunctuurbeleid: overheidsbeleid waarbij de conjunctuurbeweging wordt
afgevlakt. Bijvoorbeeld verlaging van de belastingen in een laagconjunctuur.
Procyclisch conjunctuurbeleid: overheidsbeleid waarbij de conjunctuurbeweging wordt
versterkt. Bijvoorbeeld bezuinigingen in een laagconjunctuur.
Inverdieneffecten: overheidsmaatregelen die zich gedeeltelijk terugverdienen. Bijvoorbeeld
een belastingverlaging in een laagconjunctuur die de economie stimuleert en daardoor extra
belastingopbrengsten oplevert.
Internationale concurrentiepositie: positie die het Nederlands bedrijfsleven heeft ten
opzichte van het buitenland.
Moeilijk voor overheid om anticyclisch beleid te voeren:
- Stand van de conjunctuur
- Politieke besluitvorming kost tijd
- Goede timing is moeilijk
- Het overheidssaldo
- Politieke motieven
Inverdien effect: overheidsbestedingen gaan omhoog en de belastingen gaan omlaag. Dat
zorgt voor een overheidstekort. De geaggregeerde vraag gaat omhoog, waardoor het
binnenlands inkomen omhoog gaat en de belastingen ook weer omhoog gaan. Zo gaat het
overheidstekort weer omlaag.
pincode/8125638/view
Boekje 1: Goede tijden, slechte tijden
1.1 De conjunctuur
Trend (trendmatige ontwikkeling): verwachte gemiddelde economische groei, op basis van
historische trends en economische vooruitzichten.
Productiecapaciteit: maximaal mogelijke productieomvang.
Conjunctuurbeweging (conjunctuurgolf): de veranderingen in de productiegroei van een
economie.
Laagconjunctuur: Periode waarin de economische groei lager is dan je op basis van de trend
mag verwachten.
Recessie: Als het bbp twee opeenvolgende kwartalen krimpt (kleiner wordt).
Hoogconjunctuur: periode waarin de economische groei hoger is dan je op basis van de
trend mag verwachten.
Conjuncturele werkloosheid: Werkloosheid die ontstaat door terugvallende bestedingen.
Onderbesteding: de bestedingen zijn te laag om alle productiemiddelen volledig te
benutten.
Bezettingsgraad: de mate waarin de productiecapaciteit bezet wordt.
Overbesteding: de (voorgenomen) bestedingen zijn hoger dan de productiecapaciteit.
Krappe arbeidsmarkt: de vraag naar arbeidskrachten is groot. Bedrijven kunnen moeilijk aan
arbeidskrachten komen.
Bestedingsinflatie: Stijging van het prijspeil veroorzaakt door overbesteding.
Overheidstekort: de inkomsten van de overheid zijn kleiner dan de uitgaven van de
overheid.
Conjunctuurklok: Door CBS ontwikkeld instrument dat op basis van vijftien indicatoren de
stand van de conjunctuur weergeeft.
Conjunctuurindicatoren: dit zijn indicatoren die iets zeggen over de conjuncturele situatie
van een economie.
,Inzet van productiefactoren bij productie wordt bepaald door:
- Ontwikkeling van de grootte van de beroepsbevolking
- Scholing van de beroepsbevolking
- Introductie van nieuwe productietechnieken en producten
- Hoogte van de arbeidskosten
- Beschikbaarheid van grondstoffen
Als de productie onder de trendlijn ligt en de lijn daalt is er sprake van een laagconjunctuur.
Als de lijn onder de trendlijn ligt en hij stijgt is er sprake van herstel. Als de lijn boven de
trendlijn ligt en de lijn daalt is er sprake van afname en als de lijn boven de trendlijn ligt en
hij stijgt is er sprake van hoogconjunctuur.
Conjunctuurgolf= geeft de gemiddelde groei van de productie aan
Vijftien indicatoren voor conjunctuur verdeeld in drie groepen:
1. Vertrouwensindicatoren: producentenvertrouwen, het aantal orders van bedrijven,
het consumentenvertrouwen en grote aankopen van consumenten
2. Economische indicatoren: rente, consumptie, uitvoer, investeringen, productie en
bbp.
3. Arbeidsmarktindicatoren: werkgelegenheid, werkloosheid, aantal vacatures, aantal
uitzenduren en aantal faillissementen.
1.2 Vraag en aanbod in het groot
Geaggregeerde vraag: de macro-economische vraag van alle sectoren bij elkaar opgeteld.
Reëel bbp: het bbp dat voor de inflatie is gecorrigeerd.
Geaggregeerde aanbod: het aanbod van alle producten en diensten bij elkaar opgeteld.
Prijsrigiditeit: het verschijnsel dat prijzen zich op korte termijn niet aanpassen aan
veranderingen in de vraag.
Loonstarheid: veranderingen in de vraag naar arbeid hebben geen aanpassingen van de
lonen tot gevolg.
Geaggregeerd= bij elkaar opgeteld
Geaggregeerde vraag: consumentenbestedingen + vraag van bedrijven, overheid en
buitenland: C+I+O+E-M
,Oorzaken prijsrigiditeit:
- productiekosten staan voor langere tijd vast
- De loonkosten maken een deel uit van de productiekosten
- Verkoopprijzen van eindproducten staan vast
- Verlagen alleen de prijzen als de afname van de vraag blijvend is.
1.3 Inflatie
Inflatie: het stijgen van het gemiddelde prijsniveau.
Geldontwaarding: daling van de koopkracht van geld.
Deflatie: het dalen van het gemiddeld prijsniveau.
Kosteninflatie: stijging van het prijspeil veroorzaakt door kostenstijgingen.
Verkeersvergelijking: hierin wordt een verband gelegd tussen de geldstroom en de waarde
van de goederenstroom: M x V= P x T
Omloopsnelheid van geld: hoe vaak geld van hand tot hand gaat in een bepaalde periode
Waardevast inkomen: inkomen dat reëel gelijk blijft. Inkomen stijgt procentueel evenveel
als de inflatie
Welvaartsvast inkomen: inkomen dat meegroeit met de welvaart. Inkomen stijgt
procentueel evenveel als de lonen
Vaste uitkering: uitkering die nominaal is, in hoeveelheid geld, gelijk blijft
Inflatiecorrectie: de aanpassing van de belastingtarieven aan de inflatie.
Gevolgen van inflatie:
- Koopkracht daalt
- Schulden die je hebt worden minder waard
- Je spaargeld wordt minder waard
- Omzet producenten neemt toe en nominaal bbp stijgt
- Je concurrentiepositie tov andere landen verslechtert omdat jouw prijzen duurder
worden
Gevolgen van deflatie:
- Koopkracht stijgt
- Schulden worden meer waard
- Spaargeld wordt meer waard
- Omzet producenten kan afnemen en bbp daalt, concurrentiepositie verbeterd.
- Consumenten stellen consumptie uit
, MxV=PxT
Geldstroom = waarde goederenstroom
M (money) = maatschappelijke geldhoeveelheid
V (velocity) = omloopsnelheid van geld
P (price) = gemiddeld prijspeil
T (tradevolume)= aantal verhandelde producten (reëele productie)
1.4 conjunctuurbeleid van de overheid
Ingebouwde stabilisatoren: in het verleden genomen overheidsmaatregelen die zorgen voor
een demping van de conjunctuur (bijvoorbeeld het sociale zekerheids- en belastingstelsel)
Conjunctuurbeleid: overheidsbeleid dat gericht is op het beperken van de
conjunctuurschommelingen
Anticyclisch conjunctuurbeleid: overheidsbeleid waarbij de conjunctuurbeweging wordt
afgevlakt. Bijvoorbeeld verlaging van de belastingen in een laagconjunctuur.
Procyclisch conjunctuurbeleid: overheidsbeleid waarbij de conjunctuurbeweging wordt
versterkt. Bijvoorbeeld bezuinigingen in een laagconjunctuur.
Inverdieneffecten: overheidsmaatregelen die zich gedeeltelijk terugverdienen. Bijvoorbeeld
een belastingverlaging in een laagconjunctuur die de economie stimuleert en daardoor extra
belastingopbrengsten oplevert.
Internationale concurrentiepositie: positie die het Nederlands bedrijfsleven heeft ten
opzichte van het buitenland.
Moeilijk voor overheid om anticyclisch beleid te voeren:
- Stand van de conjunctuur
- Politieke besluitvorming kost tijd
- Goede timing is moeilijk
- Het overheidssaldo
- Politieke motieven
Inverdien effect: overheidsbestedingen gaan omhoog en de belastingen gaan omlaag. Dat
zorgt voor een overheidstekort. De geaggregeerde vraag gaat omhoog, waardoor het
binnenlands inkomen omhoog gaat en de belastingen ook weer omhoog gaan. Zo gaat het
overheidstekort weer omlaag.
