H12 Afweer
12.1 Planten en afweer
Planten hebben een bescherming in de vorm van mechanische afweer; het gaat hierbij om de harde
stekels of doornen waarover de planten beschikken om zich te beschermen tegen herbivoren. Voor
kleinere herbivoren, zoals rupsen, werken de stekels minder goed. Toch is dit geen probleem omdat
deze dieren ook minder eten van de plant en dus minder schade aanrichten.
Het verlies van rupsenvraat weegt niet op tegen de energie die het de plant kost zich te
beschermen tegen alle soorten herbivoren.
Andere planten maken stoffen waarmee ze zich beschermen tegen herbivoren, dit is een vorm van
chemische afweer. Deze stoffen smaken bitter, bijtend of zijn giftig en maken planten dus
onaantrekkelijk om te eten.
De brandharen van de brandnetel bevat o.a. mierenzuur dat bijt en wondjes maakt in de
huid.
Plantencellen herkennen via receptoren schadelijke schimmels en bacteriën, wat leidt tot
maatregelen (bijvoorbeeld het sluiten van de huidmondjes).
Het maken van H2O2 verdikt de celwand en biedt bescherming.
NO is dodelijk voor zowel de ziekteverwekker als de plantencel.
Wanneer er aan een plant toch vraat plaatsvindt, scheiden de planten stoffen af.
a. Veel geurstoffen werken als een soort signaal voor de rest van de bladeren, zodat zij stoffen
gaan afgeven die bladetende dieren niet lekker vinden.
b. Hulp inschakelen van natuurlijke predatoren van de belager.
12.2 Bescherming
Schadelijke bacteriën leven van organische stoffen uit hun omgeving en maken daarbij producten die
soms tot heftige reacties bij mensen leiden.
Dekweefsel (bijvoorbeeld de opperhuid) schermt het inwendige milieu van het uitwendige milieu af
en vormen zo dus een fysische barrière voor ziekteverwekkers en gevaarlijke stoffen. Deze weefsel
bestaan uit nauw aaneensluitende cellen, waar grote moleculen niet doorheen kunnen.
Het slijmvlies is een vorm van dekweefsel in je ademwegen en je verteringsstelsel, omdat dit
deel van je lichaam in contact is met het uitwendige milieu.
De bruine kleur die je krijgt van zonnen is een beschermingsreactie tegen UV door een extra
productie van pigment door de melanocyten. Dat pigment hoop zich om de kern van naburige cellen
in de kiemlaag op en beschermt zo het DNA. Bij beschadiging van het DNA kan huidkanker ontstaan.
De verdikking van de opperhuid is een tweede, zwaardere bescherming tegen uv-straling.
12.1 Planten en afweer
Planten hebben een bescherming in de vorm van mechanische afweer; het gaat hierbij om de harde
stekels of doornen waarover de planten beschikken om zich te beschermen tegen herbivoren. Voor
kleinere herbivoren, zoals rupsen, werken de stekels minder goed. Toch is dit geen probleem omdat
deze dieren ook minder eten van de plant en dus minder schade aanrichten.
Het verlies van rupsenvraat weegt niet op tegen de energie die het de plant kost zich te
beschermen tegen alle soorten herbivoren.
Andere planten maken stoffen waarmee ze zich beschermen tegen herbivoren, dit is een vorm van
chemische afweer. Deze stoffen smaken bitter, bijtend of zijn giftig en maken planten dus
onaantrekkelijk om te eten.
De brandharen van de brandnetel bevat o.a. mierenzuur dat bijt en wondjes maakt in de
huid.
Plantencellen herkennen via receptoren schadelijke schimmels en bacteriën, wat leidt tot
maatregelen (bijvoorbeeld het sluiten van de huidmondjes).
Het maken van H2O2 verdikt de celwand en biedt bescherming.
NO is dodelijk voor zowel de ziekteverwekker als de plantencel.
Wanneer er aan een plant toch vraat plaatsvindt, scheiden de planten stoffen af.
a. Veel geurstoffen werken als een soort signaal voor de rest van de bladeren, zodat zij stoffen
gaan afgeven die bladetende dieren niet lekker vinden.
b. Hulp inschakelen van natuurlijke predatoren van de belager.
12.2 Bescherming
Schadelijke bacteriën leven van organische stoffen uit hun omgeving en maken daarbij producten die
soms tot heftige reacties bij mensen leiden.
Dekweefsel (bijvoorbeeld de opperhuid) schermt het inwendige milieu van het uitwendige milieu af
en vormen zo dus een fysische barrière voor ziekteverwekkers en gevaarlijke stoffen. Deze weefsel
bestaan uit nauw aaneensluitende cellen, waar grote moleculen niet doorheen kunnen.
Het slijmvlies is een vorm van dekweefsel in je ademwegen en je verteringsstelsel, omdat dit
deel van je lichaam in contact is met het uitwendige milieu.
De bruine kleur die je krijgt van zonnen is een beschermingsreactie tegen UV door een extra
productie van pigment door de melanocyten. Dat pigment hoop zich om de kern van naburige cellen
in de kiemlaag op en beschermt zo het DNA. Bij beschadiging van het DNA kan huidkanker ontstaan.
De verdikking van de opperhuid is een tweede, zwaardere bescherming tegen uv-straling.
