Inleiding in methoden en technieken
TENTAMENVOORBEREIDING
H3 HOE KAN GEDRAG GEMETEN WORDEN?
Meetsoorten:
1. Observationele meetsoorten: gedrag - gedrag
Onderzoekssetting: naturalistisch of kunstmatig
Weten de participanten van de observatie
Hoe geregistreerd?
2. Lichamelijke meetsoorten: gedrag - niet-direct observeerbare processen
3. Zelfrapportage Metingen:
1. Cognitieve - wat denken mensen.
2. Affectieve - wat voelen mensen.
3. Gedragsmatige - wat doen mensen.
Responsbias: sociale wenselijkheid en ja-knikken of nee-schudden
4. Archiefdata (LEC)
Meetschalen:
1. Nominaal
2. Ordinaal
3. Interval (GEEN nulpunt)
4. Ratio
Betrouwbaarheid → consistentie meettechniek: ware variantie / totale variantie (minimaal
70%)
Oorzaken meetfouten:
Stemming van de proefpersoon
Stabiele kenmerken (van de proefpersoon)
Situationele factoren (onderzoekssetting)
Kenmerken van de meting
Fouten (opslaan antwoorden)
Correlatiecoëfficiënt geeft aan hoe sterk de correlatie tussen twee metingen is.
Soorten betrouwbaarheid:
1. Test-hertest betrouwbaarheid = twee of meer maal → consistentie door tijd
2. Inter-item betrouwbaarheid = mate consistentie tussen meerdere items op een
schaal.
Item-totaal correlatie → correlatie tussen item en de rest van de items ( > .30)
Split-half betrouwbaarheid → items verdelen over 2 sets → kijken of correlatie
tussen sets klopt. Nadeel: hangt af van welke items je in welke sets plaatst.
Cronbach’s alpha coëfficiënt → gemiddelde van alle mogelijke split-
halfbetrouwbaarheden.
3. Interrater-betrouwbaarheid = inter-beoordelaar betrouwbaarheid = samenhang tussen
oordeel van meerdere observatoren
4. Replicatie (LEC) = heel onderzoek nogmaals uitvoeren
5. Paralleltest betrouwbaarheid (LEC) = als test-hertest, maar met ander instrument
Betrouwbaarheid vergroten:
Standaardiseren administratie metingen
Verduidelijken instructies en vragen
Trainen van de onderzoekers
Minimaliseren fouten in het coderen van data
Betrouwbaarheid = de mate waarin we correct meten
Validiteit = de mate waarin we meten wat we willen meten
, 1. Face-validiteit = mate waarin meting lijkt te meten wat we willen meten, gevoelsmatig
oordeel. (geen face-validiteit betekent niet direct geen validiteit (en andersom), soms
willen onderzoekers hun doelen maskeren → express niet face valide)
2. Constructvaliditeit = analyseren in hoeverre een meetinstrument gerelateerd is aan
andere meetinstrumenten.
Convergente validiteit → in hoge mate correleren met meetinstrumenten
waarmee het zou moeten
Discriminante validiteit → niet correleren met meetinstrumenten waarmee het
niet zou moeten correleren.
3. Inhoudsvaliditeit (LEC) = wordt het hele inhoudelijke domein gedekt?
4. Criteriumvaliditeit = samenhang (gedrags)criterium
Concurrente → twee meetinstrumenten ongeveer op hetzelfde moment
gebruikt
Predictieve → voor in de toekomst
H4 Op welke manieren kan psychologisch onderzoek benaderd worden?
Verschillende onderzoeken
1. Observationele methoden
Keuze’s:
Natuurlijke omgeving of kunstmatige omgeving?
Naturalistische observatie (vb participant observatie, waarbij de onderzoeker
zelf meedoet aan het onderzoek als een participant.)
Kunstmatig observatie, in scene gezet
Mogen deelnemers weten dat ze geobserveerd worden?
Ongemaskerde observatie → reactivity als nadeel
Gemaskerde observatie → etische problemen.
Oplossingen: Partial concealment → gedeeltelijke geheimhouding.
Knowledgeable informants. Unobtrusive measures.
Hoe noteert men de meting?
1. Een verhaal
2. Checklist
3. Tijdmaten → reactietijd, task completion time, interbehavior latency,
duur.
4. Observationele beoordelingsschalen → kwaliteit en intensiteit meten
→ moet sprake zijn van interrater betrouwbaarheid → twee onafhankelijke onderzoekers
(oplossen 1. Operationele definitie verduidelijken 2. Van tevoren onderzoeksmethoden
bespreken)
2. Fysiologische metingen en neurologische testen, metingen van:
1. Neurale elektrische activiteit = EEG=scans.
2. Neuroimaging = hoe de hersenen in elkaar zitten en wat voor activiteit er zich
voor doet. Structurele - fysieke structuur onderzoeken, functionele - activiteit
in het brein meten. VB: MRI
3. Activiteit van het autonomisch zenuwstelsel = hartslag, bloeddruk en
temperatuur
4. Bloed en speeksel
5. Uiterlijke responsen
3. Zelfrapportages (single-item of multi-item meetinstrumenten)
1. Vragenlijsten
2. Interviews
Vragen specifiek en precies formuleren
Zo simpel mogelijk ^
Geen aannames maken over de deelnemers
TENTAMENVOORBEREIDING
H3 HOE KAN GEDRAG GEMETEN WORDEN?
Meetsoorten:
1. Observationele meetsoorten: gedrag - gedrag
Onderzoekssetting: naturalistisch of kunstmatig
Weten de participanten van de observatie
Hoe geregistreerd?
2. Lichamelijke meetsoorten: gedrag - niet-direct observeerbare processen
3. Zelfrapportage Metingen:
1. Cognitieve - wat denken mensen.
2. Affectieve - wat voelen mensen.
3. Gedragsmatige - wat doen mensen.
Responsbias: sociale wenselijkheid en ja-knikken of nee-schudden
4. Archiefdata (LEC)
Meetschalen:
1. Nominaal
2. Ordinaal
3. Interval (GEEN nulpunt)
4. Ratio
Betrouwbaarheid → consistentie meettechniek: ware variantie / totale variantie (minimaal
70%)
Oorzaken meetfouten:
Stemming van de proefpersoon
Stabiele kenmerken (van de proefpersoon)
Situationele factoren (onderzoekssetting)
Kenmerken van de meting
Fouten (opslaan antwoorden)
Correlatiecoëfficiënt geeft aan hoe sterk de correlatie tussen twee metingen is.
Soorten betrouwbaarheid:
1. Test-hertest betrouwbaarheid = twee of meer maal → consistentie door tijd
2. Inter-item betrouwbaarheid = mate consistentie tussen meerdere items op een
schaal.
Item-totaal correlatie → correlatie tussen item en de rest van de items ( > .30)
Split-half betrouwbaarheid → items verdelen over 2 sets → kijken of correlatie
tussen sets klopt. Nadeel: hangt af van welke items je in welke sets plaatst.
Cronbach’s alpha coëfficiënt → gemiddelde van alle mogelijke split-
halfbetrouwbaarheden.
3. Interrater-betrouwbaarheid = inter-beoordelaar betrouwbaarheid = samenhang tussen
oordeel van meerdere observatoren
4. Replicatie (LEC) = heel onderzoek nogmaals uitvoeren
5. Paralleltest betrouwbaarheid (LEC) = als test-hertest, maar met ander instrument
Betrouwbaarheid vergroten:
Standaardiseren administratie metingen
Verduidelijken instructies en vragen
Trainen van de onderzoekers
Minimaliseren fouten in het coderen van data
Betrouwbaarheid = de mate waarin we correct meten
Validiteit = de mate waarin we meten wat we willen meten
, 1. Face-validiteit = mate waarin meting lijkt te meten wat we willen meten, gevoelsmatig
oordeel. (geen face-validiteit betekent niet direct geen validiteit (en andersom), soms
willen onderzoekers hun doelen maskeren → express niet face valide)
2. Constructvaliditeit = analyseren in hoeverre een meetinstrument gerelateerd is aan
andere meetinstrumenten.
Convergente validiteit → in hoge mate correleren met meetinstrumenten
waarmee het zou moeten
Discriminante validiteit → niet correleren met meetinstrumenten waarmee het
niet zou moeten correleren.
3. Inhoudsvaliditeit (LEC) = wordt het hele inhoudelijke domein gedekt?
4. Criteriumvaliditeit = samenhang (gedrags)criterium
Concurrente → twee meetinstrumenten ongeveer op hetzelfde moment
gebruikt
Predictieve → voor in de toekomst
H4 Op welke manieren kan psychologisch onderzoek benaderd worden?
Verschillende onderzoeken
1. Observationele methoden
Keuze’s:
Natuurlijke omgeving of kunstmatige omgeving?
Naturalistische observatie (vb participant observatie, waarbij de onderzoeker
zelf meedoet aan het onderzoek als een participant.)
Kunstmatig observatie, in scene gezet
Mogen deelnemers weten dat ze geobserveerd worden?
Ongemaskerde observatie → reactivity als nadeel
Gemaskerde observatie → etische problemen.
Oplossingen: Partial concealment → gedeeltelijke geheimhouding.
Knowledgeable informants. Unobtrusive measures.
Hoe noteert men de meting?
1. Een verhaal
2. Checklist
3. Tijdmaten → reactietijd, task completion time, interbehavior latency,
duur.
4. Observationele beoordelingsschalen → kwaliteit en intensiteit meten
→ moet sprake zijn van interrater betrouwbaarheid → twee onafhankelijke onderzoekers
(oplossen 1. Operationele definitie verduidelijken 2. Van tevoren onderzoeksmethoden
bespreken)
2. Fysiologische metingen en neurologische testen, metingen van:
1. Neurale elektrische activiteit = EEG=scans.
2. Neuroimaging = hoe de hersenen in elkaar zitten en wat voor activiteit er zich
voor doet. Structurele - fysieke structuur onderzoeken, functionele - activiteit
in het brein meten. VB: MRI
3. Activiteit van het autonomisch zenuwstelsel = hartslag, bloeddruk en
temperatuur
4. Bloed en speeksel
5. Uiterlijke responsen
3. Zelfrapportages (single-item of multi-item meetinstrumenten)
1. Vragenlijsten
2. Interviews
Vragen specifiek en precies formuleren
Zo simpel mogelijk ^
Geen aannames maken over de deelnemers
