Financieel gedrag
Blok 8
Week 1
Hoe kan je financieel gedrag verklaren?
Persoonlijke kenmerken
Omgevingskenmerken
Er is een wisselwerking van bovengenoemde kenmerken.
Persoonlijke kenmerken:
- Karaktereigenschappen (impulsief, hebberig, beïnvloedbaar);
- Depressie – en daardoor bijvoorbeeld het aantal rekeningen niet meer kunnen overzien;
- Verslavingsproblematiek
Omgevingskenmerken:
- Crisissituaties (bijvoorbeeld bij verliezen van je baan, echtscheiding);
- Afhankelijk van je omgeving;
- Opvoeding – invloed van je ouders, verzorgers, familie etc.;
Wat is sociale psychologie?
De wetenschap die bestudeert hoe de gedachten, opvattingen, gevoelens en gedragingen van een
persoon worden beïnvloed door de aanwezigheid van anderen (sociale omgeving).
Bij financieel gedag is er altijd sprake van keuzes die er gemaakt worden:
Satisficers: een satisficer gaat met minder tijd en minder energie een keuze maken en kiest
vaak voor de eerste mogelijkheid (uit onderzoek is gebleken dat satisficers gelukkiger zijn,
omdat ze zich minder druk maken over of ze wel de juiste keuze maken).
Maximizers: van alles heel rationeel onderzoeken en op basis daarvan een weloverwogen
keuze maken.
Psychologische principes die ons financieel gedrag beïnvloeden (geen tentamenstof):
- Latte-factor: altijd weer het duurste van het duurste willen kopen.
- Kuddegedrag: meegaan met de omgeving
- Consistentie
- Nudges en marketingtrucs: klanten worden verleid om steeds meer te gaan kopen. Een nudge is
een marktetingtruc om mensen nog meer te laten kopen.
- Wederkerigheid: klanten krijgen iets gratis en krijgen dan de neiging om iets terug te doen.
Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud)
Informeert en adviseert over financiën van huishoudens.
De missie is het verhogen van financiële zelfredzaamheid.
Doet onderzoek naar financieel gedrag.
Financiële zelfredzaamheid: “Iemand is financieel zelfredzaam wanneer hij/zij zijn/haar eigen
inkomsten en uitgaven in balans houdt, nu en in de toekomst” (Nibud, 2018).
Essentieel is:
o Financiële kennis
, o Financiële aardigheden
o Financieel gedrag
Basisvaardigheden:
Algemene rekenvaardigheden
Lees- en schrijfvaardigheden
Digitale vaardigheden – alle bankzaken lopen tegenwoordig digitaal.
Hulp inschakelen en het netwerkt raadplegen indien nodig
Deze vier basisvaardigheden heb je nodig om tot de Nibud competenties te kunnen komen.
De vier Nibud competenties (komen terug in zowel tentamen als juridisch advies):
Dit zijn competenties voor het goed omgaan met geld. Ze zijn alleen van toepassing op volwassenen!
Voor specifieke kwetsbare groepen geldt dat zij een juiste instantie of dienstverlener moeten kunnen
raadplegen.
1. Voldoende inkomsten verwerven om van te leven:
Gewenst gedrag: ‘de consument verwerft voldoende inkomsten, zodat zij/hij in het eigen
levensonderhoud kan voorzien. De consument houdt daarbij rekening met zijn/ haar
plichten, rechten en verantwoordelijkheden’
Blok 8
Week 1
Hoe kan je financieel gedrag verklaren?
Persoonlijke kenmerken
Omgevingskenmerken
Er is een wisselwerking van bovengenoemde kenmerken.
Persoonlijke kenmerken:
- Karaktereigenschappen (impulsief, hebberig, beïnvloedbaar);
- Depressie – en daardoor bijvoorbeeld het aantal rekeningen niet meer kunnen overzien;
- Verslavingsproblematiek
Omgevingskenmerken:
- Crisissituaties (bijvoorbeeld bij verliezen van je baan, echtscheiding);
- Afhankelijk van je omgeving;
- Opvoeding – invloed van je ouders, verzorgers, familie etc.;
Wat is sociale psychologie?
De wetenschap die bestudeert hoe de gedachten, opvattingen, gevoelens en gedragingen van een
persoon worden beïnvloed door de aanwezigheid van anderen (sociale omgeving).
Bij financieel gedag is er altijd sprake van keuzes die er gemaakt worden:
Satisficers: een satisficer gaat met minder tijd en minder energie een keuze maken en kiest
vaak voor de eerste mogelijkheid (uit onderzoek is gebleken dat satisficers gelukkiger zijn,
omdat ze zich minder druk maken over of ze wel de juiste keuze maken).
Maximizers: van alles heel rationeel onderzoeken en op basis daarvan een weloverwogen
keuze maken.
Psychologische principes die ons financieel gedrag beïnvloeden (geen tentamenstof):
- Latte-factor: altijd weer het duurste van het duurste willen kopen.
- Kuddegedrag: meegaan met de omgeving
- Consistentie
- Nudges en marketingtrucs: klanten worden verleid om steeds meer te gaan kopen. Een nudge is
een marktetingtruc om mensen nog meer te laten kopen.
- Wederkerigheid: klanten krijgen iets gratis en krijgen dan de neiging om iets terug te doen.
Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud)
Informeert en adviseert over financiën van huishoudens.
De missie is het verhogen van financiële zelfredzaamheid.
Doet onderzoek naar financieel gedrag.
Financiële zelfredzaamheid: “Iemand is financieel zelfredzaam wanneer hij/zij zijn/haar eigen
inkomsten en uitgaven in balans houdt, nu en in de toekomst” (Nibud, 2018).
Essentieel is:
o Financiële kennis
, o Financiële aardigheden
o Financieel gedrag
Basisvaardigheden:
Algemene rekenvaardigheden
Lees- en schrijfvaardigheden
Digitale vaardigheden – alle bankzaken lopen tegenwoordig digitaal.
Hulp inschakelen en het netwerkt raadplegen indien nodig
Deze vier basisvaardigheden heb je nodig om tot de Nibud competenties te kunnen komen.
De vier Nibud competenties (komen terug in zowel tentamen als juridisch advies):
Dit zijn competenties voor het goed omgaan met geld. Ze zijn alleen van toepassing op volwassenen!
Voor specifieke kwetsbare groepen geldt dat zij een juiste instantie of dienstverlener moeten kunnen
raadplegen.
1. Voldoende inkomsten verwerven om van te leven:
Gewenst gedrag: ‘de consument verwerft voldoende inkomsten, zodat zij/hij in het eigen
levensonderhoud kan voorzien. De consument houdt daarbij rekening met zijn/ haar
plichten, rechten en verantwoordelijkheden’
