1
BASISSTOF 2 vwo | gymnasium thema 2 Voeding en vertering
Voedsel
opdracht 1
Beantwoord de volgende vragen.
1 In afbeelding 2 van je handboek zie je dat mensen in verschillende landen verschillend voedsel
eten. Een reden hiervoor is dat mensen vroeger vooral aten wat er aan voedsel in de regio te
krijgen was. Tegenwoordig eten we in Nederland ook de fajitas uit Mexico en sushi uit Japan.
Waarom aten mensen vroeger weinig tot geen producten uit verre landen?
Vroeger duurde het lang om producten uit verre landen te vervoeren,
waardoor ze al waren bedorven voor ze aankwamen.
2 Sinaasappels kunnen niet het hele jaar door worden geoogst. Toch kunnen we in Nederland het
hele jaar door sinaasappels eten. Leg dit uit.
In verschillende landen kunnen sinaasappels op verschillende momenten
van het jaar worden geoogst. Door sinaasappels uit verschillende landen te
impor teren, zijn er altijd sinaasappels te koop.
Gebruik bij de beantwoording van de vragen 3 en 4 afbeelding 4 van je handboek.
3 Zou jij zelf insecten kunnen eten? Waarom wel of waarom niet?
Eigen antwoord.
4 Insecten kunnen wel worden verwerkt in producten als een kroket, gehaktbal en in soep.
Waarom hebben mensen minder problemen met het eten van insecten als ze worden verwerkt in
bestaande voedingsmiddelen?
Veel weerstand bij het eten van insecten ontstaat doordat mensen insecten er
niet lekker uit vinden zien.
opdracht 2 practicum
EETMETER
De ‘Eetmeter’ is een eetdagboek waarin je dagelijks kunt invullen wat je eet en drinkt.
Het programma en de app ‘Eetmeter’ kun je vinden via www.voedingscentrum.nl.
– Start het programma. Als je dit voor het eerst doet, moet je je registreren.
– Log in en kies in het hoofdmenu bij ‘Mijn Eetmeter’ voor ‘Dagboek’.
– Houd één hele dag alles bij wat je eet en drinkt.
– Druk de lijst met ingevoerde producten af. Dat kan bij ‘Overzicht’.
– Bewaar de lijst bij deze opdracht in je werkboek. Plak hem aan één kant vast met plakband,
of gebruik een paperclip.
LAAT JE DOCENT DE LIJST CONTROLEREN.
Vergelijk je lijst met die van de leerling naast je en zo mogelijk nog met die van andere leerlingen.
– Beantwoord de volgende vragen.
1 Welke voedingsmiddelen heb je allebei (of allemaal) gegeten?
40 © Uitgeverij Malmberg
, BASISSTOF thema 2 Voeding en vertering
2 Welke voedingsmiddelen heb je allebei (of allemaal) gedronken?
3 Welke voedingsmiddelen die een ander heeft aangekruist, eet of drink jij nooit?
LAAT JE DOCENT DE ANTWOORDEN CONTROLEREN.
opdracht 3
Er zijn ontzettend veel verschillende soorten insecten. Niet elke soort insect is geschikt om te
eten.
Zoek met behulp van internet vijf insecten op die eetbaar zijn en die jij het liefst zou (of het minst
erg vindt om te) eten.
Eigen antwoord.
HB BASISSTOF 2 BLZ. 50
41 © Uitgeverij Malmberg
,2
BASISSTOF 2 vwo | gymnasium thema 2 Voeding en vertering
Voedingsmiddelen en voedingsstoffen
opdracht 4
Beantwoord de volgende vragen.
1 Wat is het verschil tussen voedingsmiddelen en voedingsstoffen?
Voedingsmiddelen zijn alle producten die je eet of drinkt. Voedingsstoffen
zijn de bruikbare bestanddelen van voedingsmiddelen.
2 Welke twee functies hebben voedingsstoffen waar je dik van kunt worden in ieder geval?
Ze kunnen in ieder geval dienen als brandstof en reservestof.
3 Jonge, opgroeiende kinderen kunnen het best eiwitrijkvoedsel eten. Leg dit uit.
Jonge, opgroeiende kinderen hebben veel bouwstoffen nodig. Eiwitten zijn
belangrijke bouwstoffen.
4 Iemand met de ziekte coeliakie is allergisch voor bepaalde gluten. ▼ Afb. 1
Gluten zijn eiwitten die onder andere voorkomen in graanproducten
waarin meel van tarwe, rogge of gerst is verwerkt. Patiënten met
coeliakie moeten zich aan een streng dieet houden en mogen
geen producten eten waarin gluten voorkomen. In afbeelding 1 is een
etiket van kandijkoek weergegeven.
Past deze kandijkoek in het dieet van een coeliakiepatiënt?
Leg je antwoord uit.
Ne e, w a n t d eze k a n d i jk oe k be v a t e i w i t te n
(gl u te n) u i t rogge bl oe m .
5 In het afvalwater van sommige fabrieken komt cadmium voor. ▼ Afb. 2
Cadmium is een giftige stof. Door veel cadmium in rivierwater kunnen
sommige vissoorten minder goed kalk opnemen uit het water.
Noem een organenstelsel van een vis, waarvoor kalk een belangrijke
bouwstof is.
He t sk e l e t (d e gra te n).
6 Op de verpakking van veel voedingsmiddelen staat vermeld welke
voedingsstoffen het voedingsmiddel bevat en in welke hoeveelheden.
De hoeveelheden staan meestal vermeld per 100 mL of per 100 g. In
afbeelding 2 zie je een deel van de verpakking van melk. Calcium is
kalk. Een glas melk is 150 mL.
Hoeveel procent van de dagelijkse aanbevolen hoeveelheid kalk krijg
je binnen met het drinken van twee glazen melk?
45%.
7 Een leerling krijgt de opdracht om met behulp van tabel 1 de ▼ Afb. 3
samenstelling van drie verschillende voedingsmiddelen weer te geven
in cirkeldiagrammen. Eén van deze cirkeldiagrammen is weergegeven
in afbeelding 3.
Van welk voedingsmiddel uit tabel 1 geeft het cirkeldiagram de
samenstelling weer?
Va n a p p e l s.
Legenda:
water
koolhydraten
overige
Legenda:
42 water © Uitgeverij Malmberg
koolhydraten
, BASISSTOF thema 2 Voeding en vertering
▼ Tabel 1
Voedingsmiddel Eiwitten Vetten Koolhydraten Water Overige
Appels 0,0 0,0 10,0 87,0 3,0
Bruinbrood 7,9 2,5 43,0 40,0 6,6
Rundvlees 20,0 12,9 0,0 67,0 0,1
opdracht 5
In de basisstof heb je gelezen dat voedingsstoffen verschillende functies kunnen hebben.
Je kunt van zo’n functie een mindmap maken (zie afbeelding 4).
▼ Afb. 4
ei kaas
melkproducten
eiwitten
brandstof
aardappelen
vetten koolhydraten
mayonaise
chips patat rijst brood
– Maak in de volgende vakken een mindmap over bouwstof, over reservestof en over
beschermende stof. Doe dit op dezelfde manier als in afbeelding 4.
thee komkommer
vis
vlees frisdrank
water
spinazie mineralen chips
patat
vetten
kiwi bouwstof
mayonaise
sinaasappel vitaminen ei
eiwitten
wortels
koolhydraten melkproducten
kaas
brood
rijst
aardappelen
551148-02-001-01-PM
43 © Uitgeverij Malmberg
BASISSTOF 2 vwo | gymnasium thema 2 Voeding en vertering
Voedsel
opdracht 1
Beantwoord de volgende vragen.
1 In afbeelding 2 van je handboek zie je dat mensen in verschillende landen verschillend voedsel
eten. Een reden hiervoor is dat mensen vroeger vooral aten wat er aan voedsel in de regio te
krijgen was. Tegenwoordig eten we in Nederland ook de fajitas uit Mexico en sushi uit Japan.
Waarom aten mensen vroeger weinig tot geen producten uit verre landen?
Vroeger duurde het lang om producten uit verre landen te vervoeren,
waardoor ze al waren bedorven voor ze aankwamen.
2 Sinaasappels kunnen niet het hele jaar door worden geoogst. Toch kunnen we in Nederland het
hele jaar door sinaasappels eten. Leg dit uit.
In verschillende landen kunnen sinaasappels op verschillende momenten
van het jaar worden geoogst. Door sinaasappels uit verschillende landen te
impor teren, zijn er altijd sinaasappels te koop.
Gebruik bij de beantwoording van de vragen 3 en 4 afbeelding 4 van je handboek.
3 Zou jij zelf insecten kunnen eten? Waarom wel of waarom niet?
Eigen antwoord.
4 Insecten kunnen wel worden verwerkt in producten als een kroket, gehaktbal en in soep.
Waarom hebben mensen minder problemen met het eten van insecten als ze worden verwerkt in
bestaande voedingsmiddelen?
Veel weerstand bij het eten van insecten ontstaat doordat mensen insecten er
niet lekker uit vinden zien.
opdracht 2 practicum
EETMETER
De ‘Eetmeter’ is een eetdagboek waarin je dagelijks kunt invullen wat je eet en drinkt.
Het programma en de app ‘Eetmeter’ kun je vinden via www.voedingscentrum.nl.
– Start het programma. Als je dit voor het eerst doet, moet je je registreren.
– Log in en kies in het hoofdmenu bij ‘Mijn Eetmeter’ voor ‘Dagboek’.
– Houd één hele dag alles bij wat je eet en drinkt.
– Druk de lijst met ingevoerde producten af. Dat kan bij ‘Overzicht’.
– Bewaar de lijst bij deze opdracht in je werkboek. Plak hem aan één kant vast met plakband,
of gebruik een paperclip.
LAAT JE DOCENT DE LIJST CONTROLEREN.
Vergelijk je lijst met die van de leerling naast je en zo mogelijk nog met die van andere leerlingen.
– Beantwoord de volgende vragen.
1 Welke voedingsmiddelen heb je allebei (of allemaal) gegeten?
40 © Uitgeverij Malmberg
, BASISSTOF thema 2 Voeding en vertering
2 Welke voedingsmiddelen heb je allebei (of allemaal) gedronken?
3 Welke voedingsmiddelen die een ander heeft aangekruist, eet of drink jij nooit?
LAAT JE DOCENT DE ANTWOORDEN CONTROLEREN.
opdracht 3
Er zijn ontzettend veel verschillende soorten insecten. Niet elke soort insect is geschikt om te
eten.
Zoek met behulp van internet vijf insecten op die eetbaar zijn en die jij het liefst zou (of het minst
erg vindt om te) eten.
Eigen antwoord.
HB BASISSTOF 2 BLZ. 50
41 © Uitgeverij Malmberg
,2
BASISSTOF 2 vwo | gymnasium thema 2 Voeding en vertering
Voedingsmiddelen en voedingsstoffen
opdracht 4
Beantwoord de volgende vragen.
1 Wat is het verschil tussen voedingsmiddelen en voedingsstoffen?
Voedingsmiddelen zijn alle producten die je eet of drinkt. Voedingsstoffen
zijn de bruikbare bestanddelen van voedingsmiddelen.
2 Welke twee functies hebben voedingsstoffen waar je dik van kunt worden in ieder geval?
Ze kunnen in ieder geval dienen als brandstof en reservestof.
3 Jonge, opgroeiende kinderen kunnen het best eiwitrijkvoedsel eten. Leg dit uit.
Jonge, opgroeiende kinderen hebben veel bouwstoffen nodig. Eiwitten zijn
belangrijke bouwstoffen.
4 Iemand met de ziekte coeliakie is allergisch voor bepaalde gluten. ▼ Afb. 1
Gluten zijn eiwitten die onder andere voorkomen in graanproducten
waarin meel van tarwe, rogge of gerst is verwerkt. Patiënten met
coeliakie moeten zich aan een streng dieet houden en mogen
geen producten eten waarin gluten voorkomen. In afbeelding 1 is een
etiket van kandijkoek weergegeven.
Past deze kandijkoek in het dieet van een coeliakiepatiënt?
Leg je antwoord uit.
Ne e, w a n t d eze k a n d i jk oe k be v a t e i w i t te n
(gl u te n) u i t rogge bl oe m .
5 In het afvalwater van sommige fabrieken komt cadmium voor. ▼ Afb. 2
Cadmium is een giftige stof. Door veel cadmium in rivierwater kunnen
sommige vissoorten minder goed kalk opnemen uit het water.
Noem een organenstelsel van een vis, waarvoor kalk een belangrijke
bouwstof is.
He t sk e l e t (d e gra te n).
6 Op de verpakking van veel voedingsmiddelen staat vermeld welke
voedingsstoffen het voedingsmiddel bevat en in welke hoeveelheden.
De hoeveelheden staan meestal vermeld per 100 mL of per 100 g. In
afbeelding 2 zie je een deel van de verpakking van melk. Calcium is
kalk. Een glas melk is 150 mL.
Hoeveel procent van de dagelijkse aanbevolen hoeveelheid kalk krijg
je binnen met het drinken van twee glazen melk?
45%.
7 Een leerling krijgt de opdracht om met behulp van tabel 1 de ▼ Afb. 3
samenstelling van drie verschillende voedingsmiddelen weer te geven
in cirkeldiagrammen. Eén van deze cirkeldiagrammen is weergegeven
in afbeelding 3.
Van welk voedingsmiddel uit tabel 1 geeft het cirkeldiagram de
samenstelling weer?
Va n a p p e l s.
Legenda:
water
koolhydraten
overige
Legenda:
42 water © Uitgeverij Malmberg
koolhydraten
, BASISSTOF thema 2 Voeding en vertering
▼ Tabel 1
Voedingsmiddel Eiwitten Vetten Koolhydraten Water Overige
Appels 0,0 0,0 10,0 87,0 3,0
Bruinbrood 7,9 2,5 43,0 40,0 6,6
Rundvlees 20,0 12,9 0,0 67,0 0,1
opdracht 5
In de basisstof heb je gelezen dat voedingsstoffen verschillende functies kunnen hebben.
Je kunt van zo’n functie een mindmap maken (zie afbeelding 4).
▼ Afb. 4
ei kaas
melkproducten
eiwitten
brandstof
aardappelen
vetten koolhydraten
mayonaise
chips patat rijst brood
– Maak in de volgende vakken een mindmap over bouwstof, over reservestof en over
beschermende stof. Doe dit op dezelfde manier als in afbeelding 4.
thee komkommer
vis
vlees frisdrank
water
spinazie mineralen chips
patat
vetten
kiwi bouwstof
mayonaise
sinaasappel vitaminen ei
eiwitten
wortels
koolhydraten melkproducten
kaas
brood
rijst
aardappelen
551148-02-001-01-PM
43 © Uitgeverij Malmberg
