Mensen met een verstandelijke
beperking
Vak: GGZ
Hoofdstuk 1 De verstandelijke beperking
Mensen met het Angelman-syndroom lachen overal om: het heet ook wel ‘happy puppetsyndroom’.
1.2 De verstandelijke beperking: begripsbepaling
Mensen met een verstandelijke beperking zijn heel verschillend .
IQ (= Intelligentie Quotiënt) is een maatstaaf bij het bepalen of iemand verstandelijk beperkt is, maar
dat is het niet alleen. De ernst van de beperking wordt veel meer bepaald door bijkomende problemen.
Mensen met een verstandelijke beperking = IQ beneden de 70.
Mensen met een ernstige verstandelijke beperking = IQ beneden de 50.
Mensen met een lichte verstandelijke beperking = IQ tussen de 50 en 70.
Kenmerkend voor alle mensen met een verstandelijke beperking is het feit dat zij een blijvende
ontwikkelingsachterstand hebben ten gevolge van een stoornis in het cognitief functioneren. Cognitie
verwijst naar het ‘waarnemen, kennen, geheugen, weten en denken’. Meestal ontstaat deze stoornis
en dus de achterstand al in een vroeg ontwikkelingsstadium (vóór, tijdens of korte tijd na de geboorte).
Berekenen van IQ (Intelligentie Quotiënt):
Voor het berekenen van het IQ gebruikt men de kalenderleeftijd (KL) en de ontwikkelingsleeftijd (OL).
Er wordt een vergelijking gemaakt met de gemiddelde ontwikkeling van leeftijdgenoten. Bij een
‘normale’ ontwikkeling is de kalenderleeftijd (KL) ongeveer gelijk aan de ontwikkelingsleeftijd (OL).
Hieruit ontstaat een breuk, die wordt vermenigvuldigd met 100.
De formule is dan IQ = (OL : KL) x 100.
Een kind met een kalenderleeftijd van 4 jaar en een ontwikkelingsleeftijd van 6 jaar heeft dus een IQ
van (6:4) x 100 = 150.
Bij iemand met en verstandelijke beperking is de ontwikkelingsleeftijd belangrijk lager dan de
kalenderleeftijd.
Volgens de DSM-IV en AAID (American Association on Intellectual and Developmental Disabilities)
valt een verstandelijke beperking onder de ontwikkelingsstoornissen.
Niet-aangeboren hersenletsel: dit is een bijzondere groep mensen die op latere leeftijd een (grote)
achterstand oplopen in hun ontwikkeling en mogelijkheden; bijvoorbeeld een ernstige
hersenbeschadiging als gevolg van een ongeval. Er wordt in dit geval niet gesproken van een
verstandelijke beperking maar van: niet aangeboren hersenletsel (NAHD).
Participatie: de wijze en mate van deelname van een persoon aan het dagelijks leven in relatie tot
stoornissen, activiteiten, gezondheidscondities en omgevingsfactoren.
Ervaringsordening volgens Dorothea Timmers-Huigens
Dorothea vindt de indeling op basis van IQ geen recht doen aan mensen met een verstandelijke
beperking. Zij beschrijft een manier van kijken naar de (on)mogelijkheden van cliënten en geeft
daaraan gekoppeld adviezen en ideeën voor de benadering en omgang: ‘ervaringsordening’: de wijze
waarop iemand ervaringen verwerkt.
Zij onderscheidt de volgende manieren waarop iemand zichzelf en de wereld kan ervaren en ordenen:
- Lichaamsgebonden ordenen
beperking
Vak: GGZ
Hoofdstuk 1 De verstandelijke beperking
Mensen met het Angelman-syndroom lachen overal om: het heet ook wel ‘happy puppetsyndroom’.
1.2 De verstandelijke beperking: begripsbepaling
Mensen met een verstandelijke beperking zijn heel verschillend .
IQ (= Intelligentie Quotiënt) is een maatstaaf bij het bepalen of iemand verstandelijk beperkt is, maar
dat is het niet alleen. De ernst van de beperking wordt veel meer bepaald door bijkomende problemen.
Mensen met een verstandelijke beperking = IQ beneden de 70.
Mensen met een ernstige verstandelijke beperking = IQ beneden de 50.
Mensen met een lichte verstandelijke beperking = IQ tussen de 50 en 70.
Kenmerkend voor alle mensen met een verstandelijke beperking is het feit dat zij een blijvende
ontwikkelingsachterstand hebben ten gevolge van een stoornis in het cognitief functioneren. Cognitie
verwijst naar het ‘waarnemen, kennen, geheugen, weten en denken’. Meestal ontstaat deze stoornis
en dus de achterstand al in een vroeg ontwikkelingsstadium (vóór, tijdens of korte tijd na de geboorte).
Berekenen van IQ (Intelligentie Quotiënt):
Voor het berekenen van het IQ gebruikt men de kalenderleeftijd (KL) en de ontwikkelingsleeftijd (OL).
Er wordt een vergelijking gemaakt met de gemiddelde ontwikkeling van leeftijdgenoten. Bij een
‘normale’ ontwikkeling is de kalenderleeftijd (KL) ongeveer gelijk aan de ontwikkelingsleeftijd (OL).
Hieruit ontstaat een breuk, die wordt vermenigvuldigd met 100.
De formule is dan IQ = (OL : KL) x 100.
Een kind met een kalenderleeftijd van 4 jaar en een ontwikkelingsleeftijd van 6 jaar heeft dus een IQ
van (6:4) x 100 = 150.
Bij iemand met en verstandelijke beperking is de ontwikkelingsleeftijd belangrijk lager dan de
kalenderleeftijd.
Volgens de DSM-IV en AAID (American Association on Intellectual and Developmental Disabilities)
valt een verstandelijke beperking onder de ontwikkelingsstoornissen.
Niet-aangeboren hersenletsel: dit is een bijzondere groep mensen die op latere leeftijd een (grote)
achterstand oplopen in hun ontwikkeling en mogelijkheden; bijvoorbeeld een ernstige
hersenbeschadiging als gevolg van een ongeval. Er wordt in dit geval niet gesproken van een
verstandelijke beperking maar van: niet aangeboren hersenletsel (NAHD).
Participatie: de wijze en mate van deelname van een persoon aan het dagelijks leven in relatie tot
stoornissen, activiteiten, gezondheidscondities en omgevingsfactoren.
Ervaringsordening volgens Dorothea Timmers-Huigens
Dorothea vindt de indeling op basis van IQ geen recht doen aan mensen met een verstandelijke
beperking. Zij beschrijft een manier van kijken naar de (on)mogelijkheden van cliënten en geeft
daaraan gekoppeld adviezen en ideeën voor de benadering en omgang: ‘ervaringsordening’: de wijze
waarop iemand ervaringen verwerkt.
Zij onderscheidt de volgende manieren waarop iemand zichzelf en de wereld kan ervaren en ordenen:
- Lichaamsgebonden ordenen
