SEKSUALITEIT IN
PERSPECTIEF
LES 1: INTRODUCTIE
CURSUS
- Cursus = slides gebruikt in de lessen
- Extra teksten als achtergrond die verdere verduidelijking bieden rond de gegeven stof
- Zelf geschreven teksten die lijken op een cursustekst
- Er is geen algemeen overkoepelende cursustekst
EXAMEN
1 geïntegreerd schriftelijk examen met meerkeuzevragen (50 vragen)
- Toetsing van basisfeiten en -begrippen
- Inzicht in de aangereikte denkkaders
- Representatief en verdeeld over de verschillende delen van de cursus
o Ongeveer 4 vragen per les(deel)
Op het einde van het vak worden voorbeeldvragen gedeeld
ALGEMENE DOELSTELLINGEN
Kennismaking met wetenschappelijke perspectief op en huidige inzichten in menselijke seksualiteit
- Her denken rond seksualiteit te verbreden en in contact komen met wetenschappelijke
kennis rond seksualiteit
- Seksualiteit = een maatschappelijk relevant thema
o #metoo-debat, seksueel geweld, professionele context
- Seksualiteit = persoonlijke ervaringen die zowel biologische processen als door culturele,
maatschappelijke en inter- en intrapersoonlijke waarden en normen worden beïnvloed
o Particuliere beleving die meer gestuurd wordt dan je misschien beseft
- Historische en culturele bepaaldheid van seksualiteit herkennen, begrijpen en beschrijven
- Belangrijke theoretische benaderingen van seksualiteit onderscheiden, benoemen én kritisch
reflecteren over de waarde van hun specifieke bijdrage aan wetenschappelijke kennis over
seksualiteit
- Uitleggen hoe normale en abnormale seksualiteit sociale constructen zijn
- Evolutionaire en biologische basis van seksualiteit begrijpen en toelichten
1
, - Seksualiteit binnen een levensloopperspectief
o Taboe doorbreken, seksualiteit bestaat bij wijze van spreken van in de wieg tot in het
graf
- De verhouding tussen kernelementen van ethische en juridische normatieve visies en
seksualiteit verhelderen, alsook hun verhouding tot wetenschappelijke benaderingen
beschrijven en evalueren
- Onze eigen ideeën, waarden, normen, attitudes en houdingen ten aanzien van seksualiteit
beter herkennen en expliciteren
OVERZICHT VAN DIT VAK
WAT IS SEKSUALITEIT
- Wat is seksualiteit voor jou?
- Waarmee is seksualiteit gerelateerd?
- Waar denk je aan als je het woord ‘seksualiteit’ hoort?
- Waar denk je aan als je het woord ‘seks’ hoort?
Je kan seksualiteit opdelen in enkele grote delen
- Biologie
- Psychologie (beleving)
- Gedrag
- Cultuur
2
, Seksualiteit is een multidimensionaal gegeven
Zijn ze allemaal even belangrijk of is het ene belangrijker dan de andere?
Cultuur als mogelijk het belangrijkste aspect
Cultuur bepaalt mee onze visie op biologie
Bv. meisjes die gevierd worden of een feestje krijgen omdat ze menstrueren, hier is dat niet zo
veelvoorkomend maar in andere culturen zoals bijvoorbeeld bepaalde landen in Afrika wel. Dit
betekent namelijk dat het meisje een vrouw is geworden en vruchtbaar is en dus in staat is tot
voorplanting waardoor je kan huwelijken en iemands kinderen kan dragen en dit betekent voor de
familie vaak een bruidsschat.
In onze cultuur is intimiteit in seksualiteitsbeleving vrij belangrijk. 100 jaar geleden echter was dit
niet zo belangrijk en werden er nog mensen vanuit juridische overwegingen (bv. meer grond
vergaren) gehuwd.
Respect voor elkaars grenzen, vertrouwen in een relatie en intimiteit zijn in onze cultuur erg
belangrijk maar in bijvoorbeeld Japan is de werkgever de meest belangrijke persoon omdat deze
soms ook voorzien in huisvesting en zekerheid, daarna komen de ouders, daarna de kinderen en op
de vierde plaats staat de echtgenoot.
Onze cultuur leert ons hoe we naar relaties kijken
Cultuur bepaalt ook ons gedrag
Bv. een alcoholcultuur: door alcohol te consumeren vallen onze grenzen weg en zijn we meer
roekeloos en verandert ons gedrag.
Normen en waarden bepalen ook wat we doen en zeggen in bepaalde contexten
3
, Zowel klinisch gezien als binnen domein van opvoeding en onderzoek – 4 dimensies komen steeds
terug
- Binnen opvoeding: biologie grootste deel van seksualiteit – grotendeels negatief – SOA’s,
HIV, zwangerschap in hoop dat jongeren zich er niet aan wagen
o Bv. nooit geleerd over clitoris, seksuele oriëntatie
o Cultureel idee dat kinderen en seks niet samengaan
- Psychologie: beleving en gevoelens – komen weinig aan bod in opvoeding
o Er wordt niet opgevoed over sexting
- Gedrag: veiligheid aangeleerd – condoom
- Onderzoek: er wordt getracht verschillende domeinen aan bod te laten komen binnen
verschillende faculteiten zoals geneeskunde, psychologie, sociale wetenschappen
SEKS(E): ETHYMOLOGIE
Latijn:
- Sexus – afdeling, groep (sekse)
- Secare – snijden, scheiden, verdelen
Engels: Sex
- 1382 = personen van een bepaald geslacht
- 1526 = eigenschap van man of vrouw te zijn
- 1929 = geslachtsgemeenschap ‘becomes a dirty word’
- 1950 =
o Gender – mannen en vrouwen (los van biologie, genderidentiteit, gevoel van man,
vrouw, x; genderrollen)
o Sex – seksueel gedrag en aantrekking tot anderen
o Onderscheid zijn beginnen maken tussen de twee, belangrijk dat de notie van
‘gender’ werd geïntroduceerd
Nederlands
- Sekse = biologische verschillen tussen mannen en vrouwen
- Seks = gedrag en emoties (opwinding) i.v.m. aantrekking tussen mensen en waarbij het
bereiken van seksuele doelen meespeelt
4
PERSPECTIEF
LES 1: INTRODUCTIE
CURSUS
- Cursus = slides gebruikt in de lessen
- Extra teksten als achtergrond die verdere verduidelijking bieden rond de gegeven stof
- Zelf geschreven teksten die lijken op een cursustekst
- Er is geen algemeen overkoepelende cursustekst
EXAMEN
1 geïntegreerd schriftelijk examen met meerkeuzevragen (50 vragen)
- Toetsing van basisfeiten en -begrippen
- Inzicht in de aangereikte denkkaders
- Representatief en verdeeld over de verschillende delen van de cursus
o Ongeveer 4 vragen per les(deel)
Op het einde van het vak worden voorbeeldvragen gedeeld
ALGEMENE DOELSTELLINGEN
Kennismaking met wetenschappelijke perspectief op en huidige inzichten in menselijke seksualiteit
- Her denken rond seksualiteit te verbreden en in contact komen met wetenschappelijke
kennis rond seksualiteit
- Seksualiteit = een maatschappelijk relevant thema
o #metoo-debat, seksueel geweld, professionele context
- Seksualiteit = persoonlijke ervaringen die zowel biologische processen als door culturele,
maatschappelijke en inter- en intrapersoonlijke waarden en normen worden beïnvloed
o Particuliere beleving die meer gestuurd wordt dan je misschien beseft
- Historische en culturele bepaaldheid van seksualiteit herkennen, begrijpen en beschrijven
- Belangrijke theoretische benaderingen van seksualiteit onderscheiden, benoemen én kritisch
reflecteren over de waarde van hun specifieke bijdrage aan wetenschappelijke kennis over
seksualiteit
- Uitleggen hoe normale en abnormale seksualiteit sociale constructen zijn
- Evolutionaire en biologische basis van seksualiteit begrijpen en toelichten
1
, - Seksualiteit binnen een levensloopperspectief
o Taboe doorbreken, seksualiteit bestaat bij wijze van spreken van in de wieg tot in het
graf
- De verhouding tussen kernelementen van ethische en juridische normatieve visies en
seksualiteit verhelderen, alsook hun verhouding tot wetenschappelijke benaderingen
beschrijven en evalueren
- Onze eigen ideeën, waarden, normen, attitudes en houdingen ten aanzien van seksualiteit
beter herkennen en expliciteren
OVERZICHT VAN DIT VAK
WAT IS SEKSUALITEIT
- Wat is seksualiteit voor jou?
- Waarmee is seksualiteit gerelateerd?
- Waar denk je aan als je het woord ‘seksualiteit’ hoort?
- Waar denk je aan als je het woord ‘seks’ hoort?
Je kan seksualiteit opdelen in enkele grote delen
- Biologie
- Psychologie (beleving)
- Gedrag
- Cultuur
2
, Seksualiteit is een multidimensionaal gegeven
Zijn ze allemaal even belangrijk of is het ene belangrijker dan de andere?
Cultuur als mogelijk het belangrijkste aspect
Cultuur bepaalt mee onze visie op biologie
Bv. meisjes die gevierd worden of een feestje krijgen omdat ze menstrueren, hier is dat niet zo
veelvoorkomend maar in andere culturen zoals bijvoorbeeld bepaalde landen in Afrika wel. Dit
betekent namelijk dat het meisje een vrouw is geworden en vruchtbaar is en dus in staat is tot
voorplanting waardoor je kan huwelijken en iemands kinderen kan dragen en dit betekent voor de
familie vaak een bruidsschat.
In onze cultuur is intimiteit in seksualiteitsbeleving vrij belangrijk. 100 jaar geleden echter was dit
niet zo belangrijk en werden er nog mensen vanuit juridische overwegingen (bv. meer grond
vergaren) gehuwd.
Respect voor elkaars grenzen, vertrouwen in een relatie en intimiteit zijn in onze cultuur erg
belangrijk maar in bijvoorbeeld Japan is de werkgever de meest belangrijke persoon omdat deze
soms ook voorzien in huisvesting en zekerheid, daarna komen de ouders, daarna de kinderen en op
de vierde plaats staat de echtgenoot.
Onze cultuur leert ons hoe we naar relaties kijken
Cultuur bepaalt ook ons gedrag
Bv. een alcoholcultuur: door alcohol te consumeren vallen onze grenzen weg en zijn we meer
roekeloos en verandert ons gedrag.
Normen en waarden bepalen ook wat we doen en zeggen in bepaalde contexten
3
, Zowel klinisch gezien als binnen domein van opvoeding en onderzoek – 4 dimensies komen steeds
terug
- Binnen opvoeding: biologie grootste deel van seksualiteit – grotendeels negatief – SOA’s,
HIV, zwangerschap in hoop dat jongeren zich er niet aan wagen
o Bv. nooit geleerd over clitoris, seksuele oriëntatie
o Cultureel idee dat kinderen en seks niet samengaan
- Psychologie: beleving en gevoelens – komen weinig aan bod in opvoeding
o Er wordt niet opgevoed over sexting
- Gedrag: veiligheid aangeleerd – condoom
- Onderzoek: er wordt getracht verschillende domeinen aan bod te laten komen binnen
verschillende faculteiten zoals geneeskunde, psychologie, sociale wetenschappen
SEKS(E): ETHYMOLOGIE
Latijn:
- Sexus – afdeling, groep (sekse)
- Secare – snijden, scheiden, verdelen
Engels: Sex
- 1382 = personen van een bepaald geslacht
- 1526 = eigenschap van man of vrouw te zijn
- 1929 = geslachtsgemeenschap ‘becomes a dirty word’
- 1950 =
o Gender – mannen en vrouwen (los van biologie, genderidentiteit, gevoel van man,
vrouw, x; genderrollen)
o Sex – seksueel gedrag en aantrekking tot anderen
o Onderscheid zijn beginnen maken tussen de twee, belangrijk dat de notie van
‘gender’ werd geïntroduceerd
Nederlands
- Sekse = biologische verschillen tussen mannen en vrouwen
- Seks = gedrag en emoties (opwinding) i.v.m. aantrekking tussen mensen en waarbij het
bereiken van seksuele doelen meespeelt
4
